Хрватскиот туризам влегува во 2026 година со една од најамбициозните регулаторни реформи досега, дизајнирана да го зададе последниот удар на сивата економија во приватниот сместувачки капацитет.
Со воведување ред во неконтролираното ширење на краткорочното кредитирање, државата се свртува кон поодржлив модел кој треба да ги заштити и гостите и локалните жители.
Годината 2026 година ќе биде запаметена како пресвртница за хрватскиот туризам, клучен економски сектор кој сочинува повеќе од една петтина од националниот БДП. Во центарот на промените е новиот Закон за угостителски дејности, чија главна цел е да се стави крај на нерегистрираниот бизнис кој цвета со години, пишува poslovni.hr.
Уникатен идентификациски број
Главната алатка во таа борба е воведувањето задолжителен регистрациски број за секој стан, соба или куќа за одмор. Без тој уникатен идентификатор, рекламирањето на интернет платформи како Booking.com или Airbnb повеќе нема да биде можно, затворајќи ја главната врата кон пазарот за нелегалните закупувачи. Овој потег, усогласен со новата регулатива на Европската Унија, треба да обезбеди транспарентност и да овозможи поефикасен надзор на секторот.
Оваа радикална промена не дојде случајно. Години на неконтролирано ширење на краткорочни изнајмувања извршија огромен притисок врз инфраструктурата на заедницата и пазарот на недвижности, особено во популарните крајбрежни градови. Во Дубровник, град со само 41.500 жители, историскиот центар почна да личи на „музеј на отворено“, каде што продавниците и рестораните дизајнирани исклучиво за туристи го истиснаа секојдневниот живот на локалните жители.
Цените на недвижностите и долгорочните изнајмувања се зголемија, правејќи го домувањето недостапно за млади лекари, наставници и други клучни работници чии плати не можат да го следат беснеењето на пазарот. Затоа, владата беше принудена да дејствува за да ги ублажи социјалните тензии и да обезбеди одржливост на дестинациите што станаа жртви на сопствениот успех.
Царинските службеници исто така ќе ги контролираат
За да се обезбеди спроведување на законот, овластувањата за следење на нелегалните активности се проширени надвор од Државниот инспекторат. Отсега, нелегалните изнајмувачи ќе можат да бидат контролирани од царинските службеници, како и од локалните комунални чувари, што треба значително да ја зголеми ефикасноста на терен. Во исто време, целата администрација се префрла во дигитална средина. Сите процедури, од поднесување барање за категоризација до издавање одлука, ќе се одвиваат преку централен дигитален регистар. Се очекува да се намали бирократскиот товар, да се забрзаат процедурите и да се зголеми транспарентноста низ целиот сектор. Неплаќањето на данокот за престој ќе биде, меѓу другото, причина за одземање на дозволата за работа.
Сепак, оваа реформа не е насочена само кон сузбивање на сивата економија, туку е и дел од поширок стратешки пресврт. Хрватска сака да се оддалечи од моделот на масовен туризам базиран на бројот на ноќевања и да се сврти кон квалитет, автентичност и целогодишен бизнис. Стратегијата на Владата за одржлив развој на туризмот до 2030 година експлицитно има за цел намалување на сезонското однесување и порамномерна регионална распределба на туристичкиот сообраќај.
Во пракса, ова значи посилни инвестиции во континенталните региони како што се Славонија, Горски Котар и Меѓумурје, како и на помалку познатите острови. Целта е да се ослободат преоптоварените дестинации како Дубровник и Сплит и да се привлечат гости кои бараат помирно и автентично искуство.
Предизвиците на сезоната и апелот на министерот
И покрај оптимизмот поради воведувањето ред, туристичкиот сектор се соочува со сериозни предизвици во 2026 година. Растечката нестабилност на глобалните пазари, поттикната од конфликтот и зголемувањето на цените на горивата, веќе влијае на воздушниот сообраќај. Министерот за туризам и спорт Тончи Главина предупреди дека оваа туристичка година нема да биде обична и упати необичен апел до целиот сектор. Тој повика на намалување на цените од 10 до 20 проценти за да може Хрватска да остане конкурентна со своите медитерански конкуренти, кои веќе нудат значителни попусти.
„Ова не е нормална или стандардна туристичка година. Сè зависи од тоа како ќе се адаптираме“, рече Главина, нагласувајќи дека адаптацијата е клучна не само за оваа сезона, туку и како основа за следните години.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
