По педесет години животг, куќата станува потивка. Не затоа што животот завршил - само го менува тонот. Децата повеќе не тропаат на вратата, внуците пристигнуваат на време, а на работа почесто ве нарекуваат „искусен експерт“ наместо „перспективен“. И во таа тишина, прашањата што претходно беа задушени од дневната бучава одеднаш почнуваат да доаѓаат:
Што е следно?
Зошто сега брзање?
Дали воопшто треба да се брза?
Во многу култури, возраста не се гледа како казна, туку како поинаква перспектива. Од перспектива на проживеаните години, многу работи стануваат појасни: каде е суетата, каде е вистинската вредност и каде се само туѓите очекувања.
Не е случајно што се вели: „Мудроста не доаѓа сама по себе - потребно е да се живее за да се достигне“.
Животот во вашите педесетти години е моќна преодна фаза, која ги балансира искусната мудрост и зголемената финансиска стабилност со еволутивното физичко здравје. Време за негување на проверените длабоки врски и следење на личните страсти. Многумина ја доживуваат оваа деценија како „магична“ усогласување на искуството и слободата, овозможувајќи самоуверен пристап кон следното поглавје од животот. Многумина забележуваат повисоки нивоа на самодоверба, стануваат поконкретни и реални во врска со своите потреби и помалку толерантни кон глупости.
Еве неколку патокази по дожеваните педесет години.
1. Не губете интерес за животот
„Ако не сакате, полошо е отколку ако не можете.“
Физички способности се менуваат со возраста. Тоа е факт. Но, многу е поопасно кога желбата исчезнува.
Понекогаш човекот вели: „Што повеќе ми треба? Сè сум видел, сè знам.“ И тој го кажува тоа без горчина, но и без искра. И тоа е веќе предупредување.
Психолозите често велат дека најсреќните луѓе не се оние кои имаат сè, туку оние кои имаат нешто кон што да се стремат. Желбата за живот е внатрешен двигател и не треба да се гаси прерано. Педесет години се време кога можете се што ќе замислоите и да остварите. Ако не сте можеле во триесеттите и четириесеттите зошто токму во педесеттите сметате дека заради годините некои работи не се веќе можни? Освен ако не се спремате за Олимпијада.
Целиот живот е учење, проверка на наученото, создавање, грешење, повторни обиди... Тоа се траумите на младоста. Во педесеттите тоа полека го снемува. Знаете веќе што е можно а што не, знаете што е битно а што не е, и очекувано е да одбирате желби и цели кои се според вашите потреби и да ги исполнувате со многу помалку страв, стрес, трауми отоклку во младоста.
За која тоа младост би жалеле? За времето кога не сте знаеле ни кој сте, ни што сте, кога поради некој друг околу вас сте одбирале пат, носеле одлуки и плаќале грешки на свој грб за туѓите потреби, за постојаната несигурност и трчање од едно до друго. Кога сте биле под притсиок постојано некому да се докажувате, а никако да се докажете и сте поминале денови и ноќи со чувтсвото на неисполнетост и недокажаност?
Како велат помладите девојки за својот избор на постари мажи: Тој знае што сака и ми носи мир.
2. Не се расправајте постојано со помладите
„Старите ќе ги разберат младите, но младите ретко ги разбираат старите.“
По педесет години, често се појавува опасна илузија: „Јас знам што е правилно.“ Да, имаме искуство. Да, поминавме низ многу. Но, патот на некој друг е сепак туѓ, различен.
Колку семејни расправии започнуваат со реченицата: „Верувај ми, јас знам подобро.“ И колку брзо таа реченица ја претвора довербата во ѕид.
Животот честопати учи побрзо од кој било совет. Понекогаш вистинската мудрост лежи во тоа да не се каже нешто. Не се мешај. Да им дозволиш на другите да ги прават своите грешки.
Воздржаноста не е слабост. Тоа е почитување на слободата на другите луѓе.
3. Живејте лабаво, време е за повеќе време за себе
„Грижете се, но оставете нешто за потомството.“ И тука не станува збор само за пари како што многумина веруваат. Колку пари и имот да оставите нема никаква гаранција дека тој во туѓите раце ќе опстане долго после вас. Но, има други нешта за кои знаете дека ќе опстојат.
Наследството може да има многу форми. Некој остава куќа или стан. Можеби некаква семејна, традиционална вредност. Но, дали тоа решително ќе влиаје на вашите деца, на вашите блиски. За да го создадете тоа, и да го оставите, сте ги потрошиле во мака и стрес најубавите ваши години во животот во кои блиските ве гледале како далечни и напнати, ја губеле комуникацијата и блискоста со вас. И, на крајот, имотот ќе им остане но, не и знаењето што да прават со него. А на вас ќе ви останат испуштените среќни години во создавањето имот.
