Украинскиот претседател Володимир Зеленски поминува низ еден од најопасните периоди од својот мандат, притиснат од скандали дома и барања од САД да постигне мировен договор за прекин на руската инвазија.
Следната недела, тој ќе се соочи со нов круг американски притисок, бидејќи корупциски скандал го тресе неговиот внатрешен круг, опозициските лидери повикуваат на целосна реформа на владата, а Москва продолжува со немилосрдното бомбардирање на земјата.
Оставка на клучен соработник
Политичката криза беше дополнително продлабочена со ненадејната оставка на шефот на кабинетот на Зеленски, Андриј Јермак, кој беше и главен преговарач со САД. Јермак поднесе оставка завчера, само неколку часа откако антикорупциските власти го претресоа неговиот дом.
Недолго по оставката на Јермак, Русија лансираше стотици беспилотни летала и ракети кон Украина. Во Киев, две лица беа убиени, а десетици беа ранети. До утрото, повеќе од половина милион жители на главниот град останаа без електрична енергија.
Во исто време, Вашингтон инсистира на финализирање на контроверзниот договор за прекин на војната. Се очекува специјалниот пратеник на претседателот Доналд Трамп, Стив Виткоф, да ја посети Москва следната недела, додека преговорите на изменетата украинска делегација со американската делегација започнаа денес.
Политички последици и потрага по стабилност
Рустем Умеров, шефот на украинскиот Совет за национална безбедност и одбрана, беше избран за нов главен преговарач. Сепак, овој потег беше критикуван во земјата поради сомневања дека и тој би можел да биде вмешан во поширок корупциски скандал.
Додека преговарачкиот тим работи на деталите од мировниот план, претставниците на опозицијата го повикуваат Зеленски да ја обедини земјата со замена на клучните министри и формирање нова парламентарна коалиција. Министрите за правда и енергетика веќе поднесоа оставки овој месец по обвинувањата за корупција.
Нивните позиции се тешки за пополнување бидејќи потенцијалните кандидати, речиси четири години по почетокот на инвазијата, се плашат дека влегувањето во владата во толку неизвесно време би можело да им го наруши угледот.
Зеленски сега мора да се справи со овие кризи, а во исто време да бара замена за својот најлојален соработник. Иако Јермак често беше критикуван за концентрација на моќ и мешање во работата на дипломатите, со години уживаше доверба од претседателот за најчувствителните воени задачи.
„Тоа е како да му се отсече десната рака“
„За Зеленски, оставката на Јермак е речиси како да му се отсече десната рака“, рече украинскиот политиколог Володимир Фесенко.
„Тоа е исклучително болно - физички и ментално. Ќе се појави психолошки вакуум околу Зеленски. Јермак секогаш беше покрај него“.
„Но, Зеленски е прилагодлив. Брзо учи“, додаде Фесенко. „Не мислам дека е катастрофа - но е сериозен предизвик“.
Само неколку дена претходно, Јермак седеше спроти американскиот државен секретар Марко Рубио во Женева, преговарајќи за клучни промени во нацрт-мировниот план кој првично содржеше значајни отстапки за Русија. Иако неговата оставка може да се протолкува како удар врз мировниот процес, набљудувачите веруваат дека тоа треба да го зајакне угледот на Украина, особено во контекст на борбата против корупцијата.
„Едно нешто искрено ме уверува: Андриј Јермак се чини дека е надвор од преговарачкиот круг“, напиша украинската опозициска пратеничка Ина Совсун на социјалната мрежа X.
„Идејата преговорите да ги води некој чиј кредибилитет е толку сериозно нарушен беше застрашувачка. Без оглед на позадината на неговото отстранување, неговото ставање на чело на преговарачкиот тим сега би претставувало јасен ризик за интересите на Украина - и за секоја доверба во процесот.“
Сенката на корупцијата и јавната недоверба
Оставката на Јермак беше дочекана со одобрување во Украина, но многумина бараат Зеленски да преземе понатамошни чекори за да ја одржи јавната доверба и да ги отфрли сомневањата дека други високи функционери учествувале во извлекување пари од одбранбениот и енергетскиот сектор, додека војниците се борат со недостаток на оружје, а цивилите страдаат од постојан недостиг на електрична енергија.
„Не гледам никаков заклучок што го донел Зеленски“, напиша украинскиот претставник Володимир Арјев во порака до „Вашингтон пост“.
„Тој отпушти еден учесник во корупцискиот скандал, а друг назначи за шеф на преговарачкиот тим.“
Арјев додаде дека Зеленски мора да се прилагоди на „вистинските промени што ги бара јавноста“ и дека на Украина ѝ се потребни службеници кои не се лојални на претседателот, „туку професионални и фокусирани на одбрана на интересите на Украина“.
Замолчување на антикорупциските истражители
Украинската антикорупциска агенција (НАБУ) веќе именуваше неколку лица блиски до Зеленски, вклучувајќи го и неговиот поранешен деловен партнер Тимур Миндич, како учесници во голема шема за поткуп. Деталите од истрагата постојано протекуваат во јавноста, поткопувајќи ја довербата во владата.
Летната акција против НАБУ, поттикната од обвинувањата дека агенцијата била инфилтрирана од руски агенти, предизвика масовни улични протести, први од почетокот на војната. Многумина го гледаат овој потег како обид за замолчување на истражителите кои се занимаваат со корупција на високо ниво.
Еден вработен во НАБУ вклучен во истрагата и неговиот татко остануваат во затвор под обвинение за предавство, а повиците за нивно ослободување стануваат сè погласни, што врши дополнителен притисок врз Зеленски.
Повик за единство
Во меѓувреме, Јермак изјави за Њујорк пост дека наскоро ќе се јави на фронтовската линија, бранејќи се како „чесна и пристојна личност“.
Доцна во петокот, Зеленски предупреди во објава на Телеграм дека „Русија со нетрпение чека Украина да направи грешка“.
„Нема да направиме никаква“, напиша тој. „Ако го изгубиме нашето единство, ризикуваме да изгубиме сè - себеси, Украина и нашата иднина. Мора да стоиме заедно“.
Пораките за единство беа повторени од високи функционери вчера, додека главниот град се опоравуваше од десетчасовното ноќно бомбардирање кое ги принуди цивилите да се сместат во засолништа. Немилосрдните напади се направени помалку смртоносни благодарение на воздушната одбрана што ја обезбедија САД и другите партнери - поддршка што Киев не може да ризикува да ја изгуби.
„Рускиот напад е демонстративен одговор на сите мировни иницијативи на Украина и нашите партнери“, напиша министерот за надворешни работи Андриј Сибиха на X.
„Москва сака да продолжи да убива Украинци и да сее хаос и уништување во Европа. Но, ние можеме да го спречиме тоа со единство и колективна сила.“
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
