Увозот на гас од Русија, и покрај договорот на Европската Унија да се откаже од тој извор, порасна во првите месеци од оваа година во споредба со минатата година.
Рускиот течен природен гас (LNG) продолжува да пристигнува преку Шпанија, Франција, Белгија и Холандија, додека испораките преку цевководи се концентрирани во Унгарија, Словачка и Грција.
Според планот на ЕУ, рускиот гас треба да престане да доаѓа од следната година, со исклучоци за Унгарија и Словачка.
Според извештајот на европската агенција што ги обединува националните регулатори за енергија ACER, оваа година увозот на руски гас преку гасоводи се зголемил за 7% во споредба со првите месеци од 2025 година, додека растот на LNG изнесувал 11 проценти. Поточно, увозот на LNG се зголемил по март.
Извештајот на ACER го опфаќа периодот од почетокот на годината до крајот на мај.
Зошто се зголемил увозот на руски гас?
ACER е задолжен за објавување на два годишни извештаи за состојбата со увозот на руски гас, на почетокот на јули оваа година и на почетокот на јули следната година.
Според агенцијата, увозот се зголемил бидејќи добавувачите ги забрзуваат испораките според постојните договори пред да стапи во сила забраната за увоз.
Новите договори за увоз на гас од Русија се практично забранети од март оваа година, додека старите треба постепено да истечат во текот на 2027 година, со цел да се избегнат нарушувања на пазарот.
Постојните договори претставуваат пазарна понуда од 45 до 55 милијарди кубни метри годишно. Пред почетокот на војната во Украина, Русија ја снабдуваше ЕУ со 150 до 157 милијарди кубни метри гас годишно.
ACER истакнува дека зголемувањето на увозот оваа година не значи дека санкциите не функционираат или дека се заобиколуваат правилата на ЕУ.
Дополнителен фактор оваа година за забрзување на договорените испораки од Русија беше војната на Блискиот Исток.
Постепено напуштање
Аналитичарот на пазарот на течен природен гас „Кплер“, Роналд Пинто, се согласува со проценката на ACER.
„Соочени со нарушувања на глобалниот пазар на течен природен гас, европските играчи на пазарот се потпираа на достапните извори, целосно користејќи ја флексибилноста што постои во рамките на постојните договори“, изјави тој за „Еуроњуз“.
Тој додаде дека во јуни имало мал годишен пад на увозот преку цевководи, што е комерцијална реакција на забраната за таков увоз врз основа на краткорочни договори, која стапи на сила на 17 јуни.
„Ова може да укажува дека учесниците на пазарот почнале да ја намалуваат својата изложеност во контекст на постепеното напуштање на рускиот гас“, рече Пинто.
Во моментов, рускиот гас задоволува 12 проценти од потребите на ЕУ, но оваа зависност не е рамномерно распределена, туку е фокусирана на помал број земји.
Во 2024 година, Унгарија и Словачка покривале 70 до 80 проценти од своите потреби со руски гас, а Грција покривала 50 до 55 проценти.
Правила, правила...
Предизвикот сега не е достапноста на гас за замена на рускиот гас, туку прашањето дали инфраструктурата ќе може да одговори со доволен квалитет за да ги снабдува земјите од Централна Европа од други насоки.
Една од овие рути е онаа што доаѓа од Хрватска преку терминалот за течен природен гас на Крк, кој има капацитет од малку повеќе од шест милијарди кубни метри годишно.
Проблемот со увозот на течен природен гас (ТПГ) од САД и Блискиот Исток се правилата на ЕУ за метан, кои бараат од производителите на гас да плаќаат одредени такси за загадување поврзано со производството.
Американците се заканија дека ќе ги намалат испораките на течен природен гас (ТПГ) во Европа доколку правилата останат на сила во нивната сегашна форма.
ЕУ смета на поголемо романско производство во Црното Море, како и на увоз од Азербејџан преку јужниот коридор.
ACER заклучува дека реалните економски последици од откажувањето од рускиот гас сè уште не се почувствувани. Забраната за увоз на руски ТПГ стапува на сила во јануари следната година, а забраната за увоз на гасоводи од септември 2027 година.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
