Американскиот претседател Доналд Трамп нареди владините згради да се градат во класичен грчки или римски стил.
Извршната наредба, насловена како „Повторно да ја направиме федералната архитектура убава“, е објавена на веб-страницата на Белата куќа.
Според претседателот на САД, од основањето на нацијата до 1960-тите, владината архитектура во стилот на Античка Грција и Рим „ги инспирирала луѓето и ги охрабрувала граѓанската доблест“, додека модернистичките и бруталистичките згради што следеле им изгледале „непривлечни“ на многу Американци.
Враќањето кон идеалите на антиката, ренесансата, просветителството и нивните следбеници од 19-ти и 20-ти век, се наведува во наредбата, визуелно ќе ја поврзе модерната држава со корените на античката демократија.
Документот не забранува други стилови, но ако се избере алтернативен дизајн, тој мора „да предизвика почит од пошироката јавност и визуелно да го отелотворува достоинството, претприемчивоста, енергијата и стабилноста на американскиот систем на самоуправа“ и да биде одобрен од претседателот и неговата канцеларија.
Во продолжение целиот транскрипт на извршната наредба на американскиот претседател Доналд Трамп:
Со овластувањето што ми е доделено како претседател со Уставот и законите на Соединетите Американски Држави, со ова се наредува:
Член 1. Цел
Основачите, во согласност со големите општества пред нив, придадоа големо значење на федералната граѓанска архитектура.
Тие сакаа јавните згради на Америка да го инспирираат американскиот народ и да ја поттикнат граѓанската доблест.
Претседателот Џорџ Вашингтон и државниот секретар Томас Џеферсон свесно ги моделираа најважните згради во Вашингтон, според класичната архитектура на античка Атина и Рим. Тие се обидоа да ја користат класичната архитектура за визуелно да ја поврзат нашата современа Република со претходниците на демократијата во класичната антика, потсетувајќи ги граѓаните не само на нивните права, туку и на нивните одговорности во одржувањето и продолжувањето на нејзините институции.
Вашингтон и Џеферсон лично ги надгледуваа конкурсите за дизајнирање на зградата на Капитол и Белата куќа.
Под водство и следејќи ја визијата на овие двајца основачи, Пјер Шарл Л’Анфан го дизајнираше главниот град на нацијата како класичен град.
Приближно еден и пол век по основањето на Америка, федералната архитектура на Америка продолжи да се карактеризира со прекрасни и сакани згради со претежно, иако не исклучиво, класичен дизајн.
Во 1960-тите, Федералната влада во голема мера ги замени традиционалните дизајни за нови градби со модернистички и бруталистички.
Федералната архитектура што следеше, надгледувана од Администрацијата за општи услуги (GSA), честопати беше непопуларна кај Американците. Новите згради се движеа од непрепознатливи до дизајни што дури и GSA сега признава дека многумина во јавноста ги сметаа за непривлечни.
Во 1994 година, GSA одговори на оваа широко распространета критика со воспоставување на Програмата за извонредност во дизајнот. GSA имаше намера таа програма да „обезбеди визуелно сведоштво за достоинството, претприемчивоста, енергијата и стабилноста на американската влада“.
За жал, програмата не ја исполни оваа цел. Според Програмата за извонредност во дизајнот, GSA честопати избираше дизајни од истакнати архитекти со малку почит кон локалниот придонес или регионалните естетски преференции.
Резултирачката федерална архитектура понекогаш ја импресионира архитектонската елита, но не и американскиот народ на кого зградите треба да му служат. Многу од овие нови федерални згради не се ни видливо препознатливи како граѓански згради.
Време е да се ажурираат политиките што ја водат федералната архитектура за да се решат овие проблеми и да се обезбеди дека архитектите што дизајнираат федерални згради им служат на своите клиенти, американскиот народ.
Член. 2. Политика
(а) Применливите федерални јавни згради треба да ги воздигнуваат и разубавуваат јавните простори, да го инспирираат човечкиот дух, да ги облагородуваат Соединетите Американски Држави и да предизвикаат почит од пошироката јавност.
Тие исто така треба да бидат визуелно препознатливи како граѓански згради и, доколку е соодветно, да го почитуваат регионалното архитектонско наследство.
Архитектурата - особено традиционалната и класичната архитектура - што ги исполнува критериумите наведени во оваа подточка е претпочитаната архитектура за применливите федерални јавни згради. Во округот Колумбија, класичната архитектура ќе биде претпочитаната и стандардна архитектура за федералните јавни згради, освен во исклучителни фактори што бараат друг вид архитектура.
(б) Кога архитектурата на применливите федерални јавни згради се разликува од претпочитаната архитектура наведена во подточка (а) од овој член, мора да се посвети големо внимание и насоки за да се избере дизајн што предизвикува почит од пошироката јавност и јасно да ѝ го пренесе на пошироката јавност достоинството, претприемчивоста, енергијата и стабилноста на американскиот систем на самоуправа.
