Иранскиот совет на експерти го избра Моџтаба Хамнеи, синот на убиениот Али Хамнеи, за рахбар или нов врховен водач на Исламската Република Иран. Врховниот водач го има последниот збор за државните прашања, вклучувајќи ја надворешната политика и нуклеарната програма на Иран.
Исламската револуционерна гарда (ИРГК) се заколна на верност на новиот врховен водач на Иран. Во соопштението на ИРГК се вели дека движењето го поддржува изборот на Советот на експерти и е подготвено „целосно да се покори и да направи жртви за да ги исполни упатствата“ на новиот врховен водач.
Сепак, добро информираниот емигрантски портал „Иран Интернешнл“, кој пред неколку дена објави дека Моџтаба Хамнеи веќе е назначен, сега откри дека ИРГК го принудила Собранието на експерти да ја донесе таа одлука. Уште поважно е откритието за тоа како ИРГК го принудила Собранието на експерти целосно да го прекрши процесот на избор на рахбар. Тие дури и не гласале, туку едноставно изјавиле: „Го избираме Моџтаба Хамнеи“.
Во овој момент, само еден човек може да биде навистина среќен со војната САД-Израел-Иран
Алекс Ватанка, виш соработник во Институтот за Блискиот Исток, по повод подемот на Хамнеи заклучи дека „големо понижување е за Соединетите Американски Држави да извршат операција од ваков обем, да ризикуваат толку многу и да завршат убивајќи 86-годишен маж само за да биде заменет од неговиот тврдокорен син.
Ова веројатно ќе значи проширени овластувања на Корпусот на Исламската револуционерна гарда (ИРГЦ), построги домашни контроли и сеопфатна репресија за да се смири незадоволството“.
Реакциите на неговиот избор се во согласност со очекувањата: Владимир Путин ја изрази својата „непоколеблива поддршка“ за Техеран и „солидарност со нашите ирански пријатели“ (но не и воена помош), Доналд Трамп рече дека нема да го признае, а Бенјамин Нетанјаху објави дека ќе го ликвидира исто како неговиот татко.
Моџтаба Хусеини Хамнеи е роден на 8 септември 1969 година во Машхад, Иран, еден од најсветите градови за шиитските муслимани. Како 17-годишен волонтер, тој се приклучил на баталјонот Хабиб и учествувал во некои од најтешките битки во војната меѓу Ирак и Иран. Оттогаш, неговите врски со ИРГК продолжиле, иако во 1999 година почнал да студира теологија во религиозен центар во Ком, а подоцна станал свештеник и предавал теологија на семинаријата во Ком.
Првично, според иранскиот Устав, рахбарот мора да биде не само ајатолах, туку и марџа ал-таклид. Иако многу медиуми објавија дека Моџтаба нема ниту позиција на ајатолах, познатиот иранолог и преведувач на фарси Михаило Бородкин неодамна објави дека новиот врховен лидер на Иран ќе ја добие оваа титула во 2022 година.
Клучна улога во сузбивањето на протестите
Според шиитската традиција, ајатолахот ја отелотворува највисоката мудрост, познавање на шеријатот и основните принципи на религијата и општеството, а во исто време е праведен и способен да одлучува за сите прашања поврзани со животот на поединецот и заедницата. Тој е марџа ал-таклид, т.е. личност на која треба да се угледате.
Моџтаба Хамнеи станал влијателен благодарение на својот татко, кој ги вклучил сите четири сина во бизнисот. Патем, интересно е: имињата на сите синови почнуваат на буквата М - Мустафа, Масуд, Меисам и Моџтаба.
Војната радикално ескалираше, американските сојузници подготвуваат интересен потег, Путин доби голем подарок
Сите тие играа важни улоги во таа неформална мрежа во канцеларијата на Рахбар, иако секогаш беа во длабока сенка, речиси никогаш не зборуваа јавно и не се истакнуваа.
Сепак, секој од нив изгради свои односи со центрите на вистинска моќ и стана исклучително влијателен во текот на децениите. Моџтаба е познат по тоа што има силни врски во рамките на ИРГК, а неговите ставови се многу конзервативни. Тој е дури и поконзервативен од неговиот татко.
На пример, во 2009 година, кога избувнаа протести поради изборна измама и Махмуд Ахмадинеџад беше донесен на власт по втор пат, Моџтаба го убеди својот татко да не дозволи уште еден глас и брутално да ги потисне демонстрантите. А кога Ахмадинеџад првпат победи на изборите, се веруваше дека Моџтаба активно ја промовираше својата кандидатура. Моџтаба се споменува и како личност која одигра клучна улога во потиснувањето на други протести, вклучително и неодамнешните.
Безбедносните сили на митинг во поддршка на новиот врховен лидер на Иран на плоштадот Енгелаб во центарот на Техеран
Идеолошки, тој е длабоко недоверлив кон Западот, особено кон САД, силно ја поддржува експанзијата на иранското регионално влијание и зајакнувањето на таканаречената Оска на отпорот и е против компромис со западните влади. Набљудувачите велат дека раководството на Моџтаба Хамнеи, кој сега формално ја презема улогата на врховен лидер, би можело да ја зајакне доминацијата на тврдокорните ирански институции и да ја продлабочи улогата на безбедносниот естаблишмент во рамките на политичкиот систем.
Аналитичарите згрешија
Сега тој има и лични мотиви. Моџтаба беше во брак со ќерката на Голам-Али Адел, поранешниот претседател на Меџлисот. Таа беше убиена во минатонеделниот американско-израелски напад врз домот на кланот Хамнеи, како и мајката, таткото и еден од нејзините синови на Моџтабини.
Уште поважна е поддршката од моќниот Корпус на Револуционерната гарда. Постои голема фракција во рамките на ИРГК која го поддржува кланот Хамнеи откако Али Хамнеи дојде на власт. Во време кога не сите во земјата го гледаа како вистински лидер, тие направија многу за да се осигурат дека тој ќе ја задржи власта. За возврат, Али Хамнеи се погрижи Корпусот да продолжи да постои.
Потоа ги охрабри претседателите кои придонесоа за зајакнување на ИРГК, особено Ахмадинеџад, кој предаде широк спектар на економски договори на ИРГК. Со други зборови, им даде шанса на луѓето од ИРГК да се збогатат. Според различни проценки, тие поседуваат помеѓу 20 и 40 проценти од БДП на Иран.
Тие контролираат банки, бројни медиуми и бизниси, вклучително и оние што се занимаваат со увоз. Тие исто така поседуваат разни фабрики и производствени погони. Тие не се одговорни пред никого освен пред рахбарот и го слушаат само него, до неодамна пред Али, а сега пред Моџтаб.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
