ЛЕТНИ ТРУЕЊА СО ХРАНА: Превенцијата е најдобрата заштита

Летото носи повеќе време на отворено, скари, пикници и сезонско овошје, но истовремено го зголемува и ризикот од труење со храна. Високите температури фаворизираат размножување на бактериите, поединечни намирници побрзо се расипуваат, додека некои, доколку не се правилно подготвени или се консумираат во поголеми количини, можат да предизвикаат сериозни здравствени тегоби.

Намирниците се расипуваат многу побрзо отколку во останатиот дел од годината

Стручњаците предупредуваат дека не е секоја храна подеднакво безбедна во текот на летните месеци и дека одредени намирници бараат дополнителна претпазливост. Во текот на топлите денови доволно е храната кратко да остане надвор од фрижидер за да почнат да се размножуваат бактериите како салмонела, кампилобактер или ешерихија коли. Затоа, намирниците кои се целосно безбедни кога правилно се чуваат, лете можат да станат сериозен здравствен ризик.

Посебно се чувствителни децата, постарите лица, трудниците и луѓето со ослабен имунитет, кај кои труењето со храна може да доведе до дехидрација и други компликации.

Суровиот или недоволно варен грав не е безопасна намирница

Гравот важи за една од најздравите мешунки, но само кога е правилно подготвен. Суровиот, особено црвениот грав, содржи голема количина лектини ‒ природни соединенија кои можат да предизвикаат силни болки во стомакот, мачнина, повраќање и дијареја.

Во текот на летото, кога готвените јадења често се оставаат на собна температура, ризикот дополнително расте. Затоа, гравот секогаш треба добро да се свари и да се чува во фрижидер веднаш по оброкот.

Зелениот компир не е за во чинија

Ако компирот добие зелена боја или почне да рти, тоа е знак дека содржи зголемена количина гликоалкалоиди ‒ природни токсини кои можат да предизвикаат мачнина, повраќање, главоболка, вртоглавица, па дури и невролошки пречки.

Во текот на летото компирот често се чува на светлина или на високи температури, поради што полесно доаѓа до овие промени. Зелените делови на компирот треба да се отстранат, а силно позеленетиот компир да се фрли.

Семките од овошјето не се за грицкање

Црешите, кајсиите, праските и сливите се омилените летни овошки, но нивните семки (коски) не се наменети за јадење. Иако случајно голтната семка главно не претставува проблем, нејзиното дробење или џвакање може да ослободи соединенија од кои настанува цијанид. Затоа, семките никогаш не треба да се кршат ниту да се користат како грицки.

Слична претпазливост важи и за семките од јаболко кои, иако повеќето луѓе случајно ги голтаат без последици, во поголеми количини исто така содржат супстанции што ослободуваат цијанид.

Дивите печурки лете претставуваат посебен ризик

Сезоната на печурки се совпаѓа со летните месеци, но токму тогаш расте бројот на труења поради погрешно препознавање на јадливите и отровните видови. Некои печурки, како зелената пупавка (отровна амплитуда), содржат исклучително силни токсини кои можат да предизвикаат тешко оштетување на црниот дроб, бубрезите и другите органи. Проблемот е што првите симптоми често настапуваат дури по неколку часа од консумирањето, кога труењето веќе земало замав.

Стручњаците затоа советуваат да се јадат исклучиво печурки со потекло од проверени продавници или од сертифицирани одгледувачи.

Црниот бозел не е безбеден во сурова форма

Сирупот од бозел многумина го користат за освежување во текот на летото, но малкумина знаат дека незрелите бобинки, листовите и кората на ова растение содржат соединенија кои можат да предизвикаат мачнина, повраќање и дијареја. Термичката обработка го отстранува најголемиот дел од овие супстанции, поради што се препорачува плодовите од бозел никогаш да не се јадат сурови.

Мускатното оревче не е зачин што треба претерано да се користи

Мускатното оревче им дава пријатен вкус на колачите, сосовите и напитоците, но во поголеми количини може да предизвика сериозни несакани ефекти. Содржи миристицин, природно соединение кое во високи дози може да доведе до вртоглавица, поспаност, конфузија, халуцинации и нарушување на срцевиот ритам. Токму затоа овој зачин треба да се користи исклучиво во мали количини.

Мангото и индискиот орев можат да предизвикаат алергиски реакции

Малку луѓе знаат дека кората од манго и лушпата на суровиот индиски орев содржат урушиол, природен токсин кој се наоѓа и во отровниот бршлен. Кај лицата кои се склони кон алергии, контактот со кората од манго или непреработениот индиски орев може да предизвика осип, оток, чешање, па дури и сериозни проблеми со дишењето.

Индискиот орев што се продава во продавниците претходно поминува низ посебна термичка обработка токму за да се отстрани овој токсин.

Лете посебно внимание треба да се обрне и на лесно расипливата храна

Покрај природните токсини што ги содржат поединечни намирници, во текот на летото најголема опасност претставуваат храната која долго стои надвор од фрижидер, мајонезот, кремастите колачи, млечните производи, јадењата со јајца, морските плодови и недоволно термички обработеното месо. Веќе по два часа на температура повисока од 30 степени Целзиусови, бројот на бактерии може нагло да порасне, поради што расте ризикот од труење со храна.

Правилното чување на храната лете е поважно од кога било

Поголемиот дел од овие намирници не се опасни сами по себе, туку проблемот настанува кога неправилно се подготвуваат, чуваат или консумираат во количини кои не се безбедни. Во текот на летото затоа е посебно важно да се води сметка за хигиената, одржувањето на ладниот синџир и правилната термичка обработка на храната.

Токму малите грешки, како оставањето на ручекот неколку часа на кујнската маса или консумирањето овошје и растенија кои не се целосно безбедни во сурова состојба, можат да го зголемат ризикот од сериозни здравствени проблеми. Затоа стручњаците советуваат во текот на најтоплиот дел од годината посебно внимание да се посвети на изборот и чувањето на намирниците, бидејќи превенцијата и понатаму е најдобрата заштита од летните труења со храна.