Министерството за образование и наука, Министерството за здравство и Институтот за јавно здравје, во партнерство со Канцеларијата на УНИЦЕФ во Скопје, успешно го спроведоа првиот сеопфатен преглед на училишните нутритивни средини во земјата. Оваа национална проценка, која опфати 40 основни и средни училишта и вклучи околу 1.700 ученици, за првпат обезбедува прецизни, научно засновани податоци кои на институциите ќе им послужат како цврста основа за креирање долгорочни стратегии и унапредување на здравјето на младите.
Истражувањето покажа дека во и околу училиштата сè уште доминираат лесно достапни и рекламирани нездрави опции на храна и пијалаци, што ги обликува навиките на децата и им го отежнува изборот на здрави оброци. Соочувањето со овие наоди ја потврдува подготвеноста на надлежните министерства и институции јавно и транспарентно да ги лоцираат предизвиците со цел да се воведат поефикасни контроли и повисоки стандарди.
Проценката донесе и позитивни показатели за капацитетот на системот. Имено, во оние 35 проценти од опфатените училишта каде што веќе се обезбедуваат организирани оброци, утврдено е дека државните институции и училиштата во целост ги почитуваат постојните национални стандарди за исхрана.
Како главен предизвик се наметнува отсуството на сеопфатна национална програма и контролата врз приватните оператори. Кај 20 проценти од училиштата каде што храната се продава преку приватни продавници или автомати, сите понудени опции биле нездрави. Дополнително, децата масовно купуваат од приватните маркети во околината на училиштата, кои се надвор од училишните ингеренции и каде се рекламираат производи богати со масти, шеќер и сол. Институциите веќе ги разгледуваат препораките за засилување на регулативите, воведување построги ужинки и ограничување на маркетингот на ултрапреработена храна во близина на образовните установи, со цел да се заштити третината од детската популација на возраст од 7 до 9 години која се соочува со прекумерна тежина.
Она што особено го олеснува дејствувањето на надлежните институции е исклучително високата свест кај самите ученици, кои се подготвени да ги прифатат новите поздрави решенија. Истражувањето открива дека над 80 проценти од учениците ја поддржуваат намерата на институциите да обезбедат здрави и хранливи оброци во училиштата, додека 60 проценти се согласуваат дека државното ограничување на нездравата храна околу училиштата позитивно ќе влијае на нивниот избор. Исто така, 85 проценти од младите сметаат дека поздравата храна во училиштата треба да биде со економски прифатлива цена, што дава јасен патоказ за социјалните аспекти на идната програма.
Како директен одговор на овие потреби и со цел дополнително да се стимулира соработката меѓу децата и креаторите на политиките, УНИЦЕФ и државните партнери ја започнуваат заедничката кампања #ШтоИмаЗаЈадење. Ко-креирана со ученици од пет училишта, оваа иницијатива ги повикува сите млади во земјата преку предизвик на социјалните мрежи да дадат свој придонес во јавната дискусија. На овој начин, преку отворен дијалог меѓу институциите, граѓанскиот сектор и учениците, државата започнува суштински процес за трансформација на училишните средини во сигурни зони за здрав развој.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
