Врховниот лидер на Иран, Моџтаба Хамнеи, издаде директива дека резервите на ураниум збогатени до нивоа блиски до нуклеарно оружје не смеат да се изнесуваат од земјата, изјавија двајца високи ирански извори, што дополнително го зацврстува ставот на Техеран во врска со едно од главните барања на Соединетите Американски Држави во мировните преговори.
Наредбата на ајатолахот Моџтаба Хамнеи би можела дополнително да го фрустрира американскиот претседател Доналд Трамп и да ги комплицира разговорите за прекин на американско-израелската војна против Иран.
Израелски претставници изјавија за Ројтерс дека Трамп го уверил Израел дека резервите на високо збогатен ураниум на Иран, потребен за производство на атомска бомба, ќе бидат изнесени од Иран и дека секој мировен договор мора да вклучува одредба за тоа
Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека нема да смета дека војната е завршена сè додека не се отстрани збогатениот ураниум на Иран, Техеран не ја прекине поддршката за своите сојузнички милиции и не се елиминираат неговите балистички ракетни капацитети.
„Директивата на врховниот лидер, како и консензусот во рамките на државното раководство, е дека резервите на збогатен ураниум не смеат да ја напуштат земјата“, рече еден од двајцата ирански извори, кои зборуваа под услов на анонимност поради чувствителноста на темата.
Според изворите, високи ирански функционери веруваат дека испраќањето на материјалот во странство би ја направило земјата поранлива на идните напади од страна на САД и Израел. Хамнеи го има последниот збор за главните државни прашања.
Белата куќа и Министерството за надворешни работи на Иран не одговорија на барањата за коментар.
Длабока недоверба меѓу високите ирански функционери
Во војната што започна со нападите на САД и Израел врз Иран на 28 февруари, по што Иран ги таргетираше земјите од Заливот што беа домаќини на американски воени бази, а избувнаа борби меѓу Израел и Хезболах, поддржан од Иран, во Либан.
Но, немаше значаен напредок во мировните напори, бидејќи американската блокада на иранските пристаништа и контролата на Техеран врз Ормутскиот теснец, клучен глобален пат за снабдување со нафта, дополнително ги комплицираат разговорите посредувани од Пакистан.
Двајца високи ирански извори изјавија дека постои длабока недоверба во Иран и верување дека прекинот на непријателствата е всушност тактичка измама од страна на Вашингтон, дизајнирана да создаде чувство на безбедност пред евентуално продолжување на воздушните напади.
Главниот преговарач на Иран, Мохамед Бакер Калибаф, во средата изјави дека „очигледните и тајни потези на непријателот“ покажуваат дека Американците подготвуваат нови напади.
Трамп во средата изјави дека САД се подготвени повторно да нападнат ако Иран не се согласи на мировен договор, но посочи дека Вашингтон можеби ќе мора да почека неколку дена за да „ги добие вистинските одговори“.
Двете страни почнаа да ги намалуваат разликите по некои прашања, велат изворите, но остануваат длабоки несогласувања околу нуклеарната програма на Иран, вклучително и судбината на неговите залихи збогатен ураниум и барањето на Техеран за признавање на неговото право да збогатува ураниум.
Иран го зацврстува својот став за залихите збогатен ураниум
Иранските претставници постојано нагласуваат дека приоритет на Техеран е да обезбеди траен крај на војната и веродостојни гаранции дека САД и Израел нема да започнат нови напади.
Само по добивањето на такви гаранции, рекоа тие, Иран би бил подготвен да влезе во детални преговори за својата нуклеарна програма. Техеран долго време негираше дека се стреми да развие нуклеарна бомба.
Се верува дека Израел поседува нуклеарен арсенал, но никогаш не потврдил или негирал дека има атомско оружје, придржувајќи се кон децениска политика на двосмисленост по ова прашање.
Пред војната, Иран сигнализираше дека е подготвен да отстрани половина од своите залихи на ураниум збогатен до 60 проценти, ниво далеку над потребното за цивилна употреба.
Сепак, изворите велат дека тој став се променил по повторените закани на Трамп за напад врз Иран.
Израелски претставници изјавија за Ројтерс дека сè уште не е јасно дали Трамп ќе одлучи да започне напад и дали ќе му даде зелено светло на Израел да продолжи со воените операции. Техеран се закани со катастрофален одговор доколку биде нападнат.
Сепак, еден од изворите рече дека постојат „функционални формули“ за решавање на проблемот.
„Постојат решенија како што е разредување на залихите под надзор на Меѓународната агенција за атомска енергија“, рече еден од иранските извори.
МААЕ проценува дека Иран имал 440,9 килограми ураниум збогатен до 60 проценти кога Израел и САД ги нападнаа иранските нуклеарни постројки во јуни 2025 година. Колку од тоа останува е непознато.
Генералниот директор на МААЕ, Рафаел Гроси, во март изјави дека она што останува од залихите е „главно“ во комплекс од тунели во нуклеарниот погон Исфахан и дека неговата агенција верува дека таму има нешто повеќе од 200 килограми.
МААЕ, исто така, верува дека дел од залихите се наоѓаат во големиот нуклеарен комплекс во Натанц, каде што Иран управува со два постројки за збогатување ураниум. Иран тврди дека му е потребен високо збогатен ураниум за медицински цели и за својот истражувачки реактор во Техеран, кој користи релативно мали количини ураниум збогатен до околу 20 проценти.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
