Управата за јавни приходи никому нема да прогледува низ прсти. Давачките кон државата мора да си ги платат сите кои остваруваат приходи и од дома, но и од надвор. Тоа значи дека на оваа обврска подлежат и инфлуенсерите, влогерите, јутјуберите кои остваруваат приходи од домашни или странски компании. Разликата меѓу нив е тоа што оние кои работат за странска компанија ќе мора сами да си ги платат давачките, додека оние пак кои работат за домашни компании, тие ќе треба да им ги платат давачките на данокот на доход. УЈП има начин да исконтролира кој си ги исполнува обврските кон државата, а кој не.
Во однос на контроли на евидентирани инфлуенсери, влогери и јутјубери, УЈП во рамки на своите надлежности преку даночни контроли или други мерки може да врши проверки дали лицата што остваруваат приходи од дигитални платформи и онлајн активности имаат уредно пријавено доход и дали ги исполнуваат обврските согласно Законот за данок на личен доход и другите релевантни прописи.
При тоа, УЈП ќе врши проверки на приходи остварени од извори како што се AdSense, платени соработки, affiliate програми, донации и други форми на надомест поврзани со континуирана и комерцијална активност, како и дали лицата се регистрирани како самостојна дејност или настапуваат како физички лица.
Кој колку данок ќе треба да плати ќе се утврдува врз основа на континуитетот и висината на остварениот приход. На пример за остварен доход од 1.000 евра инфлуенсерот ќе треба да плати 10% ДЛД на тие средства, односно данокот кој ќе треба да го плати е во висина на 100 евра во денарска противвредност 6.163 денари преку платформата е – даноци – велат од УЈП за „Република“.
Оттаму додаваат дека сите инфлуенсер(к)и, влогер(к)и, креатор(к)и на содржини, треба да ги имаат во предвид обврските кои произлегуваат од даночната регулатива и тоа: Законот за данокот на личен доход и Законот за додадена вредност.
Од аспект на Законот за данокот на личен доход
Со Законот за данокот на личен доход (“Сл весник на РМ” бр.241/18 и “Сл. весник на РСМ” 275/19… 274/22 во понатамошниот текст ЗДЛД) , се регулира оданочувањето на доходот од работа како и постапката и роковите за пријавување на доходот и роковите за плаќање на данокот на личен доход.
Како доход од работа согласно одредбите од член 15 став 1 точка 16) од ЗДЛД, се смета и секој поединечно остварен доход врз основа на договор за повремено или привремено вршење на услуги на правни и физички лица. Притоа основа за пресметување на данокот на доход од работа по овој основ претставува износот на примањето, надоместокот односно доходот кој е остварен (член 16 став 1 точка 5) од ЗДЛД).
Доколку станува збор за доход остварен во странство
За пријавување на доходот од работа по основ на повремени услуги извршени во странство потребно е физичкото лице да поднесе пресметка на аконтација на данок на доход и докази до Управата за јавни приходи до 10-ти во месецот кој следи по месецот во кој е остварен доходот (член 88 став 1 точка 4) од ЗДЛД). Пресметката, физичкото лице ја поднесува електронски преку електронскиот систем “е-Даночни услуги”
Во пресметката износот на остварениот доход го искажува како вид на доход Т1. – доход од работа и подвид на доход Ѕ1.16 – примања по основ на други извршени повремени или привремени услуги. Понатаму, во пресметката задолжително се пополнува и податокот за државата во која е резидент исплатувачот (односно државата од која е остварен доходот) како и податоци за датум на прилив од странство, износ на остварен доход во странска валута, валутата во кој е остварен доходот (вршите избор од понудено мени). При пријавување на доход од странство не се евидентира податок за трансакциска сметка (независно дали денарска или девизна) со оглед на тоа што во овој случај пресметката е со начин на исплата „друг начин„.
Кон пресметката е-ППД за доходот остварен во странство, задолжително се прикачува докази за: приливот (743-образец од банка ), доколку е задржан и платен данок на личен доход во странската држава (доказ односно документ издаден од даночниот орган во странската држава), и други (незадолжителни) докази.
Поднесената електронска пресметка е-ППД за доходот остварен во странската држава ја проверува и одобрува службено лице од УЈП. По одобрување на пресметката, истата добива статус “Одобрена” при што се издава Рекапитулација за утврдување на аконтација на данок на личен доход со Фолио број и налог за плаќање (образец ПП53).
Плаќањето на данокот на доход утврден во одобрената пресметка се врши кај носител на платниот промет преку образецот ПП53, најдоцна до 15-ти во месецот за претходниот месец согласно член 93 од ЗДЛД.