(в) При реновирање, намалување или проширување на применливите федерални јавни згради што не ги исполнуваат критериумите наведени во подточка (а) од овој член, треба да се испита изводливоста и потенцијалните трошоци за редизајнирање на зградите за да се исполнат тие критериуми. Доколку е изводливо и економично, на таквото редизајнирање треба да се посвети значително внимание, особено во однос на надворешноста на зградата.
Член 3. Дефиниции. За целите на оваа наредба:
(а) „Важна федерална јавна зграда“ значи:
(i) сите федерални судови и седишта на агенции;
(ii) сите федерални јавни згради во Националниот регион на главниот град; и
(iii) сите други федерални јавни згради чие проектирање, изградба и завршување чинеше или се очекува да чини повеќе од 50 милиони долари во долари за 2025 година, но не вклучува инфраструктурни проекти или копнени влезни порти.
(б) „Бруталистичка архитектура“ значи стил на архитектура што произлезе од модернистичкото движење од почетокот на 20 век, кое се карактеризира со масивен и блоковски изглед со крут геометриски стил и употреба на изложен истурен бетон во големи размери.
(в) „Класична архитектура“ значи архитектонска традиција изведена од формите, принципите и вокабуларот на архитектурата на грчката и римската антика, а како што подоцна се развива и проширува изградена од ренесансни архитекти како Алберти, Брунелески, Микеланџело и Паладио; мајстори на просветителството како Роберт Адам, Џон Соун и Кристофер Рен; архитекти од 19 век како Бенџамин Хенри Латроб, Роберт Милс и Томас У. Волтер; и практичари од 20 век како Џулијан Абеле, Даниел Бурнам, Рафаел Кармоега, Чарлс Ф. Мекким, Џон Расел Поуп, Џулија Морган и фирмата Делано и Олдрич.
Класичната архитектура опфаќа стилови како неокласичниот, џорџијанскиот, федералниот, грчката преродба, бо-арт и арт деко.
(г) „Деконструктивистичка архитектура“ значи стил на архитектура општо познат како „деконструктивизам“ што се појави кон крајот на 1980-тите и кој се карактеризира со фрагментација, неред, дисконтинуитет, дисторзија, искривена геометрија и појава на нестабилност.
(д) „Општа јавност“ значи членови на јавноста кои не се:
(i) уметници, архитекти, инженери, уметнички или архитектонски критичари, инструктори или професори по уметност или архитектура, или членови на градежната индустрија; или
(ii) поврзани со која било интересна група, трговско здружение или која било друга организација, чие членство е финансиски засегнато од одлуките што вклучуваат дизајнирање, изградба или реновирање на јавни згради.
(ѓ) „Јавна зграда“ го има значењето дадено на тој термин во член 3301(а)(5) од наслов 40, Кодекс на Соединетите Американски Држави.
(е) „Традиционална архитектура“ вклучува класична архитектура, како што е дефинирана овде, а исто така вклучува и историска хуманистичка архитектура како што се готската, романската, Втората империја, Пуебло преродбата, шпанската колонијална и други медитерански стилови на архитектура историски вкоренети во различни региони на Америка.
(ж) „Доларите од 2025 година“ значи долари прилагодени за инфлација користејќи го дефлаторот на цените на бруто домашниот производ на Бирото за економски анализи и користејќи ја 2025 година како основна година.
Чл. 4. Водечки принципи за федерална архитектура
(а) Извршните оддели и агенции (агенции) треба, доколку е практично можно, да се придржуваат кон следните Водечки принципи за федерална архитектура:
(i) Политиката треба да биде да се обезбедат потребни и соодветни објекти во архитектонски стил и форма што е препознатлива и што ќе го одразува достоинството, претприемчивоста, енергијата и стабилноста на американската влада.
Поради нивната докажана способност да ги исполнат овие барања, класичната и традиционалната архитектура се претпочитани начини на архитектонско дизајнирање.
Ова претпочитање не ја исклучува можноста за алтернативни стилови во соодветни околности.
Главен акцент треба да се стави на изборот на дизајни што отелотворуваат архитектонска извонредност.
Посебно внимание треба да се посвети на можностите за вклучување во таквите дизајни квалитети што ги одразуваат регионалните архитектонски традиции на тој дел од нацијата во кој се наоѓаат зградите.
Каде што е соодветно, во дизајните треба да се вклучи ликовна уметност, со акцент на делата на живи американски уметници.
Дизајните треба да се придржуваат до здрава градежна пракса и да користат материјали, методи и опрема со докажана сигурност.
Зградите треба да бидат економични за изградба, работење и одржување и треба да бидат достапни за лицата со хендикеп.
(ii) Дизајнот мора да тече од потребите на Владата и аспирациите и преференциите на американскиот народ кон архитектонската професија, а не обратно.
Конкурси за дизајн на федерални згради треба да се одржуваат каде што е соодветно. Совет од истакнати архитекти кои се занимаваат со класична или традиционална архитектура, по правило, треба да се побара пред доделувањето на важни договори за дизајн.
