Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, ја започна клучната тридневна посета на Вашингтон, среде повторените закани од американскиот претседател Доналд Трамп за повлекување на САД од алијансата.
Руте има задача да го убеди Трамп за важноста на останувањето на САД во НАТО, а посетата доаѓа во услови на тензии околу одбивањето на европските сојузници да ја поддржат американско-израелската воена кампања против Иран, објави „Еуроњуз“.
Руте треба да се сретне со Трамп во Белата куќа во среда, а ќе му се придружат и државниот секретар Марко Рубио и министерот за одбрана Пит Хегсет. Пристигнувањето на генералниот секретар следи по објавувањето во вторник на прекинот на огнот со Техеран, кое наводно вклучува двонеделно примирје и повторно отворање на Ормутскиот теснец, иако деталите од договорот остануваат нејасни.
За време на неговата посета, Руте ќе разговара и со членови на Конгресот и ќе зборува во Претседателскиот институт и фондација „Роналд Реган“ во четврток.
Несогласување околу Иран
Се очекува клучна тема на дискусија да биде фрустрацијата на Вашингтон што сојузниците не им се придружија на САД и Израел во воената кампања против Иран или не им дозволија на американските авиони вклучени во конфликтот да го користат нивниот воздушен простор.
Одлуката го налути Трамп, поттикнувајќи го остро да ги критикува европските влади и да ја доведе во прашање вредноста на континуираното членство на САД во алијансата. Трамп долго време изразуваше незадоволство од она што го смета за непропорционален придонес на Америка кон европската безбедност.
Минатата недела, американскиот претседател изјави дека ќе ги преиспита придонесите на САД во НАТО, нарекувајќи алијанса без САД „хартиен тигар“. Неговите коментари беа повторени од државниот секретар Рубио, кој рече дека САД ќе го преиспитаат својот однос со своите сојузници.
Балансирање на Трамп и сојузниците
Курт Волкер, поранешен амбасадор на САД во НАТО, верува дека Руте се соочува со деликатна задача да го балансира Трамп со европските сојузници како што се Германија, Финска, Шпанија и Франција, кои јавно ја критикуваа американско-израелската кампања.
„Пораките што доаѓаат од Европа беа катастрофални“, изјави Волкер за „Еуроњуз“.
Тој верува дека било непотребно тие земји толку отворено да се спротивставуваат на Вашингтон, сугерирајќи дека тоа придонело за реакцијата против НАТО.
Волкер додаде дека Трамп сега би можел да се обиде да ја „префрли вината“ за неуспесите во конфликтот врз сојузниците кои одбиле да дадат поддршка.
„Европејците би можеле да кажат: „Ова нè засега сите нас, ајде да видиме како можеме да помогнеме“, рече тој, истакнувајќи дека ова не мора нужно да подразбира директно воено вклучување.
Од друга страна, Патрик Бери, поранешен аналитичар на НАТО и предавач на Универзитетот во Бат, истакнува дека сојузниците имаат право да им одбијат пристап до нивниот воздушен простор.
„Членовите на НАТО имаат право да го затворат својот воздушен простор“, рече тој, потсетувајќи на преседан од 1982 година, кога Франција и Шпанија го ограничија пристапот на САД за време на операциите против Либија.
Бери додаде дека приоритет на Руте е да го смири Трамп, а воедно да им дозволи на земјите-членки да одржуваат независни позиции за Иран. „Неговата работа е да ги задржи САД во НАТО. Тој ја претставува Алијансата како целина, а не поединечните земји-членки“, рече тој.
Критикуван, но неопходен пристап
Руте, кој беше холандски премиер од 2010 до 2023 година, во минатото се соочи со критики за неговиот помирувачки пристап кон Трамп. Во јануари, кога Трамп сугерираше дека САД би можеле да го „земат“ Гренланд, некои сојузници го обвинија Руте дека не реагирал доволно цврсто, особено затоа што Трамп дури и не исклучил воена сила за стекнување територија од Данска, друга членка на НАТО.
Некои коментатори, исто така, му се потсмеваа откако го нарече Трамп „тато“ за време на самитот на НАТО во Хаг во 2025 година.
Но, аналитичарите велат дека сега не е време за промена на тактиката. Тие веруваат дека неговите тактики служат на целта, дури и ако се непопуларни кај Европејците кои сè повеќе го сметаат Руте за премногу потчинет на барањата на Трамп.
„Трамп често може да се убеди да се повлече од екстремни позиции, па затоа Руте треба да се обиде“, изјави за „Еуроњуз“ извор од Вашингтон запознаен со ситуацијата.
„Руте е вешт и промислен. Јасно е дека постои обид да се насочи оваа администрација кон порационален пристап кон НАТО. Ако Руте може да ги смири тензиите во време кога влоговите се толку високи, тогаш барем треба да се обиде“, додаде функционерот.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
