Од 10 до 19 јануари, сè до празникот Богојавление, во народната традиција трае еден од најмистичните периоди во годината – некрстените денови. Според старите верувања, тоа е времето меѓу Христовото раѓање и неговото крштевање, кога светот сè уште не е целосно осветен, а границата меѓу видливото и невидливото станува потенка од кога било.
Токму затоа, нашите предци во овие денови живееле по строги и внимателно почитувани правила, верувајќи дека обичаите, симболите и семејното заедништво се најсилната заштита од невидливите опасности.
Ноќи што носеле страв
Се сметало дека ноќите во некрстените денови се најопасни. Со зајдисонцето, според народните преданија, излегувале нечисти сили кои талкале сè до првото пеење на петлите. Затоа се советувало ноќе да не се излегува од домот без голема потреба. Ако патувањето било неизбежно, луѓето носеле лук, крст или остар метален предмет – симболи за кои се верувало дека го одбиваат злото.
Домот под посебна заштита
Во куќите важеле строги правила. Жените не пределе ниту ткаеле, а перењето алишта се избегнувало. Белата руба не се оставала надвор, бидејќи се верувало дека може да привлече лоши сили. Особено внимание им се посветувало на децата, кои се сметале за најранливи – се верувало дека преку нивната облека може да се нанесе болест или урок.
Полумрак и тишина
Во некои краишта, домовите ноќе се држеле во полумрак. Прозорците се затворале, завесите се навлекувале, а светлината се прикривала за да не привлече нешто непосакувано. Водата што стоела преку ноќ не се пиела, од страв дека во неа можат да навлезат зли духови.
Децата родени во некрстените денови
Со овој период биле поврзани и посебни верувања за децата родени меѓу Божик и Богојавление. Се сметало дека ги следи немирна судбина или послабо здравје. Како заштита, секоја година во исто време им се облекувала кошула ткаена покрај огништето – огнот, како симбол на живот и сигурност, требало да го чува детето од зло.
Со бучава против темнината
Стравот не се победувал со тишина, туку со веселба. За време на некрстените денови се организирале поворки на коледари – маскирани луѓе кои со песна и бучава ги обиколувале домовите. Иако изгледале застрашувачки, нивната улога била да го исмеат и избркаат злото преку смеа и заедништво.
Полна трпеза како најсилен штит
Интересно е што во овој период не се постело строго, освен на Крстовден пред Богојавление. Се верувало дека полната трпеза, разговорот и семејното собирање имаат посебна заштитна моќ. Ситоста, смеата и блискоста биле посилни од секој страв што ги следел некрстените денови.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
