Тензиите меѓу американскиот претседател, Доналд Трамп и сојузниците во НАТО веќе некое време влегуваат во сè подлабока фаза, а достигнаа ново ниво откако европските земји одбија да учествуваат во војната против Иран.
Наместо да ги придобие, Трамп со своите притисоци го постигна спротивниот ефект, тој дополнително ги обедини против себе, пишува „Politico“.
Во дипломатските кругови, на состаноците во Брисел и за време на неформалните вечери, европските лидери сè посериозно разговараат за можноста САД да се повлечат од НАТО и што би значело тоа за безбедноста на континентот. Сè повеќе преовладува ставот дека нападите на Трамп врз сојузниците како Обединетото Кралство, Шпанија и Франција се знак за длабоко пукање на трансатлантскиот сојуз.
Според изворите, НАТО веќе сега се наоѓа во своевидна блокада, отежнато функционира, а некои официјални лица сметаат дека сојузот почнува да се распаѓа. Затоа, Европа сè повеќе размислува за зајакнување на сопствените одбранбени капацитети, не чекајќи го евентуалниот целосен колапс. Анализата на „Politico“, базирана на разговори со десетици министри и дипломати, покажува колку глобалните односи се промениле под водство на Трамп.
Ултиматум од Вашингтон и европски отпор
Американската администрација најави дека по завршувањето на војната со Иран ќе го преиспита членството во НАТО. Причината е незадоволството бидејќи европските земји не ја поддржаа американската воена акција. Главниот спор се однесува на одбивањето на европските држави да дозволат користење на нивните бази и воздушен простор за операции против Иран.
На состанокот во Хелсинки, одржан во историскиот амбиент на музејот „Манерхајм“, десет европски лидери отворено разговараа за состојбата на сојузот.
„Сите сакаме крај на војната, но не сме на иста линија со САД“, изјави еден функционер.
За разлика од војната во Ирак во 2003 година, овојпат дури и клучните сојузници како Велика Британија и Полска јасно одбиваат учество. Британскиот премиер Кир Стармер се најде на мета на критиките на Трамп, но одговори дека ќе дејствува исклучиво во национален интерес. Иако ја нагласува важноста на НАТО, внатре во британската влада постои фрустрација поради американскиот потег за влез во војна без јасна излезна стратегија.
Криза на довербата и погледот кон Москва
Генералниот секретар Марк Руте се обидува да ја смири ситуацијата избегнувајќи директна критика кон САД. Но, проблемот е подлабок: НАТО се темели на доверба и на Членот 5, кој гарантира колективна одбрана. Ако таа доверба се наруши, слабее и ефектот на одвраќање, особено кон Русија.
Поради оваа несигурност, Европа забрзано развива алтернативни структури како што се Заедничките експедициски сили (JEF) и нордиската одбранбена соработка. За земјите од Источна Европа, особено балтичките држави, поделбите во НАТО се алармантни. Тие предупредуваат дека секој раздор во сојузот му оди во прилог на Владимир Путин.
„Во овој момент мораме да градиме мостови, а не да ги рушиме“, порача естонскиот министер за одбрана, заклучувајќи дека поделбите на Западот се токму она што го посакува Москва.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
