Веројатно никогаш не сте слушнале за Енди Бејкер. Но, тој е водечкиот интелектуалец во Советот за национална безбедност (НСЦ) чии потези би можеле да ја одредат иднината на надворешната политика на Републиканската партија.
Иако ги избегнува светлата на рефлекторите, овој заменик-советник за национална безбедност стана клучна фигура во кругот на потпретседателот Џ.Д. Венс, обликувајќи го не само неговиот поглед на светот за надворешната политика, туку и некои од најважните одлуки на Белата куќа, особено сè поконфронтативниот став кон сојузниците на Америка во Европа, пишува Политико.
Единствениот момент на Бејкер во центарот на вниманието беше случаен - во март, кога потпретседателот Џ.Д. Венс го именуваше за свој човек во озлогласениот интерен меморандум на администрацијата за нападите на Хутите во Јемен, кој беше објавен во јавноста.
Иако малкумина надвор од Вашингтон и европските престолнини се запознаени со Бејкер, тој е клучен за разбирање на елементите на надворешната политика на претседателот Доналд Трамп што ја збунуваат Европа - од Минхен до Донбас.
Со оглед на тоа што Венс се појавува како водечки кандидат за републиканската номинација во 2028 година, се очекува Бејкер, самопрогласен „реалист“ скептичен кон традиционалните американски сојузи и воени интервенции, да игра уште поважна улога во иднина.
Некои веруваат дека Бејкер ќе биде клучна фигура без оглед на тоа кој ќе стане републикански кандидат.
„Енди ќе има улога во која било идна администрација“, рече Алекс Вонг, кој беше заменик-советник за национална безбедност на Трамп сè додека Бејкер не ја презеде функцијата во мај. Статијата во Политико се базира на интервјуа со речиси десетина луѓе, вклучувајќи претставници на администрацијата, високи европски претставници и аналитичари, од кои многумина зборуваа под услов на анонимност.
Говорот што ја потресе Европа
Влијанието на Бејкер е видливо во некои од најрадикалните позиции на администрацијата на Трамп. Тој помогна во изготвувањето на остриот говор што Венс го одржа на Минхенската безбедносна конференција во февруари 2025 година, според два извори запознаени со неговата улога, што го потврди и еден европски функционер.
Изјавите на Венс, кои сè уште одекнуваат во европските дипломатски кругови речиси една година подоцна, остро ги критикуваа европските лидери за наводен неуспех во заштитата на слободата на говорот и ги повикаа да се справат со нелегалната имиграција. Тој тврдеше дека „отстапувањето на Европа од некои фундаментални вредности“ претставува главна закана за трансатлантската алијанса.
Бејкер, која одби да коментира, исто така одигра голема улога во изготвувањето на новата Стратегија за национална безбедност, рече еден од изворите.
Стратегијата ја повторува тезата на Венс од Минхен, наведувајќи дека повлекувањето на Европа од „цивилизациската самодоверба и западниот идентитет“ е примарна закана за трансатлантската безбедност и го поздрави растечкото влијание на „патриотските“ националистички партии во Европа. Таа, исто така, го критикуваше проширувањето на НАТО и повика на крај на „НАТО како постојано растечки сојуз“. Улогата на Бејкер во говорот во Минхен и стратешкиот документ не беше јавно позната досега.
Овој пристап претставува „предизвик за целиот естаблишмент“, рече Марк Епископос, истражувач за Евроазија во Институтот Квинси.
„Ова е многу подиректен предизвик поради начинот на кој е поставен“, рече Епископос за пристапот на Бејкер.
„Тој е поставен да ги отфрли, или барем сериозно да ги доведе во прашање, фундаменталните претпоставки за тоа што треба да правиме тука на прво место. Кои се вредностите што треба да ги браниме? Зошто НАТО изгледа вака?“
Патот од работничко семејство до Белата куќа
Бејкер стигна до кругот на моќ на MAGA по заобиколен пат.
Тој пораснал во работничко семејство во областа Норт Беј во Сан Франциско. Откако студирал историја во Беркли и постдипломски студии по меѓународни односи во Оксфорд, работел како универзитетски предавач, а во 2010 година се приклучил на Стејт департментот, каде што поминал 13 години. Служењето во Авганистан и во седиштето на НАТО во Брисел го зајакнало неговиот песимистички поглед на улогата на Америка во светот.
„Се чини дека оставило длабока трага врз него“, рекол лице запознаено со неговата улога. Со текот на времето, тој заклучил дека гласачите од работничката класа „не биле потпомогнати од демократите кои ги туркале тие војни што предизвикувале штета во далечните земји, а всушност тие не помагале никому во Соединетите Држави“.
Тој го напуштил Стејт департментот во 2023 година и се поврзал со Џ.Д. Венс, тогашен сенатор од Охајо, кој го ангажирал како советник за национална безбедност. Бејкер одиграл важна улога таму во обликувањето на противењето на Венс на американската воена помош за Украина.
Клучен советник за Украина
Победата на Трамп во 2024 година им даде можност на Венс и Бејкер да ја спроведат својата визија во пракса, особено во нивниот пристап кон војната во Украина.
Нивната цел за договорно решение се совпадна со напорите на Трамп за брзо завршување на конфликтот. Бејкер, кој течно зборува руски, беше вклучен во поставувањето на раната рамка за преговори, вклучително и договорот за минерали потпишан во октомври.
„Енди беше клучен советник и спроведувач во поставувањето на раната рамка за преговорите за Украина“, рече Вонг. Неговите соработници тврдат дека неговиот пристап не е антиукраински, туку има за цел да ги држи САД подалеку од глобалните обврски што не ги смета за клучни.
Сепак, некои од европските сојузници веруваат дека „неговиот поглед на Русија е сосема различен од нашиот“ и дека тој ја преценува нејзината сила.
„Интелектуалец за надворешна политика“
Бејкер ја презеде функцијата заменик-советник за национална безбедност минатата пролет.
„Енди дефинитивно е повеќе интелектуалец за надворешна политика, а Роберт е практичен оперативец“, рече Александар Греј.
Тој беше вклучен во голем број клучни безбедносни одлуки, вклучително и следење на бомбардирањето на нуклеарните објекти на Иран и планирање на кампањата против Хутите.
„Енди Бејкер е вреден член на тимот за национална безбедност на претседателот“, рече Марко Рубио.
И покрај неговото растечко влијание, луѓето што го познаваат велат дека е „многу внимателен - тој е стратег“ и се претставува повеќе како академик отколку како политички оперативец.
Иднината на републиканската политика
Бејкер претставува сè повлијателна фракција на конзервативни мислители за надворешна политика во рамките на администрацијата.
Меѓу неговите сојузници е Елбриџ Колби, застапник на пренасочување на американската воена моќ кон ограничување на Кина. Иако постојат разлики, сојузниците често ги групираат Бејкер, Венс и Колби како идеолошки блиски.
„Дури и овој натпревар на идеи сам по себе е доста значаен“, рече Епископос, осврнувајќи се на натпреварот меѓу конзервативните реалисти и традиционалните републикански јастреби.
- Набљудувачите кои сакаат да ја разберат насоката на надворешната политика на Венс по 2028 година треба да обрнат внимание на Бејкер, заклучи Греј.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
