Сансеито, десничарско-популистичка партија од Јапонија, која се поврзува со слоганот „Japan First“ инспириран од идеите на поранешниот американски претседател Доналд Трамп, неочекувано постигна значаен успех на последните избори за горниот дом на парламентот.
Партијата со лидер Шохеи Камија, поранешен управител на супермаркет и наставник, доби вкупно 14 места во Советот на советници – со тоа сериозно му ја наруши предноста на долгодоминантниот Либерално-демократски сојуз, кој загуби апсолутно мнозинство во Домот со 248 членови.
Изненадувачкиот успех на Сансеито е поттикнат од растечкиот замор кај населението од присуството на странци, тренд кој долги години беше премолчен.
Сансеито — чиј назив се преведува како „Демократска партија за народот“ — ја донесе националистичката реторика и отворената самоцентричност во јавноста, што го шокираше либералниот кампус, а ги одушеви разочараните конзервативци.
Во сржта на платформата на партијата е одбивањето на последиците од глобализацијата врз јапонското општество и стремежот домашната политика да биде во служба на етничкото мнозинство на островот.
Замор од туризам и странци по пандемијата
По завршувањето на ковид-пандемијата, бројот на туристите и странските резиденции во Јапонија нагло порасна.
Туризмот е важен економски сектор за државата, но по повторното отворање на границите, локалното население забележа промена во однесувањето на посетителите. Почесто се случуваат немирни ситуации со туристи – пореметување на тишината во возовите, акробации на свети места или вознемирување на граѓани на улица.
На социјалните мрежи кружат снимки и фотографии со непримерно однесување на странци, како малтретирање на питомите елени во Нара или исцртување графити на светилиштето Јасукуни.
Заморот од странците не е ограничен само на радикални групи – дебатата прерасна во општествен феномен.
Уредниците на водечките весници објавија серија анализи и колумни за оваа појава, а во фокусот е стравот дека глобализацијата сериозно му се заканува на „уникатното културно наследство“ на Јапонија, како што го нарекува Сансеито.
Познатата гласовна актерка Мегуми Хаjашибара летово привлече внимание со блог објава во која ги спореди странците со инвазивен вид ракчиња што ги истиснале домашните видови.
Во ваква атмосфера, Либерално-демократската партија се соочува со тешкотии во мобилизацијата на традиционалната поддршка.
Естаблишментот се поколеба
Многу јапонски конзервативци сметаат дека по убиството на поранешниот премиер Шинзо Абе во 2022, ЛДП и државата останаа без јасна насока.
Партијата беше критикувана за економското управување, неуспехот да се ублажат недостигот на ориз и за отстапките пред странски интереси.
Како последен обид да ја смири јавноста, минатата недела ЛДП најави создавање на нова канцеларија за „уредно заедништво“ меѓу Јапонците и странците.
Но овие чекори беа задоцнети – успехот на Сансеито со слоганот „Јапонија на прво место“ ја остави ЛДП без потребните 125 мандати за апсолутно мнозинство и ги намали на 122.
Премиерот Ишиба ја презеде одговорноста за изборниот пораз, но најави дека нема да се повлече од функцијата.
„Длабоко ја чувствувам сериозната одговорност за изборниот резултат, но верувам дека мојата должност кон државата останува и понатаму, за политиката да не застои или тргне во несакан правец“, изјави Ишиба.
Сансеито не ја оствари амбицијата да освои 20 места, што би овозможило самостојно предлагање буџети во горниот дом. Но Камија најави продолжување на кампањата за следните општи избори, каде делат 465 места во понискиот дом.
„Ако Сансеито освои 50-60 мандати, постои можност за коалиција со помали партии, по примерот на Европа. Стремиме кон тоа“, рече Камија.
Стара и нова Јапонија
Стратегијата на Сансеито не се ограничува на ограничувањето на визите за странци. Ослабената економија, стареењето на населението и растечката закана од Кина ги наведоа многу Јапонци да се отуѓат од поствоените либерални вредности.
Јапонскиот устав, напишан од американски експерти по Втората светска војна, донесе коренити промени во дефиницијата на државата. Јапонија со него се одрече од право на војна или воспоставување на постојана армија, иако ја задржа таканаречената „Сила за самоодбрана“.
Сансеито се залага да се укинат овие ограничувања, гледајќи ги како безбедносна закана и остаток од минатото.
Императорот, кој некогаш имал највисока власт, денес е сведен на симбол според уставот. Сансеито се залага да му се вратат дел од овластувањата – ограничено право на вето врз премиерот и закони, именувајќи монархијата за света институција.
Партијата исто така се спротивставува на владините мерки за прифаќање на ЛГБТ движењата, оценувајќи ги како резултат на западно влијание, и се залага за враќање на традиционалните семејни вредности.
Мега-трендот на национализам – Јапонија во глобален контекст
Јасно се гледа сличноста на Сансеито со слични движења инспирирани од Трамп во Европа, Јужна Америка, Австралија и на други места. Најблиската паралела е германската „Алтернатива за Германија“ (AfD), која, водена од слично незадоволство од глобализацијата и губење на национална самобитност, на последните избори освои над 20% од гласовите, но сепак не успеа да формира влада.
Двете десничарски движења предизвикаа силна реакција од либералниот спектар, чија критика е дека се враќа реторика од времето на Оската.
Во исто време, националистичките сили како Сансеито и AfD немаат вистинска поддршка од самиот Трамп, кој води неколкузначен трговски судир и со Јапонија и Германија.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
