„Срамота, замини, замини!“ извикуваа десетици претставници на опозицијата.
Контроверзниот пакет закони беше брзо завршен, а аналитичарите велат дека првенствено бил дизајниран да ги задоволи барањата на неговите ултраортодоксни и крајно десничарски сојузници. Целта на овие потези е да се зачува политичкиот блок на Нетанјаху.
По речиси четири турбулентни години, обележани со масовни протести, нападот од 7 октомври и долготрајна војна на повеќе фронтови, неговата влада постигна редок успех. Таа отслужи цел мандат, што израелските влади не го постигнаа од 1988 година, а ова е достигнување што дури ни Нетанјаху, најдолгогодишниот премиер во историјата на земјата, сè уште не го постигнал, пишува CNN.
Цената на политичката стабилност
Таа стабилност се темелеше на конзистентна стратегија за задоволување на коалициските партнери во речиси секоја можност, а притисокот на крајот од мандатот е само продолжение на таа логика.
„Нетанјаху се бори за политички опстанок, а партиите Хареди (ултраортодоксните Евреи) се клучни за таа цел“, напиша политичкиот аналитичар Надав Ејал. Според него, целта е „да им се покаже на партнерите од заедницата Хареди дека тој е единствениот политичар кој ќе ги исполни нивните барања“.
Закон за избегнување на воена служба
Најполитички чувствителниот дел од пакетот е законот што легализира масовно избегнување на воена служба за ултраортодоксните млади. Иако израелскиот закон наложува воена служба за сите 18-годишници, ултраортодоксните мажи долго време беа ослободени според историските договори, кои Врховниот суд постојано ги поништуваше.
Прашањето стана особено критично за време на војната. Израелските одбранбени сили (ИДФ) истакнуваат дека им недостасуваат најмалку 12.000 војници, додека во исто време се проценува дека 72.000 ултраортодоксни мажи на воена возраст не се пријавиле за војската. Затоа, товарот паѓа исклучиво врз регрутите и резервистите.
Нетанјаху се соочи со силно јавно противење на законот за ослободување од воена служба, па за да ги задоволи сојузниците, тој протурка алтернативно решение. Еден закон го дефинира проучувањето на Тората како основна државна вредност, што критичарите го сметаат за поставување на уставната основа што ќе им овозможи на ослободувањата да важат и покрај идните одлуки на Врховниот суд.
Друг закон им дава привремен имунитет на десетици илјади ултраортодоксни млади мажи кои избегнуваат воена служба, до крајот на јануари 2027 година.
Пошироки коалициски договори
Законите за регрутација се само дел од пошироката коалициска трговија. Ултраортодоксни партии поддржаа неколку од приоритетите на Нетанјаху, вклучувајќи ги и законите што ги ограничуваат овластувањата на државниот обвинител, клучен дел од пошироката судска реформа.
Овој потег би можел да ѝ овозможи на владата да ги поништи правните толкувања и потенцијално повторно да се обиде да го отстрани државниот обвинител Гали Бахарав-Миара. Оваа недела беше донесен и посебен закон за реформа на медиумската регулатива, за кој критичарите велат дека го проширува влијанието на владата и ја загрозува слободата на печатот.
Исто така, беше донесен закон за проширување на академските програми поделени според пол. Овој потег беше остро осуден од универзитетите и женските здруженија. Тие тврдат дека ова ги исклучува жените, ја поткопува еднаквоста и ги загрозува академските стандарди.
Опозицијата и јавноста се против потезите на владата
Јавноста, очигледно, остро се спротивставува на овие закони. Анкета на Канал 12 од јули покажува дека 66 проценти од Израелците не го поддржуваат основниот закон за изучување на Тората, а 61 процент од испитаниците би претпочитале следната влада да биде без ултраортодоксни партии. Противниците на Нетанјаху го препознаа расположението на јавноста и го користат ова прашање како главен адут во кампањата.
Гади Ајзенкот, лидер на партијата Јашар и според анкетите во моментов најверојатен предизвикувач на Нетанјаху, го осуди потегот, нарекувајќи го „неразумен договор: блок во замена за држава“. Поранешниот премиер Нафтали Бенет го нарече „низок, антиционистички момент“ и ја обвини владата за „презир кон војниците, нивните семејства и јавноста на која ѝ служат“.
Политичката пресметка на Нетанјаху
Нетанјаху очигледно се обложува дека ефектите од тие потези ќе исчезнат со текот на времето. „Сеќавањето на јавноста е кратко“, рече извор од Ликуд. „Зачувувањето на обединет блок е поважно од непопуларноста на кој било поединечен закон, а штетата веќе е вклучена во неговиот рејтинг.“
Истиот извор прави едноставна пресметка: „Луѓето што останаа со него по судската реформа, по 7 октомври и по војната - дали ќе го напуштат токму сега?“ Изворот додаде дека Нетанјаху е „незаинтересиран“ дури и ако судовите интервенираат. Тој верува дека правната битка може само да ја зајакне анти-судската порака, која веќе е во срцето на неговата кампања.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
