Венецијанското биенале, една од најзначајните меѓународни изложби на современа уметност, отсекогаш застапувало став дека уметноста ја надминува политиката.
Меѓутоа, бидејќи оваа манифестација често се нарекува и „Олимписки игри на светот на уметноста“ – со официјални национални павилјони финансирани од државни буџети, кои служат како платформи за претставување на современата уметност – глобалната политика е нешто што неизбежно се наметнува во расправата, пишува Дојче веле.
Постхумна изложба на Коџо Куо
На овогодишната манифестација, која трае од 9 мај до 22 ноември, учествуваат сто земји, при што седум за првпат: Гвинеја, Екваторијална Гвинеја, Науру, Катар, Сиера Леоне, Сомалија и Виетнам.
Националните придонеси ја надополнуваат главната меѓународна изложба на Биеналето со наслов „Во молски клучеви“ (In Minor Keys). Таа е осмислена од уметничката директорка од Камерун, Коџо Куо, која почина во мај 2025 година од рак на 57-годишна возраст.
Куо, првата жена од Африка кустос на оваа престижна изложба, веќе целосно го разработила својот проект. По нејзината ненадејна смрт, организаторите на Биеналето одлучија изложбата да ја реализираат постхумно, со 111 поканети учесници.
„Во молски клучеви“ е посветена на маргинализирани и често занемарени гласови. Во својот концепт, Куо опиша исцелувачка форма на отпор што повикува на внимателно слушање во услови на современата состојба во светот.
„Молските тоналитети ја отфрлаат оркестарската бомбастичност и воените маршеви и оживуваат во тивки тонови, длабоки фреквенции, зуење и утехата на поезијата“, напиша Куо во воведниот текст. „Иако овие звуци често се губат во вознемирувачката какофонија на денешниот хаос што го потресува светот, музиката продолжува.“
ЕУ се заканува со укинување на средства
По руската инвазија врз Украина во 2022 година, уметници и кустоси од таа земја доброволно се повлекоа од манифестацијата. Сега враќањето на Русија предизвика тензии меѓу италијанските институции и Европската унија. Дури и во десничарската влада на Италија постојат длабоки несогласувања.
Европската комисија покрена постапка со цел да ја спречи Фондацијата Биенале повторно да ја прими Русија. Во спротивно, се заканува со прекин на финансирањето во износ од околу два милиона евра до 2028 година. Во писмо до фондацијата се наведува дека повлекувањето мора да се случи во рок од 30 дена. Биеналето соопшти дека постапило во согласност со важечките прописи и дека не е прекршено ниту едно правило.
Италијанската премиерка Џорџа Мелони изјави дека нејзината влада го отфрла присуството на Москва на Биеналето. Потпретседателот на владата Матео Салвини, пак, ги нарече заканите на ЕУ „вулгарна уцена на една од најзначајните и најслободните културни институции во светот“.
Претседателот на фондацијата Биенале, Пјетранџело Бутафуоко, инсистира дека манифестацијата треба да остане „отворена за сите“. „Никого не исклучувам“, изјави тој за весникот Ла Република. „Русија, Иран и Израел ќе учествуваат. Украина и Белорусија ќе учествуваат. Сите.“
Кустоската на рускиот павилјон, Анастасија Карнеева, е ќерка на Николај Волобуев, поранешен генерал на руската безбедносна служба ФСБ и сегашен заменик-директор на државната компанија Ростех.
Надежда Толоконникова од панк-групата Pussy Riot го осуди руското учество: „Учество на Биеналето со неполитичка програма е обид за подобрување на имиџот и да се натера светот да ги заборави жртвите на рускиот терор“, изјави таа за DW.
Толоконникова предложи италијанската влада да ги отстрани претставниците на Путиновата Русија од павилјонот и наместо тоа да изложи дела на руски политички затвореници, кои се во затвор бидејќи го осудиле злосторничкиот војна против Украина.
Членките на таа феминистичка група ќе отпатуваат на Биеналето за да изразат протест.
Контроверзии: Јужна Африка, Австралија, Израел
Јужноафриканската уметница Габриеле Голијат требаше да ја претставува својата земја, но нејзиниот проект беше откажан по спор со министерот за култура, кој го оцени како „високо поларизирачки“. Земјата не назначи замена, па павилјонот останува празен.
Голијат направи омаж на палестинската поетеса Хиба Абу Нада, која загина во октомври 2023 година во израелски воздушен напад.
Сепак, изложбата на Габриеле Голијат ќе биде прикажана на друга локација во Венеција, а таа веќе поднесе тужба против министерот.
Австралија исто така ја повлече одлуката за отстранување на уметникот Халед Сабсаби по притисок и независна ревизија. Десничарски политичари го обвинија Сабсаби, роден во Либан и преселен во Австралија на 12-годишна возраст, за антисемитизам. Неговото дело често се занимава со трауматични искуства од граѓанската војна, како и со идентитетот на арапските имигранти и исламофобијата.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
