GPS нè одвикна од запомнување на рути, пребарувањето на Google од меморирање информации, а сега експертите предупредуваат дека вештачката интелигенција би можела да влијае на многу посериозни работи – креативност, концентрација и способност за критичко размислување.
Алатките како ChatGPT станаа дел од нашето секојдневие. Ги користиме за пишување имејлови, пишување домашни задачи, организирање задачи, па дури и донесување одлуки. Сепак, научниците сè повеќе го поставуваат прашањето: што се случува со нашите мозоци кога вештачката интелигенција почнува да размислува наместо нас?
Според неодамнешните истражувања, луѓето кои премногу се потпираат на алатките за вештачка интелигенција може да имаат послаб распон на внимание, послаба меморија и намалена креативност со текот на времето.
Професорот по невронаука Адам Грин од Универзитетот Џорџтаун објаснува за BBC дека мозокот работи според принципот „искористи го или изгуби го“.
„Ако повеќе не извршуваме одредени мисловни процеси сами, нашата способност да размислуваме така ослабува со текот на времето“, предупредува Грин.
Со други зборови, ако вештачката интелигенција постојано пишува за нас, решава проблеми и извлекува заклучоци, постои ризик мозокот да стане помалку активен и попасивен.
Експертите нè потсетуваат дека технологијата со години ги менува нашите навики и начин на размислување.
Кога почнавме масовно да користиме GPS навигација, многумина ја изгубија навиката да развиваат сопствено чувство за просторна ориентација. Слично се случи и со интернет пребарувањата – ретко се сеќаваме на информации што лесно можеме да ги најдеме на Google.
Вештачката интелигенција сега би можела да оди чекор понатаму, бидејќи повеќе не ѝ веруваме на технологијата само со информации, туку со самиот процес на размислување.
Една студија покажа дека интензивните корисници на алатки за вештачка интелигенција имаат полоши резултати на тестовите за критичко размислување, токму затоа што се навикнуваат да им го оставаат расудувањето на чет-ботовите.
Научниците, исто така, предупредуваат на феноменот што го нарекуваат „когнитивно предавање“ – ситуација во која луѓето повеќе му веруваат на одговорот на вештачката интелигенција отколку на сопствената проценка, дури и кога одговорот е неточен.
Постои посебен ризик со теми во кои корисниците немаат доволно знаење за да го проценат квалитетот на одговорот.
Експертите не веруваат дека вештачката интелигенција треба да се елиминира од употреба, туку дека клучот е во начинот на кој се користи.
Еден совет е дека пред да се свртиме кон вештачката интелигенција, треба да се обидеме сами да формираме мислење или решение. На овој начин, вештачката интелигенција станува алатка за тестирање и подобрување на идеите, а не замена за размислување.
Истражувањата покажуваат дека луѓето кои користат вештачка интелигенција за креативни задачи честопати доаѓаат до помалку оригинални решенија.
Професорот Грин објаснува дека креативноста се развива преку процес на обиди, грешки и поврзување на искуства. Затоа, тој советува идеите прво да се запишуваат независно, дури и кога изгледаат несовршени или недовршени.
„Мозокот мора да помине низ овој процес за да остане креативен“, нагласува тој.
Експертите советуваат да не се бараат секогаш најбрзите решенија:
-прочитајте го текстот наместо да барате резиме од вештачката интелигенција
-обидете се сами да го решите проблемот пред да прашате чатбот
-оставете си простор за размислување и досада
Токму овој ментален напор помага мозокот да остане активен и „во форма“.
Иако вештачката интелигенција може да генерира текстови, идеи и одговори за неколку секунди, експертите веруваат дека човечкиот мозок сè уште има клучна предност – способноста да создава сосема нови, лични и оригинални идеи.
„Разновидноста и оригиналноста на човековото размислување ќе бидат највредното нешто во годините што доаѓаат“, верува Адам Грин.
Технологијата ќе продолжи да се развива, но потребата луѓето сами да размислуваат, да создаваат и да доаѓаат до заклучоци останува она што нè разликува од машините.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
