Малиот карипски остров Невис е кренат на нозе по планот на белгискиот криптомилијардер Оливие Јансенс да изгради футуристичка енклава наречена „Дестини“ (Destiny). Проектот, кој Јансенс го опишува како „Монако-Дубаи на Карибите“, треба да се протега на една десетина од островот и да прими 10.000 доселеници со сопствен судски систем и валута. Додека локалното население го нарекува ова „целосно лудило“, премиерот на Невис, Марк Брантли, силно го поддржува проектот (чиј агент за недвижности, инаку, е неговата сопруга), пишува „Економист“.
Карипскиот базен во последната деценија стана ветената земја за технолошките богаташи и либертаријанци кои бегаат од западната бирократија и „woke“ политиките. Низ регионот никнуваат приватни чартер-градови, блокчејн заедници и пловечки куќи (SeaPods) во меѓународните води на Панама.
Од пропаднати утопии до лаборатории надвор од законот
Идејата за приватни држави на Карибите има бизарна и главно неуспешна историја:
- 1970-ти: Њујоршки магнат ја почна „Операцијата Атлантида“, влечејќи цементен брод до Бахамите за да прогласи независност — бродот буквално потона.
- 1980-ти: Измамник од Волстрит се обиде да купи половина Барбуда за да направи кнежевство и да побегне од правдата.
- 1999 година: Измамник од Аризона прогласи сопственост над потопен атол кај Кајманските Острови, нарекувајќи го „Нова утопија“.
Денешните проекти се попрагматични. Најуспешниот пример е „Проспера“ (Próspera), основан во 2017 година на хондурашкиот остров Роатан. Поддржан од Силициумската долина и инвеститори како Питер Тил, Марк Андрисен и Сем Алтман (шефот на OpenAI), овој град со флексибилни закони стана центар за стартапи од областа на биотехнологијата и роботиката. Таму се вршат истражувања за Алцхајмерова болест, рак и неуронски импланти кои се целосно надвор од досегот на американските регулатори.
Корупција, тужби и страв од отцепување
Иако инвеститорите тврдат дека носат економски развој и зелена енергија, критичарите посочуваат на сериозно загрозување на суверенитетот на матичните држави:
- Случајот Хондурас: Кога Врховниот суд на Хондурас го прогласи законот за овие зони за неуставен, „Проспера“ ја тужеше државата за фантастични 11 милијарди долари (две третини од годишниот буџет на Хондурас). Дополнително, во јавноста протекоа аудиоснимки на кои поранешниот претседател Хуан Орландо Ернандез наводно договара отстапување земјиште за „Проспера“ во замена за политички отстапки од Доналд Трамп.
- Стравот на Невис: Жителите стравуваат дека доселениците во „Дестини“ со својата гласачка моќ би можеле да го искористат уставот за еднострано отцепување на островот. „Ова е најголемата закана за нашето постоење во историјата“, алармираат локалните активисти.
И покрај отпорот, растот на овие зони не запира. Новиот бран на десничарски, про-бизнис ориентирани политичари во Латинска Америка им оди во прилог, а војната во Иран дополнително ги тера богатите да бараат сигурни засолништа надвор од Персискиот Залив. За да го смири народот, проектот „Дестини“ веќе им понуди на жителите на Невис по 100 долари месечно и удел во профитот доколку дозволат изградба на крипто-рајот.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
