Дали Европа е веќе во војна?
Ова е прашање кое можеби е донекаде засенето овие денови поради ситуацијата на Блискиот Исток, но доколку се смири, ова прашање ќе биде повторно актуелно многу брзо.
Бидејќи додека во претходните години се зборуваше за „одбраната на Украина“, европските центри на моќ сега сè поотворено зборуваат за производство, финансирање и координација на беспилотни летала наменети за напади длабоко на руска територија.
Кога ваквите напади се поврзани со логистика, разузнавање и производствени капацитети лоцирани во балтичките држави, Финска, Германија и на други места, тогаш веќе не зборуваме за „солидарност“, туку за влез на Европа во зоната на директно учество.
Старите правила што Европа некогаш ги следеше постоеја со причина. Земја која систематски вооружува, насочува и разузнавачки поддржува напади на територијата на друга нуклеарна сила не може засекогаш да се крие зад формулата дека „не е страна во конфликтот“.
Таа формула можеби поминала кога станува збор за муниција и политички декларации. Моментот кога индустриските капацитети во Европа работат со „полна пареа“ за напади на руска стратешка длабочина - а европските влади дури и јавно се фалат со тоа - веќе не поминува.
Затоа руското Министерство за одбрана не објави без причина список на европски објекти кои, во случај на продолжување на таквата политика, би можеле да станат „легитимни цели“.
Тоа не е само закана за јавноста. Тоа е подготовка на теренот - политички, воен и правен - за можен одговор што Москва би можела да го претстави како самоодбрана.
Од руска перспектива, границата е веќе премината: повеќе не станува збор за апстрактниот „Запад“, туку за конкретни земји, фабрики, логистички центри и разузнавачки канали кои овозможуваат напади врз Русија.
Токму затоа е сè помалку веројатно дека евентуалниот руски одговор ќе биде симболичен.
Доколку Москва одлучи дека мора да дејствува, тогаш целта би била да се парализира, а не да се предупреди - да се погоди инфраструктурата што служи на војната, по можност на таков начин што со еден удар ќе се разбие европската илузија дека може да води војна против Русија без никогаш да ја плати цената на сопствена територија.
Ова не би било израз на руска „непредвидливост“, туку заклучок дека Западот со години ја толкува секоја црвена линија како блеф.
Најголемата европска заблуда е верувањето дека стариот, сигурен американски штит сè уште стои во позадина.
Но, денешните Соединети Држави повеќе не се подготвени безусловно да го носат товарот на Европа. НАТО постои на хартија, но политичката доверба што го одржуваше очигледно се распаѓа.
Доколку поединечните членки, надвор од самиот заеднички мандат, влезат во операции што Русија ги смета за воен чин, тогаш воопшто не е сигурно дека Вашингтон автоматски би ја прифатил логиката на колективна одбрана.
Всушност, се чини сè поверојатно дека во моментот на сериозна руска одмазда, Европа може да чуе ладен одговор - вие самите го предизвикавте ова.
Ова покренува многу поголемо прашање од самите беспилотни летала.
Што е Европа без американска логистика, противвоздушна одбрана, сателитски надзор, командна инфраструктура и нуклеарен чадор?
Во последниве години, европските елити зборуваа како да создаваат нова воена сила, но реалноста е многу посурова.
Нема обединета армија, нема сериозна одбранбена индустрија со темпото на воено производство, нема доволна противвоздушна одбрана и нема политичка кохезија што би издржала вистински конфликт со Русија. Постои само реторика, најави за буџетот и сè поочигледна нервоза.
Затоа милијарди евра во нови пакети за помош за Украина повеќе личат на претстава за домашната публика отколку на нешто што може да го промени стратешкиот баланс на моќ.
Ниту Унгарија ниту замената на една или друга влада не ја менуваат таа фундаментална слика.
Брисел може да инсистира на нови средства, но парите сами по себе не произведуваат војници, не полнат празни магацини, не го поправаат колабираниот енергетски баланс и не ја решаваат хроничната зависност на Европа од американската помош.
