Летната жега во Европа станува брутална. Огромни топлотни бранови го горат континентот, а милиони луѓе се борат со рекордни температури кои не паѓаат под 30 степени Целзиусови дури ни ноќе.
Сепак, и покрај неподносливата жега, уредите за ладење во европските домови се уште се реткост, пишува американскиот CNN. Додека Американците се ладат во густата сенка, Европејците се принудени да преживуваат со помош на обични вентилатори, пакувања мраз и ладни тушеви, истакнуваат американските медиуми.
Бројките најдобро ја покажуваат разликата помеѓу двата континента. Додека во Соединетите Американски Држави речиси 90 проценти од домаќинствата имаат вграден клима уред, во Европа тој процент е само околу 20 проценти. Во некои развиени земји, ситуацијата е уште полоша - во Велика Британија едвај пет проценти од домовите имаат клима уред, додека во Германија таа бројка паѓа на мизерни три проценти. Бидејќи климатските промени носат порани и посмртоносни топлотни бранови, Американците со право се прашуваат зошто богатите европски земји толку многу бегаат од ладење.
Клима уредите долго време се луксуз, а не неопходност
Главната причина лежи во историјата. Поголемиот дел од Европа, особено северот, историски едноставно немал потреба од ладење. „Во Европа немаме традиција за инсталирање климатизација бидејќи до неодамна немаше вистинска потреба за тоа“, објаснува Брајан Мадервеј од Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) за CNN. Топлинските бранови се случувале и претходно, но никогаш не траеле толку долго или не достигнале толку екстремни температури.
Затоа клима уредите во Европа отсекогаш се сметале за луксуз, а не за основна потреба, главно поради високите трошоци за инсталација и самата потрошувачка на електрична енергија. Цената на енергијата во Европа е значително повисока отколку во САД, додека просечниот приход на Европејците е често помал. Енергетската криза предизвикана од војната во Украина дополнително ги зголеми сметките за електрична енергија, па вклучувањето на клима уредот е сè уште преголем финансиски удар за многу европски семејства.
Стара архитектура и купишта бирократија
Самата архитектура игра голема улога. На југот на Европа, куќите се граделе со векови со дебели ѕидови и мали прозорци за природно да го блокираат сонцето, што било сосема доволно за долго време. Од друга страна, во остатокот од Европа, зградите се граделе исклучиво со идеја да се затоплуваат во текот на зимата. Проблемот е што повеќето европски недвижности се исклучително стари; на пример, во Англија, секоја шеста куќа е изградена пред 1900 година, што драстично го отежнува реновирањето на современите системи.
Дури и кога сопствениците имаат пари, тие често наидуваат на ѕид од бирократија. Ричард Салмон, директор на британска компанија за инсталација на системи за ладење, истакнува дека локалните власти редовно одбиваат барања за инсталација на клима уреди. Причината е неверојатна - службениците веруваат дека надворешните единици го расипуваат визуелниот изглед на зградите, што е особено строго забрането во историските јадра и заштитените зони под заштита на природата.
Маѓепсан круг што дополнително ги загрева градовите
Постои и политички проблем. Европската Унија се обврза да стане климатски неутрална до 2050 година, а ненадејниот скок на бројот на клима уреди сериозно би ги загрозил тие зелени планови.
Освен што трошат огромни количини електрична енергија, клима уредите работат со исфрлање на топлина надвор. Студија спроведена во Париз покажа дека масовната употреба на клима уреди може да ја зголеми температурата на надворешниот воздух во градот за дури два до четири степени Целзиусови, што создава неподносливи топлотни бранови во густо населените европски градови.
Поради ова, некои земји веќе ги повлекоа кочниците. Шпанија воведе строги правила според кои клима уредите на јавни места и државните институции не смеат да бидат поставени на температура пониска од 27 степени за да се заштеди енергија. Сепак, со оглед на тоа што Европа се затоплува двојно побрзо од остатокот од светот, ваквите забрани стануваат сè потешки за граѓаните кои готват во своите станови навечер.
Побарувачката расте и покрај предупредувањата за животната средина
И покрај сè, навиките полека се менуваат бидејќи луѓето повеќе не можат да го издржат летниот пекол.
Компанијата за инсталација на клима уреди потврдува дека бројот на барања се зголемил трипати во последните пет години, а сегашниот топлотен бран целосно ги блокирал телефонските линии.
„Луѓето едноставно не можат да функционираат кога готват во кревет во три часот наутро“, вели Салмон.
Дури и француската десничарка Марин Ле Пен освои политички поени ветувајќи „голем план за инсталирање климатизација“, критикувајќи ја елитата која им држи предавања на работниците за екологија од нивните удобно ладени канцеларии и лимузини.
Сепак, експертите предупредуваат дека ова е опасен начин за гаснење пожари со бензин. Радика Хосла од Универзитетот во Оксфорд нагласува дека климата создава маѓепсан круг - тие трошат енергија која сепак доаѓа претежно од фосилни горива, со што ја загадуваат планетата и дополнително ја зголемуваат глобалната температура, што потоа создава потреба од уште повеќе клима уреди.
ИЕА заклучува дека Европа ќе мора итно да воведе строги прописи за енергетската ефикасност на новите уреди, бидејќи секој клима уред купен денес ја заклучува потрошувачката на електрична енергија и емисиите на гасови во следните две децении.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
