После договорот за партнерство со Обединетото Кралство, како и затворањето на пост-мониторинг дијалогот од Советот на Европа по цели 26 години, доцна вчера Белата куќа објави Заедничка изјава помеѓу САД и Македонија за реципрочна трговија — документ што практично го трасира патот кон сеопфатен билатерален договор.
Овој пакет на настани, кој доаѓа во краток временски интервал, испраќа јасна политичко-економска порака: Македонија се позиционира како стабилен партнер во трансатлантската економска архитектура и постепено го заокружува процесот на институционална и пазарна интеграција со западните сојузници.
Трговски рамки со предвидливи тарифи
Македонија и САД постигнаа рамковен договор за реципрочна трговија со укинување царини, нови извозни можности и продлабочена економска соработка.
САД и Македонија постигнаа рамковен договор за фер и реципрочна трговија, со кој се отвораат нови можности за македонските извозници и се продлабочува билатералната економска соработка меѓу двете држави.
Според договорната рамка, Македонија целосно ќе ги укине царинските давачки за сите индустриски и земјоделски производи од САД. Во исто време, Соединетите Американски Држави ќе задржат до 15% тарифи за дел од македонските производи, но ќе разгледаат можност одредени категории да добијат царинска стапка од нула проценти.
Со првичната одлука на САД, во април минатата година американскиот претседател Доналд Трамп донесе одлука за воведување реципрочни тарифи од 33% кон Македонија. Новиот договор ги заменува овие мерки со пониски и пофлексибилни тарифни правила.
Премиерот Христијан Мицкоски оцени дека договорот е јасен показател за продлабочување на стратешкото партнерство со САД.
„По договорот за партнерство со Обединетото Кралство и затворањето на постмониторинг дијалогот со Советот на Европа по 26 години, доцна синоќа Белата куќа објави заедничка изјава меѓу САД и Македонија за реципрочна трговија. Оваа изјава претставува силен сигнал за поддршката што ја уживаме од САД и го трасира патот кон сеопфатен договор со тарифи не повисоки од 15%, а за некои производи и 0%“, напиша Мицкоски на социјалните мрежи.
Министерот за надворешни работи Тимчо Муцунски договорот го оцени како важен исчекор во трговската и економската соработка со САД, нагласувајќи дека македонските компании ќе имаат директни придобивки.
„Усогласивме заедничка изјава и рамка за договор за реципрочна, фер и балансирана трговија, со што ја зајакнуваме билатералната економска соработка и отвораме поголем пристап до американскиот пазар. Искрена благодарност до сите институции и тимот на македонската амбасада во Вашингтон“, изјави Муцунски.
Клучните одредби од рамковниот договор
Заедничката изјава објавена од Белата куќа опфаќа повеќе стратешки области и содржи следниве клучни точки:
Царини и трговски правила
Македонија целосно ги укинува царинските давачки за американски индустриски и земјоделски стоки.
САД ги задржуваат до 15% тарифите, но ќе идентификуваат производи што може да добијат нула реципрочна стапка.
Двете држави ќе разгледуваат дополнителни прилагодувања на тарифите по финализирање на договорот.
Нетарифни бариери и земјоделие
САД и Македонија ќе работат на надминување на нетарифните бариери што влијаат врз билатералната трговија.
Ќе се одржуваат редовни консултации за олеснување на увозот на американски земјоделски производи.
Економска и национална безбедност
Договорот предвидува активности за заштита на синџирите на снабдување, борба против избегнување царини и координација во контролата на извозот.
Енергетика и инфраструктура
Се истакнува значењето на новиот гасен интерконектор со Грција, кој ќе овозможи купување американски течен природен гас (ЛНГ).
Македонија ќе започне со набавка на ЛНГ по завршување на проектот.
Животна средина, дигитална економија и услуги
Македонија се обврзува да одржува високи еколошки стандарди.
Двете земји ќе поддржат отворена дигитална економија, без данок на дигитални услуги.
Ќе се унапредуваат правилата за интелектуална сопственост и трудови стандарди.
Во соопштението од Белата куќа се наведува дека двете држави ќе продолжат да работат на финализирање на договорот, подготовка за негово потпишување и спроведување на потребните домашни процедури за стапување во сила.
Од политичка стабилизација кон економска интеграција
Затворањето на пост-мониторинг дијалогот во Советот на Европа, по повеќе од две и пол децении, беше сигнал дека институционалниот развој влегува во нова фаза. Паралелно, договорот со Обединетото Кралство ја засили билатералната економска соработка со еден од клучните европски пазари.
Сега, со американската иницијатива за реципрочна трговија, се заокружува триаголникот на соработка: Европа – Обединето Кралство – САД. Тоа е рамка што носи не само политичка поддршка, туку и конкретни економски можности — од инвестиции и технолошки трансфер до поголема интеграција во глобалните производствени текови.
Сигнал за инвеститорите
Комбинацијата од институционално затворање на долготрајни меѓународни процеси и отворање нови економски договори испраќа силен сигнал до странските инвеститори: Македонија се движи кон стабилна, предвидлива и партнерски ориентирана деловна средина.
За земја со извозно ориентирана економија, ваквите договори значат полесен пристап до пазари, поголема конкурентност на домашните компании и можност за вклучување во нови производствени и логистички синџири.
Ново поглавје во трансатлантските односи
Најавениот договор со САД не е изолиран потег, туку дел од поширока стратегија за продлабочување на економските врски со традиционалните партнери. Во време на глобални економски редефинирања, позиционирањето на Македонија во кругот на земји со кои се градат „реципрочни, фер и балансирани“ трговски односи претставува важен исчекор.
Следниот период ќе биде клучен за финализирање на договорот и негово претворање во конкретни економски резултати, но насоката е веќе јасна — постепено интегрирање на македонската економија во поширокиот трансатлантски економски простор.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
