За време на неговата посета на Москва по повод Денот на победата во мај 2025 година, Николас Мадуро го обсипа Владимир Путин со пофалби. Венецуелскиот претседател ја нарече Русија „клучна сила на човештвото“. Двајцата шефови на држави потоа потпишаа договор за стратешко партнерство и соработка, пишува Дојче веле.
Нешто повеќе од половина година подоцна, на 3 јануари 2026 година, Русија беше само пасивен набљудувач додека САД насилно ги одведоа Мадуро и неговата сопруга во Њујорк, каде што сега се судат за трговија со дрога.
Руската воздушна одбрана е немоќна
Три дена по соборувањето на венецуелскиот претседател, Путин молчи. Пред тоа, руското Министерство за надворешни работи изрази загриженост и побара ослободување на Мадуро, како и преговори меѓу САД и Венецуела.
По телефонскиот разговор на почетокот на декември, според официјалните извештаи, последната порака што Мадуро ја доби од рускиот претседател беше новогодишна честитка.
Мадуро беше еден од ретките шефови на држави што ја поддржаа Русија во февруари 2022 година, кога Москва ги призна сепаратистичките републики Донецк и Луганск пред голем напад врз Украина.
Во декември 2018 година, Русија испрати два стратешки бомбардери Ту-160 на вежби во Венецуела, што експертите го протолкуваа како знак на поддршка за Мадуро.
Авионите слетаа на аеродромот во Каракас, истиот од кој САД го евакуираа венецуелскиот владетел. Руската воздушна одбрана не можеше да го заштити, како што сега изјави американскиот министер за одбрана Пит Хегсет. Како беше тоа можно?
Зошто Путин не го критикува Трамп?
- Руската поддршка за Венецуела беше повеќе симболична отколку практична, рече Нил Мелвин, експерт во Кралскиот институт за заеднички служби (RUSI), во интервју за DW.
Според него, Русија не е во можност да ја доведе во прашање употребата на американските вооружени сили во соседниот регион. Германскиот политиколог и автор на книга за руската надворешна политика, Феликс Рифер, не е изненаден.
Откако враќањето на Трамп во Белата куќа доведе до зближување меѓу Москва и Вашингтон, Русија реагираше на „американските индикации во врска со Венецуела со релативна воздржаност“, вели Рифер.
„Русија во основа го изневери Мадуро претходно“.
Една од причините е војната на Русија против Украина и промената на улогата на САД, од западен партнер на Киев во медијатор, сметаат двајцата експерти. Русија избегнува остри критики кон Вашингтон затоа што „не сака да го оттурне“, вели Мелвин.
Според него, реториката на Москва за настаните во Венецуела би била „многу поостра“ доколку немаше војна против Украина, но не повеќе од тоа.
Британскиот експерт не гледа непосредни последици за војната во Украина. Ова би можело да се промени ако Трамп не застане на Венецуела, туку оди подалеку и, на пример, се обиде да го „анектира“ Гренланд, кој ѝ припаѓа на Данска, нешто што американскиот претседател неодамна повторно го наговести.
НАТО веројатно нема да преживее таков развој на настаните, смета Мелвин. Данската премиерка Мете Фредериксен даде слична изјава. А што мислат за тоа во Украина?
Предупредлив оптимизам во Украина
Функционерите во Киев се воздржани во коментирањето на настаните во Венецуела. Претседателот Володимир Зеленски рече:
- Ако диктаторите можат да се третираат вака, тогаш САД знаат што да прават следно. Украинското Министерство за надворешни работи потсети дека не го признава Мадуро за претседател.
Киевските експерти се претпазливо оптимисти.
Пазарите очекуваат дека односите меѓу САД и Венецуела ќе се нормализираат во догледно време, што би ја отворило Венецуела за производство на нафта и би имало значително влијание врз светската економија и цените на нафтата, вели политикологот Петро Олешчук од Националниот универзитет во Киев.
- Сè што ги намалува цените на нафтата е во корист на Украина и би можело да има позитивен ефект врз преговорите. Бидејќи колку е поевтина нафтата, толку помалку пари има Русија, што ја прави идејата дека Русија е подготвена за бескрајна војна сè помалку убедлива, вели Олешчук.
Покрај тоа, Венецуела имаше значајни кинески инвестиции во нафтениот и гасниот сектор. Тие инвестиции сега се намалени, што, според Серхиј Крајев, експерт во украинскиот центар „Призма“, би можело да претставува дополнителен инструмент за притисок.
Според него, се поставува прашањето дали Доналд Трамп ќе го искористи тоа како преговарачки адут во односите со рускиот претседател Путин и кинескиот претседател Си Џинпинг.
- Постои потенцијал за поактивно обликување на ситуацијата, вели аналитичарот.
Олешчук верува дека ситуацијата околу Мадуро би можела да има и индиректни последици врз рамнотежата на моќта во украинскиот контекст, бидејќи претседателот Путин бил под влијание на судбината на либискиот диктатор Моамер ел-Гадафи.
- Мислам дека Путин би можел да го проектира тоа врз себе и дека во оваа ситуација сериозно би се грижел за сопствената безбедност. Ова би можело да влијае и на перспективите за преговори.
Сепак, според Олешчук, малку е веројатно дека некој сериозно ја разгледал можноста за примена на слични мерки против рускиот претседател.
Друга точка каде што медиумите повлекоа паралели со Украина е тезата дека САД со апсењето на Мадуро би можела да ја „ослаби“ својата улога како демократски партнер во преговорите. Сепак, експертите со кои разговараше ДВ се скептични.
Овие дејствија се вклопуваат во американската доктрина за Западната хемисфера како сфера на интерес, вели Олешчук. Тој забележува дека е невозможно да се повлечат паралели помеѓу апсењето на Мадуро и руската агресија против Украина.
- Во случајот со Венецуела, САД не ја анектираат територијата и не тврдат дека Венецуела е фиктивна земја.
Експерт: Позицијата на Русија слабее
Германскиот политиколог Феликс Рифер изнесува сличен аргумент. Русија би можела да се обиде да го искористи случајот со Венецуела за повторно да ја оправда својата агресија против Украина. Можно е, но „директната споредба не држи“. Рифер е убеден дека угледот на Москва во светот е ослабен:
„Кој се потпира на Русија не треба да очекува да биде заштитен“.
Нил Мелвин нагласува дека ова воопшто не е прв пат.
- Русија ги загуби Ерменија, Сирија, а сега и Венецуела, вели експерт за безбедност.
- Меѓународната позиција на Русија значително ослабува бидејќи војната против Украина ескалира и таа повеќе нема ресурси за одржување на такви односи.
Дури и во случајот со Куба, најважниот партнер на Русија во Латинска Америка и еден од најблиските сојузници на Венецуела, протестите на Москва можеби се погласни, но опциите на Русија се „многу ограничени“, наведува Мелвин. Куба е меѓу земјите врз кои претседателот Трамп неодамна го зголеми вербалниот притисок.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