Доколку станува збор за доход остварен во земјата
Аконтацијата на данокот на доход се плаќа по одбивка, односно исплатувачот на доходот го пресметува, задржува и плаќа данокот на доход за обврзникот при секоја исплата на доход од работа (согласно член 80 став 1 точка 1, член 84 и член 85 од ЗДЛД).
Согласно член 85 став 10 од ЗДЛД, исплатувачот е должен на обврзникот да му издаде примерок од пресметката за аконтацијата на данокот на доход и за платените придонеси при секоја исплата.
Доколку физичките лица (инфлуенсер(к)и, влогер(к)и, креатор(к)и на содржини) како даватели на услуга, остваруваат доход од странство, во тој случај имаат обврска да го пресметаат и платат данокот на личен доход, односно да достават електронска пресметка преку системот е-даночни услуги.
Доколку пак, физичките лица (инфлуенсер(к)и, влогер(к)и, креатор(к)и на содржини), склучуваат договор за услуги со домашна компанија, односно се исплатени од домашно правно лице, во тој случај обврската за пресметување и плаќање на данокот на личен доход е на правното лице (компанијата).
Од аспект на Законот за данок на додадена вредност
Согласно член 9 став 1 од Законот за данокот на додадена вредност (“Сл. Весник на РМ” бр. 44/99…198/18 и “Сл. Весник на РСМ” бр. 98/19…267/25, во натамошниот текст ЗДДВ), даночен обврзник е лице кое трајно или повремено самостојно врши стопанска дејност, независно од целите и резултатите од оваа дејност. Даночни обврзници можат да бидат правни и физички лица, како и здружување на лица.
Под стопанска дејност се подразбира секоја дејност на производителите, трговците и лицата кои извршуваат услуги, која има за цел остварување приходи (член 9 став 2 од ЗДДВ).
Основна клаузула на која се повикува законот е дека даночен обврзник во смисла на ЗДДВ е лице кое трајно или повремено самостојно врши стопанска дејност, планското повторување на одредена дејност и интензитет на делување (вршење на повеќе од еден промет) независно од целите и резултатите од оваа дејност.
Согласно член 51 став 1 од ЗДДВ, сите даночни обврзници, чиј вкупен промет во изминатата календарска година надминал износ од 2.000.000 денари или чиј вкупен промет се предвидува на почетокот од вршењето на стопанската дејност дека ќе го надмине износот или во текот на годината го надмине износот обврзани се за регистрација за данокот на додадена вредност.
Вкупен промет претставува збир на прометот што го направил обврзникот во текот на календарската година и кој е предмет на оданочување според член 2 точка 1 од ЗДДВ, вклучувајќи го и данокот кој отпаѓа на него, освен прометот ослободен од данок без право на одбивка на претходниот данок. Ако даночниот обврзник ја вршел својата дејност само во еден дел од календарската година, фактичкиот вкупен промет се пресметува на ниво на вкупен промет за целата к алендарска година (член 51 став 2 од ЗДДВ).
Даночните обврзници во смисла на член 51 став 1, првата реченица и член 51 став 4 од ЗДДВ, пријавата за регистрација за ДДВ ја поднесуваат најдоцна до 15-ти јануари во тековната година. Ако даночниот обврзник започнал со вршењето на својата дејност во текот на календарската година, пријавата се поднесува во рок од 15 дена од почетокот од вршењето на дејноста. Ако во текот на годината се надмине износот на остварен вкупен промет од 2.000.000 денари, даночниот обврзник ја поднесува пријавата најдоцна до 15-ти во месецот кој следи по месецот кога е остварен прометот (член 51 став 11 од ЗДДВ).
Физички лица-(инфлуенсер(к)и, влогер(к)и, креатор(к)и на содржини) кои трајно или повремено самостојно вршат стопанска дејност, односно вршат промети на услуги кои се предмет на оданочување со ДДВ согласно член 2 точка 1 од ЗДДВ, имаат обврска да се регистрираат за целите на ДДВ.
Доколку, од склучените договори уште на почетокот од вршењето на услугите, видно е дека физичките лица (инфлуенсер(к)и, влогер(к)и, креатор(к)и на содржини) ќе остварат вкупен промет над 2.000.000 денари во календарската година, имаат обврска да се регистрираат за ДДВ во рок од 15 дена од почетокот на вршењето на услугите, со поднесување на пријава за регистрација за ДДВ. Доколку на почетокот на вршењето на услугите, не предвидуваат дека ќе остварат вкупен промет над 2.000.000 денари, тогаш физичките лица имаат обврска да се регистрираат за ДДВ кога ќе остварат вкупен промет над 2.000.000 денари со поднесување на пријава за регистрација за ДДВ најдоцна до 15-ти во месецот кој следи по месецот кога го
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
