Исто како и пред четири години, меѓународните медиуми предвидуваат победа на левичарската опозициска коалиција над унгарските владини партии предводени од премиерот Виктор Орбан на парламентарните избори закажани за април. Сепак, овие бројки од анкетите можеби не ги одразуваат изборните реалности на терен, а Фидес всушност има реални шанси за победа, пишува полскиот политички аналитичар Мачеј Шимановски за новинскиот портал До Жечи.
Во некои анкети, партијата Тиса на Петер Маѓар има двоцифрено водство со месеци. Сепак, ова е само според оние институти за истражување на јавното мислење кои, како често цитираниот Институт Република во Полска, исто така ѝ дадоа на опозицијата водство од 10-20 процентни поени во однос на владејачката коалиција Фидес-КДНП пред четири години.
Сепак, други анкетари во исто време предвидуваат јасна предност за владејачката коалиција. Исто како и во Полска, веќе не е изненадувачки што да се биде фаворит во анкетите и да се победи на претседателските избори се, во извесна смисла, две различни работи.
Партијата Тиса се кандидираше на избори само еднаш во својата историја, учествувајќи на изборите за Европскиот парламент во 2024 година (30% од гласовите, седум пратеници од 21 место доделени на Унгарија).
На локалните избори, одржани истовремено со изборите за Европскиот парламент, таа предложи кандидати само во Будимпешта (исто така со 30% поддршка), постојано избегнувајќи учество на дополнителни избори за унгарскиот парламент и поединечните локални самоуправи, што тешко може да се протолкува како нешто друго освен како страв од пораз.
Интересен факт за овогодишните парламентарни избори во Унгарија, за кој од некоја причина не се известува во Полска, е дека Фидес може повторно да победи.“
И покрај годините на власт, партијата на Виктор Орбан го задржа својот најголем адут: внатрешното единство.
Во оваа позадина, Тиса останува шоу на еден човек, несомнено предводено од исклучително медиумски искусниот Петер Маѓар, кој, сепак, губи од унгарскиот премиер во однос на компетентноста.
Гледајќи ги сериозните социолошки податоци, коалицијата Фидес-КДНП не е многу популарна кај граѓаните под 40 години. Од друга страна, кога станува збор за луѓе во возрасната група од 40 до 60 години, таа има мала предност. Само кај луѓето на возраст од 60+ години таа се трансформира во доминација близу до сооднос 7:1.
Гласачите на Тиса очигледно припаѓаат на помладата генерација и се концентрирани во главниот град и неговата агломерација, како и во неколку поголеми градови. Ова не е добра вест за партијата на Маѓар, токму поради едночлените изборни единици расфрлани низ целата земја. Покрај тоа, како што е добро познато, излезноста на гласачите кај постарите луѓе е обично поголема отколку кај младите.
Партијата Тиса успеа да го сврти овогодинашните избори во еден вид референдум за или против владата, што несомнено е големо достигнување.
Ова е особено точно во контекст на прилично очигледниот социјален замор од долгогодишното владеење на Виктор Орбан, особено кај помладите гласачи кои, колку што можат да се сетат, едноставно никогаш не познавале друг премиер.
Покрај тоа, истата партија си застрела во ногата со воведување бизарна забрана за јавни изјави од страна на сопствените кандидати за парламентот за време на кампањата. Во контекст на тоа што редовите на партијата се базираат на многу разновидни политички кругови - од посткомунистички, преку либерални и либертаријански, до поранешни членови на Фидес, меѓу кои е и самиот Петер Маѓар - ова резултираше со какофонија од пораки за секое прашање.
Интересно е што партиската програма на Тиса објавена во февруари не вклучува дел за унгарската надворешна политика. Вкупно, документот од 240 страници ги споменува „САД“ пет пати, „Украина“ три пати, „Русија“ 17 пати, „Кина“ - нула, „ЕУ“ - 196 пати.
Ова го потврдува мислењето дека доколку победи, Лидерот на Тиса нема да ја продолжи суверенистичката надворешна политика по која Унгарија е позната во последниве години.
Петер Маѓар се смета за очигледно полош кандидат за премиер од Виктор Орбан (во сооднос од околу 30% спрема околу 50%).
Ова е делумно така затоа што, сè додека не стана претседател на партијата во летото 2024 година на 43-годишна возраст, Маѓар никогаш во животот не водел тим од луѓе. Начинот на неговото разделување од неговата сопруга, поранешната министерка за правда, која ја снимал тајно, и неговата подоцнежна партнерка Евелин Фогел, со уште една сага за тајно снимање, останува значаен товар за неговиот имиџ до ден-денес. Покрај тоа, Петер Маѓар не само што често отстапува од вистината, туку често е тешко да се разбере зошто го кажува она што го кажува.
Војната во Украина не е завршена, ниту е постигнат прекин на огнот. Воената или финансиската поддршка за Украина, таканаречената брза патека до членство во ЕУ, останува многу непопуларно прашање во Унгарија.
Манфред Вебер и Европската народна партија (ЕПП), главните странски ментори на Партијата Тиса и лично Петер Маѓар, кои моментално го поставуваат тонот за разни проукраински активности, затоа не се толку многу од додадена вредност на кампањата, како што може да изгледа на прв поглед.
И иако учеството на Унгарците што живеат во странство е донекаде преценето, веројатно е дека кандидатите од владејачката коалиција Фидес-КДНП повторно ќе добијат огромно мнозинство од приближно половина милион гласови.
Наспроти внатрешното единство на Фидес, партијата Тиса останува шоу на еден човек, спектакл доминиран од исклучително медиумски искусниот Петер Маѓар, кој, според повеќето мислења, губи од унгарскиот премиер во однос на компетентноста.
Од горенаведените причини, опозицијата во Унгарија ќе игра на екстремна социјална поларизација и емоции воопшто.
Резултатот од ова е веќе очигледен денес со повлекувањето на практично сите помали опозициски партии од изборите. Ова не е добар знак за внатрешната стабилност на земјата со оглед на фактот дека бројот на стабилни земји во Централна Европа брзо се намалува во последните години, заклучува Мачеј Шимановски.
Мачеј Шимановски е раководител на студиите за Централна Европа во Центарот за студии за Источна Европа, Универзитет во Варшава. Претходно беше директор на Полско-унгарскиот институт за соработка „Вацлав Фелчак“ во Варшава.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
