Во 2025 година, Кембриџскиот речник го воведе терминот „парасоцијален“, опишувајќи емоционална врска со личност што никогаш не сте ја запознале.
Дознајте повеќе за психолошките ефекти и ризици.
Кембриџскиот речник го именуваше зборот „парасоцијален“ како збор на годината. Овој термин опишува емоционална врска со некој што никогаш не сте го запознале и кој не е свесен за вашето постоење. Концептот датира од 1956 година, кога телевизијата ја создаде илузијата за „личен однос“. Денес, терминот најчесто се користи за да се опишат врските со влијателни лица, јутјубери и подкастери, поради обемот и интимноста на содржината што ја споделуваат.
Психологот д-р Вероника Ламарш од Универзитетот во Есекс објаснува:
„Едностраните, невозвратени врски не се ништо ново, но парасоцијалните врски се потпираат исклучиво на она што го гледате на екранот или на социјалните медиуми.“
Парасоцијални врски и емоции
Студија од 2024 година покажа дека луѓето сепак најдобро ги задоволуваат своите емоционални потреби со семејството и пријателите, но парасоцијалните врски со познати креатори на содржини се вреднуваат повеќе од врските со познаници или колеги. Д-р Ламарш истакнува:
„Овие врски се достапни во секое време, среде ноќ, кога ви е тешко, можете да отворите видео од вашиот омилен креатор, додека веројатно не би се јавиле на пријател во тој момент.“
Граници на парасоцијалните врски
Патописецот Чарли Поли, познат по своите заеднички видеа со неговата тогашна партнерка, истакнува колку можат да бидат нејасни границите. По раскинувањето во 2022 година, тој доживеал пораки и коментари од следбеници кои ја проектирале „идеалната врска“ врз нивната врска. Еден обожавател дури му испратил и селфи пред бродот на кој живеел, што Поли го сметал за неприфатливо.
За британската креаторка на животен стил Кристабел Пламер, парасоцијалната врска зела емоционален данок: таа се допишувала со верен придружник во Јужна Африка, а неколку месеци подоцна тој починал. Таа ја почувствувала тагата од губењето на некој близок, иако никогаш не се запознале.
Психолошка важност и опасности
Парасоцијалните врски не се нужно негативни. Тие можат да ги намалат чувствата на осаменост, да изградат самодоверба и да помогнат во обликувањето на идентитетот, особено за малцинствата како што е ЛГБТ+ заедницата. Подкастерот и психотерапевт Џош Флечер го користи своето искуство со анксиозноста за да им понуди надеж на своите следбеници, но предупредува: „Премногу интимност може да доведе до разочарување“.
Совети за креатори на содржини
Влијателните лица и креаторите мора да научат да поставуваат граници. Мишел Елман, животен тренер и автор, препорачува да не им дозволувате на вашите следбеници да диктираат што споделувате и да бидете свесни дека „прекумерното споделување“ всушност не ја зголемува довербата или следбениците.
„Луѓето мислат дека знаат сè за мене, но јас споделувам само она што сакам да го споделам. Никогаш не им дозволувам на моите следбеници да диктираат што објавувам“, вели Елман.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