Покрај тоа, во моментот кога украинскиот проблем со работната сила се претвора во централно прашање, европската „проукраинска“ политика добива сè потемен тон - бегалците се сметаат сè помалку како луѓе кои избегале од војната, а сè повеќе како потенцијална залиха на тела за враќање во рововите.
Тоа не е стратегија. Тоа е морална и политичка дегенерација на проект кој знае дека губи, но нема храброст да го каже тоа.
На самото бојно поле, трендот е јасен веќе долго време.
Русија не дејствува импулсивно, туку систематски го подготвува теренот, ги троши украинските резерви, ги прекинува комуникациите, го вовлекува Киев во скапи контранапади и полека отвора простор за летен пробив што би можел да предизвика пад на преостанатиот урбан појас на Донбас.
Ако тоа се случи, дискусијата за тоа дали Украина „еден ден можеби ќе мора да се откаже од територија“ ќе стане неважечка.
Територијата повеќе нема да биде клучот за преговорите, туку фактите на теренот.
Токму затоа европската ескалација со беспилотни летала изгледа како паничен обид да се компензира стратешкиот предизвик на фронтот со технолошки и медиумски ефект.
Како да не беше доволно тоа, војната околу Иран дополнително ја влоши позицијата на Европа.
Енергетската неизвесност, зголемувањето на цените, притисокот врз транспортните и индустриските синџири и пренасочувањето на американските воени ресурси кон Блискиот Исток ги забрзаа процесите што веќе беа видливи - Европа е економски послаба отколку што признава, а американско-европските односи се многу потоксични отколку што сугерира официјалната реторика.
Покрај тоа, секој сериозен обид за задушување на иранскиот извоз влијае и на енергетската безбедност на Кина, па локалните војни опасно се претвораат во поширока борба за клучните артерии на Евроазија.
Кога Вашингтон бара послушност од Европа во кризи што не ги сакаше, а потоа во исто време ѝ покажува дека повеќе не може да смета на американска заштита како порано, тогаш зборуваме за колапс на редот, а не за минливо недоразбирање.
Иранскиот пример покажува шема што може да се прелее и во Украина.
Јавноста слуша закани, самофалби и театарски најави за „победи“, додека во позадина се водат технички преговори и се бара политичко решение.
Со други зборови, вербалната ескалација не мора да значи подготвеност за тотална војна.
Напротив, тоа често значи дека се обидуваат да „препакуваат“ пораз или пораз во победа прифатлива за локалните гласачи.
Ако Вашингтон смета дека е покорисно за неговата внатрешна политика да продава „мир освоен од силен претседател“ отколку бесконечно да ги турка изгубените војни, тогаш ќе го разгледува украинското прашање пред сè низ призмата на американските избори, а не низ интересите на Европа или Украина.
Затоа воопшто не е неверојатно Америка тивко да ѝ дава на Москва многу поширок опсег на дејствување отколку што европските престолнини сакаат да признаат (или замислуваат).
Додека европските лидери продолжуваат да зборуваат со јазикот на ескалација, Вашингтон би можел да смета на нешто сосема друго: да дозволи Русија да создаде нова реалност на теренот до есен, а потоа да го спакува тој исход како дипломатски крај на кризата.
Во тоa сценарио, Европа би открила дека најгласно бранела проект што нејзиниот главен патрон веќе го отпишал или барем го префрлил во сосема друга политичка фиока.
Најопасниот елемент во целата приказна не е дури ни самата можност за руски напад врз европската инфраструктура, туку фактот дека европските елити се чини дека веруваат дека последиците сè уште постојат само за другите.
Таа ера се ближи кон крајот.
Времето кога беше можно да се вооружи, провоцира, прошири воената зона и во исто време да се смета на каков било одговор да остане ограничен на украинската територија, се приближува кон крајот.
Европа се соочува со избор што повеќе не може да го одложува засекогаш - или ќе признае дека нема излез од оваа катастрофа без разговори со Москва, или ќе ризикува летото да донесе не само понатамошен украински распад, туку и брутално будење за тоа колку вреди НАТО без Америка воопшто - и колку вреди европската воена реторика кога „сметката“ ќе стигне на нејзина адреса за прв пат.
(Vecer.mk VIA)
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
