Иако нивниот вкупен број се намали само малку, најмалиот број меѓународни сили беа распоредени на терен во последните 25 години, според новиот извештај на Стокхолмскиот институт за истражување на мирот (SIPRI).
На крајот на декември 2025 година, едвај 79.000 луѓе беа ангажирани во мисиите, што вклучува војници, полицајци и цивилен персонал, а оваа бројка е речиси преполовена во последните десет години, пишува Дојче Веле.
Политички и финансиски причини
Истражувачката на SIPRI, Клаудија Фајфер Круз, наведува дека постојат неколку причини за ова. „Во суштина, државите се едноставно помалку подготвени да инвестираат во мировни мисии - и финансиски и политички“, вели таа. Тој додава дека преговорите во телата што одлучуваат за испраќање војници или продолжување на мандатот стануваат сè потешки, првенствено поради растот на геополитичките тензии, особено по руската инвазија на Украина.
Во Советот за безбедност на Обединетите нации, силите со право на вето сè повеќе се блокираат едни со други, а слични проблеми влијаат и на регионалните организации како што е Африканската унија. Покрај тоа, меѓународните организации како што е ООН остануваат без пари - во текот на 2025 година, буџетот понекогаш беше помал од повеќе од две милијарди американски долари.
„Кризата со ликвидноста на ООН беше предизвикана и од фактот што Соединетите Американски Држави не ги платија договорените придонеси за мировни мисии“, објаснува истражувачот на SIPRI. Ова е голем проблем, додава тој, бидејќи придонесот на САД сочинува повеќе од една четвртина од вкупниот буџет за мировни мисии. Другите големи земји-донатори, како што е Кина, ги платија своите придонеси со доцнење или воопшто не ги платија, поради што сите мисии на ООН мораа да ги ограничат своите активности и да го намалат бројот на вработени.
Сериозни последици на терен
„Веќе има сериозни последици“, предупредува Фајфер Круз. „Кога цели мисии мора да бидат суспендирани, индивидуалните конфликти се оставени сами да се грижат за себе.“ Кога ова ќе се случи, веројатноста за нови епидемии се зголемува, особено оние со потешки последици за цивилното население.
Фајфер Круз е убеден дека регионалните актери, билатералните мировни мисии меѓу соседните држави, како и вклучувањето на приватни воени компании, не можат да ги заменат координираните мисии на ООН. „Гледаме дека ваквите операции се слабо ефикасни“, нагласува Фајфер Круз, додавајќи дека е уште повеќе загрижена за „страшните последици за цивилното население“. Во вакви формати, наведува тој, недостасуваат рамките на мултилатералните мировни операции, т.е. почитувањето на човековите права и меѓународното хуманитарно право. И покрај сè, таа верува во иднината на меѓународните мировни мисии. „Верувам дека тие ќе преживеат, можеби само во помал обем и на малку поинаков начин од порано. Но, останувам убедена дека тие се најдобрата опција за управување со конфликти што ја имаме во моментов“.
Институтот за истражување на мирот SIPRI објавува неколку извештаи секоја година, вклучително и за светските воени трошоци и индустријата за оружје. Тоа е независна организација која во голема мера е финансирана од шведската влада.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
