Додека од Белата куќа пристигнуваат вести дека Доналд Трамп сериозно ја разгледува можноста за купување на Гренланд, данските медиуми истовремено објавуваат изјави на функционери кои нагласуваат дека данската територија не е на продажба и шпекулираат за можната цена на најголемиот остров во светот.
Аналитичарите на холандскиот финансиски концерн Рабобанк дури објавија и образложена проценка дека Американците би можеле да понудат 50 милијарди долари за Гренланд. Тоа е, околу милион долари за секој од околу 50.000 жители на Гренланд, објавува данскиот новински портал БТ.
Повеќе морков, помалку стап
„Иако директното преземање од страна на американската војска изгледа малку веројатно, дипломатското маневрирање е друго прашање. Пристапот на Трамп често се опишува како „премногу стап, премалку морков“. Во случајот со Гренланд, можеби ќе видиме малку повеќе морков“, се вели на веб-страницата на Рабобанк.
Никој од коментаторите не верува дека таквата трансакција е реална, но речиси сите истакнуваат дека малкумина ќе останат рамнодушни кон оваа привлечна и поттикнувачка на размислување понуда. Покрај тоа, данскиот устав и закони предвидуваат можност за независност на Гренланд.
БТ дури објавува и интересна изјава на данскиот претприемач Мартин Торборг:
„Доколку Гренландците навистина добијат добра понуда да прифатат американски пасоши, би било сосема разбирливо ако ја прифатат. Ние, Данците, не треба да ги спречуваме во тоа.“
Меѓу другите дански и гренландски функционери, Аварак Олсен, градоначалникот на Нук, главниот град на Гренланд, цврсто ја отфрли можноста за продажба во интервју за CBS News:
„Сметаме дека не сме третирани како луѓе што живеат во сопствената земја. Не сме третирани како предмет на продажба, што е навредливо. Навистина сакаме да го спречиме тоа.“
„Ги отфрливме сите американски понуди“
„Нашиот свет не е ист откако слетаа првите авиони на Трамп пред една година (осврнувајќи се на посетата на синот на Трамп на Гренланд во јануари 2025 година). Ги отфрливме сите американски понуди уште напролет минатата година“, додаде Олсен.
Сепак, американскиот притисок и заканата од анексија се чини дека предизвикаа раскол меѓу гренландските и данските лидери. На состанокот на Комитетот за надворешна политика на данскиот и гренландскиот парламент во вторник, се појави предлог за воспоставување директен дијалог меѓу Нук и Вашингтон, без учество на Данска.
Тоа би било спротивно на данскиот устав, кој налага данската влада да спроведува надворешна политика низ целото кралство. Во пракса, ова значи дека гренландската министерка за надворешни работи не може да се сретне со својот американски колега Марко Рубио без данскиот министер за надворешни работи.
Предлогот наводно дошол од редовите на гренландската опозиција, која инаку се залага за независност, но дневниот весник „Јиландс-Постен“ пишува дека данските лидери биле изненадени од поддршката на претставниците на владејачката коалиција.
„Ние Гренландците сме возрасни луѓе. Имаме парламент. Имаме министри кои можат да зборуваат во наше име. Да, можеме сами да разговараме со други земји без да се држиме за раце со данските министри“, изјави Пипалук Линге, претседателка на Комитетот за надворешна политика и безбедност на Парламентот на Гренланд, за данската јавна радио и телевизија.
На споменатиот состанок, пишува Jyllands-Posten, имало многу лоша атмосфера и имало обвинувања од гренландска страна дека данските лидери им негираат релевантни информации. Состанокот се одржал преку Teams и требало да трае еден час, но гледајќи дека дискусијата се претворала во расправија, еден по еден данските претставници се откажале.
„Која беше целта на таквите агресивни изјави?“
Министерката за надворешни работи на Гренланд, Вивијан Мотцфелд, тврди дека веќе воспоставила директна линија на комуникација со САД.
За гренландскиот весник „Сермицијак“ таа го изјави следново: „На Гренланд му се потребни САД, а на САД им е потребен Гренланд кога станува збор за безбедноста на Арктикот. Која беше целта на ваквите агресивни изјави? Ние сме пријатели и сојузници. Се надевам дека состанокот со САД следната недела ќе доведе до нормализација на односите.“
Данската влада е изложена и на критики од опозициските политичари, кои веруваат дека премиерката Мете Фредериксен требало да заземе поцврст став кон тврдењата на Трамп. Лидерот на десничарската Данска народна партија, Мортен Месершмит, смета дека воопшто нема причина за состанокот меѓу данскиот и американскиот министер за надворешни работи, најавен за следната недела.
„Немаме за што да разговараме со луѓе кои ни се закануваат. Единственото нешто со кое Трамп мора да се соочи е целосно јасно отфрлање на неговите барања. Ако Путин сакаше да го земе Борнхолм (дански остров во Балтичкото Море, оп.а.), дали би побарале средби со рускиот министер за надворешни работи?“, рече Месершмит.
Фото: Данската премиерка Мете Фредериксен (десно) на бродот на данската морнарица „Ведерен“ со лидерите на Гренланд во водите кај Нуук
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