(iii) Изборот и развојот на градилиштето треба да се сметаат за прв чекор во процесот на дизајнирање. Овој избор треба да се направи во соработка со локалните агенции. Посебно внимание треба да се посвети на општиот распоред (ансамбл) на улици и јавни места од кои федералните згради ќе бидат дел.
Каде што е можно, зградите треба да бидат лоцирани така што ќе овозможат дарежлив развој на пејзажот.
Член 5. Акции на GSA.
(a) Администраторот за општи услуги (Администратор) треба да се придржува до политиките и принципите утврдени во членовите 2 и 4 од оваа наредба и брзо ќе ги ажурира политиките и процедурите на GSA за да ги вклучи таквите политики и принципи и да ги унапреди целите на оваа наредба.
(б) Администраторот треба:
(i) да обезбеди архитектите на GSA чии должности вклучуваат преглед, помагање или одобрување на изборот на архитекти или дизајни за применливи федерални јавни згради да имаат формална обука или значително и значајно искуство со класична или традиционална архитектура;
(ii) да создаде позиција на виш советник за архитектонски дизајн, за лице со специјализирано искуство во класична архитектура, за да помогне во развојот на процедурите на GSA, да советува за архитектонските стандарди и да дава насоки за време на евалуациите на дизајнот или жирито (комисијата) за дизајн;
(iii) каде што дизајнот на применлива федерална јавна зграда е избрана согласно конкурс за проектирање-изградба согласно член 3309 од наслов 41, Кодекс на Соединетите Американски Држави, искуството со класична или традиционална архитектура да биде наведено како специјализирано искуство и техничка компетентност во првата фаза на барање и да се даде суштинска тежина на овие фактори при оценување кои понудувачи ќе бидат напредни во втората фаза; и
(iv) во согласност со членовите 4302 и 4312 од наслов 5, Кодекс на Соединетите Американски Држави, да се направи унапредувањето на целите и спроведувањето на политиките од оваа наредба, критичен елемент на перформансите во индивидуалните планови за перформанси на главниот архитект на GSA и соодветните подредени вработени во Службата за јавни згради на GSA вклучени во изборот на дизајни за применливи федерални јавни згради
(в) Доколку GSA има намера да избере дизајн на зграда согласно конкурс за дизајн, Администраторот активно ќе регрутира архитектонски фирми и, доколку е применливо, дизајнери со искуство во класична и традиционална архитектура за да учествуваат во таков натпревар и, доколку е практично можно, ќе обезбеди повеќе дизајни во такви режими да бидат напредни во финалната рунда на евалуација.
(г) Во случај Администраторот да предложи да одобри дизајн за нова применлива федерална јавна зграда што отстапува од претпочитаната архитектура наведена во подточка 2(а) од оваа наредба, вклучувајќи бруталистичка или деконструктивистичка архитектура или кој било дизајн изведен од или поврзан со овие видови архитектура, Администраторот ќе го извести Претседателот преку Помошникот на Претседателот за внатрешна политика не помалку од 30 дена пред GSA да може да го отфрли таков дизајн без да предизвика значителни трошоци. Во таквото известување треба да се наведат причините зошто Администраторот предлага да го одобри таков дизајн, вклучувајќи:
(i) детално објаснување зошто Администраторот верува дека изборот на таков дизајн е оправдан, со посебен фокус на тоа дали таков дизајн е толку убав и го одразува достоинството, претприемчивоста, енергијата и стабилноста на американскиот систем на самоуправа како алтернативни дизајни што користат претпочитана архитектура;
(ii) вкупните очекувани трошоци за усвојување на предложениот дизајн, вклучувајќи ги проценетите трошоци за одржување и замена во текот на неговиот очекуван животен циклус; и
(iii) опис на дизајните што користат претпочитана архитектура сериозно разгледани за таков проект и вкупните очекувани трошоци за усвојување на такви дизајни, вклучувајќи ги проценетите трошоци за одржување и замена во текот на нивните очекувани животни циклуси.
Член 6. Општи одредби
(а) Ништо во оваа наредба не смее да се толкува како да го нарушува или на друг начин да влијае врз:
(i) овластувањето доделено со закон на извршен оддел или агенција, или на нивниот раководител; или
(ii) функциите на директорот на Канцеларијата за управување и буџет во врска со буџетски, административни или законски предлози.
(б) Оваа наредба ќе се спроведе во согласност со важечкиот закон и во зависност од достапноста на средства.
(в) Оваа наредба не е наменета и не создава никакво право или корист, суштински или процедурално, извршлива според закон или по правичност од која било страна против Соединетите Американски Држави, нејзините оддели, агенции или субјекти, нивните службеници, вработени или агенти, или кое било друго лице.
(г) Трошоците за објавување на оваа наредба ќе ги сноси Администрацијата за општи услуги.
ДОНАЛД Џ. ТРАМП
БЕЛАТА КУЌА,
28 август 2025 година.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