Но, ако се стремите на своите деца, на своите блиски воопшто, да им помогнете да стекнат добро образование, стабилен занает и навика да работат, тоа е веќе нешто. Ако кон тоа се додаде и добро здравје и способноста да се остане смирен кога работите не одат според планот, вашето наследство кое го оставате на блиските ќе трае се додека се тие живи, а ќе биде пренесено и на нивните потомци. Патем, ќе ја сочувате близината и хармонијата со блиските.
4. Научете да бидете посмирени
„Дури и ако викате дека не ви се допаѓа светот, тој ќе остане ист.“
„Кога има олуја младо дрво се витка, старо дрво се крши.“
По педесет години, телото повеќе не трпи емоционални бури како порано. Едноставно, телото станува ваш непријател кој ве напушта: побрзо ако не се трудите да го негувате, поспоро ако се гтрижите за своето тело, а оттаму, и за моќта на својот ума да создава и понатаму.
Понекогаш борбата со олуите трае петнаесет минути, а притисокот скока цела вечер. Понекогаш навредата останува во умот со денови. Дали навистина сета таа траума вреди?
Не може се во твојот свет да биде според твоите мерки и потреби, не може се што е проблем или лош збор набрзина да се поправи. Не се спремни сите луѓе да се менуваат. Да, искуството е големо, а со него и знаењето но, не сите сакаат да живеат и делуваат според познатите решенија, некој сака да се обиде поинаку, и нема да се сложи со вас. Не смее да ве вознемирува тоа, зарем вие, во своите педесет години, секогаш сте оделе по сигурните и познати патишта?
Трпението не е рамнодушност. Тоа е начин да се заштеди енергија, да се сочува мир и здравето.
5. Не се плашете да успорите, да забавите, нема веќе потреба од напнатост
По педесет години, светот се чини дека забрзува, а луѓето на луѓето им се чимни дека природно почнуваат да забавуваат. И тоа често го чувствуваат како загуба. Загуба на што? На напнатоста, нервозата, стравот од неуспех, на потребата некому да се докажете? Зарем е тоа загуба или стекната пердност - да влезете во период кога веќе сте ги исполниле најважните работи во својот живот, а тоа е да бидете свои, здрави и растретени од “мора“ затоа што знаете дека - не мора ништо, освен да се сочува својот мир, стабилност.
Ако имате деца, доволно се големи да не ви биде терет секоја нивна желба или потреба, доволно да ви е јасно кои ви се пријателите и другарите и да им посветите внимание кое го заслужиле, и без обврски дека допрва треба некому за нешто да се докажувате.
Можноста да се живее со многу помалку стрес, со брзање и со “мора“- тоа е всушност победа и слобода. Привилегија на педесттите години и животот потоа.
Имате привилегија и можност да не брзате. Да седнете во вашата омилена фотелја. Да ја прочитате книгата што ја одложувате дваесет години. Да посаите цвеќе и на мир да го негувате.Да одгледате, на раат, филм или спорт.
Возраста е всушност привилегија на набљудување. Не мора да учествувате во секоја трка или да докажете дека секогаш сте во право.
6. Смислата на животот по педесет години
Најмачното прашање често е: За што да се живее сега? Децата пораснаа. Кариерата го достигна својот врв. Енергијата не е каква што беше порано.
Една стара поговорка вели: „Треба да се живее барем од љубопитност“. Љубопитноста не бара младост. Сè што е потребно е отвореност.
Да се живее треба, особено по педесеттата, затоа што мирот и спокојството кои почнуваат и траат потоа до крајот на животот е токму она што сте го чекале пет децении наназад. Да бидете свој човек, со свои потреби и планови независно од туѓите очекувања за вас: било да се тие од семејството, околината, од работата. Да се запознаете себеси какви што сте, и да се прифатите дека е тоа најдобрата верзија од вас по сите децении борба за опстанок, за напредок, за исполнување на туѓите желби, очекувања и потреби. Брзање, грешки, стресови каков впечаток оставате и какви очекувања исполнувате... тоа полека останува зад вас.
Педесеттие се време кога почнувате да разбирате колку малку, во суштина, ви треба за да имате мир и стабилност. Се надвор од тоа било правено под притисок однадвор, а со ваше уништување одвнатре. Не е веќе најбитно како изгледате, каква кола возите, каков стан имате, на која позиција сте во својата работа... Односно сето тоа што ве држало напнати и под стрес со децении сега е помалку битно. Сега е најбитно како вие се чувствувате, и тоа е вистината за вас.
Брзаме помалку и забележуваме повеќе. Бараме помалку и цениме повеќе.
Многу луѓе не ги дочекале педесеттите, тие и нивните блиски пропуштиле битни нешта во животот. Многу повеќе луѓе ги доживуваат педесттите, и времето потоа, и имаат привилегија да уживњато во нив. Но новата територија на мир и спокој. Да, педесттите се привилегија: доволно млади да сакате, доволно стари да знаете и можете.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
