Во пораките споделени со „Гардијан“ , тројца лекари опишаа преполни болници и одделенија за итни случаи преполни со демонстранти кои биле застрелани. Медицинските лица рекоа дека раните од куршумите биле претежно концентрирани во очите и главите на демонстрантите, тактика што групите за човекови права велат дека властите ја користеле за време на протестите „Жени, живот, слобода“ во 2022 година.
„Безбедносните сили намерно пукаат во главата и очите. Тие сакаат да ја оштетат главата и очите за луѓето повеќе да не можат да гледаат, исто како што правеа во 2022 година“, рече еден лекар во Техеран. Тој додаде дека на многу пациенти морале да им се отстранат очите и останале слепи.
"Be their voice. Be loud. Free Iran." pic.twitter.com/IK1TZW8G96
— Commentary Donald J. Trump Posts From Truth Social (@TrumpDailyPosts) January 14, 2026
Демонстрациите во Иран, кои започнаа на 28 декември поради остриот пад на вредноста на националната валута, оттогаш се претворија во најголемото антивладино протестно движење во земјата од 2009 година. Десетици илјади демонстранти излегуваат на улиците низ целата земја секоја вечер, извикувајќи антивладини слогани како што се „смрт на диктаторот“, алузија на врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хамнеи.
Протестите ги налутија властите, кои ги исклучија интернет и мобилните мрежи во земјата минатиот четврток навечер, отсекувајќи ги Иранците од остатокот од светот. Групите за човекови права ја обвинија владата дека користи медиумско затемнување за да ги потисне демонстрантите.
Над 2.000 луѓе се убиени за време на протестите, при што повеќе од 90 проценти од убиените се демонстранти, а повеќе од 16.700 луѓе се уапсени, според американската новинска агенција „Активисти за човекови права“ (HRANA).
Бројот на жртви, за кој се очекува да расте, е зачудувачки. По само две недели, тој е веќе четири пати поголем отколку за време на повеќемесечните протести поради смртта на Махса Амини во 2022 година. Одговорот на властите на протестите во 2022 година претходно беше оценет како особено насилно задушување.
Лекарите во Иран изјавија дека се сомневаат дека бројот на жртви, иако шокантен, е само мал дел од вистинскиот број на жртви во земјата. Тие рекоа дека виделе нагло зголемување на бројот на ранети пациенти кои пристигнуваат во болниците веднаш откако иранските власти го исклучија интернетот во четврток.
„Како во воените филмови каде што гледате ранети војници како се лекуваат на отворено поле. Немаме крв, немаме доволно медицински материјали. Ова е како воена зона“, рече еден лекар во Техеран.
Неговиот колега опиша како ранетите демонстранти биле третирани надвор, на земја, на температури под нулата, поради недостаток на простор во болничките одделенија.
Техерански лекар опиша како медицинскиот персонал работи во исклучително тешки услови, со прекини на мрежата што го спречуваат да контактира со други лекари и служби за итни случаи. Тој додаде дека безбедносните сили повремено влегувале во болниците за да апсат ранети демонстранти.
„Моите колеги се многу вознемирени, исцрпени и преплашени. Скршени се и плачат“, рече докторот.
Еден од неговите колеги, исто така доктор, беше ранет додека патуваше кон болницата откако беше застрелан од властите.
Видовите повреди што ги виделе медицинските работници ги наведоа да веруваат дека властите намерно ги таргетирале очите на демонстрантите, тврдење што го повторија и организациите за човекови права. Властите документираа употреба на пушки што пукаат со метални куршуми, како и пушки со боева муниција, против демонстрантите.
„Очите беа погодени од метални куршуми од пушката и тоа беше намерно, тие пукаа за да убијат“, рече докторот од Техеран. Еден колега додаде дека „20 куршуми барут беа извадени од телото на еден демонстрант“.
Демонстрантите беа застрелани во очите и гениталиите, а според портпаролот на американскиот Центар за човекови права „Абдорахман Боруманд“, најмалку едно младо девојче е во критична состојба откако беше застрелано во карлицата.
„Доказите покажуваат дека Исламската Република, дури и кога користи оружје кое се смета за „помалку смртоносно“, намерно ги таргетира виталните органи, претворајќи ги овие средства во инструменти за систематско осакатување и трајно онеспособување со цел да ги заплаши демонстрантите“, рече портпаролот.
Иранската влада ги обвини демонстрантите, а не сопствените безбедносни сили, за насилството, објавувајќи снимки за кои вели дека покажуваат „странски саботери“.
Владата посочи видеа од демонстранти кои тепаат полицајци, како и вооружени членови на сунитска милитантна група кои убиваат началник на полицијата и ограбуваат џамии, како доказ дека демонстрациите станале насилни.
Според ХРАНА, најмалку 135 лица поврзани со иранската влада се убиени за време на протестите.
Сепак, демонстрантите кои успеаја да избегаат од прекинот на комуникациите, рекоа дека биле сведоци како властите ги таргетираат мирните демонстранти. Еден 20-годишен демонстрант рече дека за време на протестот на кој присуствувал во Техеран во петокот, ситуацијата брзо станала смртоносна откако безбедносните сили интервенирале.
„Само извикувавме „Да живее кралот“ и убијците во цивил влегоа во толпата неколку реда пред нас и нè застрелаа одблизу, одзади, директно во главата. Побегнавме и дури не знаеме дали ги собрале телата“, рече тој.
Друго видео, испратено до The Guardian од активисти во Иран, покажува демонстрант како лежи на земја, крв му тече од устата, откако во четврток беа пријавени особено насилни судири во Фардис, во покраината Алборз, западно од Техеран.
„Не дише! Ве молам држете се, се колнам во Бога, ве молам држете се“, извикува еден демонстрант додека крвта продолжува да тече од устата на ранетиот човек.
И покрај бруталното задушување, протестите влегоа во својот 17-ти ден, со илјадници луѓе што ги исполнуваат улиците секоја вечер.
Сепак, лекарите предупредија дека иако снимките од протестите стигнаа надвор од земјата, светот значително го потценува бројот на жртви во Иран.
„Сликите и бројките што ги објавуваат меѓународните медиуми не претставуваат ниту еден процент од реалноста, бидејќи информациите едноставно не стигнуваат до нив“, изјави во понеделник лекар кој избегал од Иран за Центарот за човекови права во Иран со седиште во САД.
„Ова беше ситуација со масовни жртви. Нашиот капацитет, простор и персонал беа далеку под бројот на повредени што пристигнаа“, рече лекарот, опишувајќи ги сцените во болницата.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
