Претседателот на Украина, Володимир Зеленски, се соочува со најмасовните протести во земјата од почетокот на руската инвазија, откако неговата влада одлучи да го укине независното антикорупциско тело.
Во текот на јуни, Зеленски јавно обвини дека Националното биро за борба против корупцијата (НАБУ) и Специјалното обвинителство за борба против корупцијата (САП) биле инфилтрирани од руски агенти. Како резултат, украинската служба за безбедност изврши претреси во над 70 локации поврзани со НАБУ и уапси неколку високи лица, меѓу кои и детективот Руслан Магамедрасулов.
Новиот закон, потпишан од Зеленски, ги става НАБУ и САП, кои досега работеа самостојно, под директна контрола на Генералното обвинителство, чие раководство го именува самиот претседател.
Со овој закон, обвинителот добива пристап до сите истраги на НАБУ, овластување да ги пренасочува или целосно да ги затвора истрагите, како и други надлежности, информираа од НАБУ преку Телеграм.
“Антикорупциската инфраструктура изградена од 2015 година ќе биде уништена.”
Одлуката предизвика силна реакција кај украинската либерална јавност и го разбуди незадоволството што се виде само на почетокот на војната. Стотици граѓани се собраа во центарот на Киев, Лавов, Одеса и Днипро, носејќи пораки на гнев против законот. Некои медиуми ги споредија протестите со најголемите демонстрации на Euromaidan во 2013 и 2014 година, кои ја урнаа проруски ориентираната власт.
Неколку познати медиуми со левичарска ориентација го осудија Зеленски, а Kyiv Independent објави критичка уредничка статија, во која отворено се наведува дека претседателот е на пат кон авторитаризам.
“Претседателот Зеленски избира да ги поткопа украинските демократски институции во обид да ја прошири својата лична моќ. Новиот закон е дел од поширока репресија против неговите политички противници.”
Притисокот во јавноста го натера Зеленски на средба со Генералниот обвинител и неколку антикорупциски лидери. По средбата, тој изјави дека сите институции се обединети како „Тим Украина“ во борбата против руската агресија.
“Сите знаеме што очекува граѓаните од институциите – правда и ефикасност. Ќе донесеме административни и законски решенија за осигурување на функционирањето на системот. Ќе работиме заедно и институционално ќе обезбедиме поддршка.”
Но од НАБУ останаа на својата позиција дека со новиот закон им се ускратени гаранциите за независно и ефективно функционирање. Во нивното соопштение по средбата се бара законски измени што ќе ги вратат поништетените гаранции.
“НАБУ и САП од сега се лишени од гаранциите што им овозможуваа ефективно да се борат против високата корупција. За да се врати независноста, потребни се јасни и недвосмислени законски чекори.”
Меѓу критичарите на законот е и поранешниот министер за надворешни работи, Дмитро Кулеба, кој порача дека ова е „лош ден за Украина“ и повика Зеленски да одбере на која страна ќе застане.
Дел од левичарската јавност беше особено револтирана поради мобилизацијата на антикорупциските активисти војна против Русија, што се смета за обид на Зеленски да ги елиминира критичарите.
И покрај споредбите со Евромајдан, протестите не изгледаат способни да доведат до промени како во 2014. Националистичките групи, кои тогаш беа клучни, сега не учествуваат и отворено ги презираат левичарите, сметајќи ги за бегалци од фронтот.
Максим Жорин, командант на Армискиот корпус со корени од Азов, отворено ги поздрави акциите на службите против антикорупциските организации, а еден националистички канал на Телеграм изјави дека кратко се приклучил на протестите, но бил згрозен од присутните.
„Испратени беа многу повеќе полицајци за заштита на овие, што покажува дека десничарските движења против ЛГБТ парадите се поголема опасност за владата.“
НАБУ и САП се сметаат за една од најголемите придобивки од либералните граѓански организации по Евромајдан, а нивното укинување предизвика критики и на Запад.
„Европската Унија е загрижена од последните чекори на Украина со антикорупциските институции. Финансиската помош од ЕУ зависи од напредокот во транспарентноста, судството и демократското управување.“
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
