Во услови на ескалација на конфликтот на Блискиот Исток, кој ги парализираше глобалните синџири за снабдување со течен природен гас (LNG), Европа се сврте кон својот единствен преостанат извор на руски гас во март.
Испораките преку гасоводот Турски тек се зголемија, оставајќи го Брисел соочен со тешки одлуки, бидејќи енергетската безбедност на континентот опасно се ниша, пишува Ројтерс.
Просечната дневна испорака на природен гас од рускиот енергетски гигант Газпром до Европа преку подводниот гасовод Турски тек се зголеми за 22 проценти во март во споредба со минатата година, достигнувајќи 55 милиони кубни метри.
Ова нагло зголемување се случи откако Ормутскиот теснец, клучниот светски превознички пат низ кој минуваат околу 20 проценти од глобалната нафта и LNG, стана затворена воена зона поради конфликтот меѓу Иран, Израел и САД.
Во исто време, нападите врз катарскиот објект Рас Лафан, најголемиот светски извозен комплекс за LNG, го запреа производството и го оставија европскиот енергетски пазар опасно изложен, зголемувајќи ги цените на гасот за дури 70 проценти за само еден месец.
Турција сега стана единствена транзитна рута за руски гас до Европа, откако Украина не го обнови петгодишниот договор за транзит со Москва во јануари 2025 година. Ова го подигна стратешкото значење на Турскиот тек на ново ниво, особено за земјите од Централна Европа, објавува „Пословни дневник“.
Пресметките засновани на податоци од европската група „Ентсог“ покажуваат дека вкупните испораки на руски гас до Европа преку Турскиот тек минатиот месец изнесувале 1,7 милијарди кубни метри, во споредба со 1,4 милијарди во март 2025 година. Дополнителен притисок создава фактот дека европските складишта за гас се на критично ниско ниво од околу 28 до 30 проценти капацитет по суровата зима.
Оваа ситуација го продлабочи расколот во рамките на Европската Унија. Додека Брисел инсистира на целосно укинување на зависноста од рускиот гас до 2027 година, како што е пропишано со регулативата (ЕУ) 2026/261, некои членки како Унгарија и Словачка тврдат дека таквата забрана ја загрозува нивната национална енергетска безбедност.
Двете земји најавија тужба против Европската Унија, нагласувајќи дека без руски гас не можат да избегнат индустриски колапс.
Во меѓувреме, европскиот комесар за енергетика, Дан Јоргенсен, предупреди дека цените на енергијата нема да се вратат во „нормала“ во догледна иднина, дури и ако се смират тензиите на Блискиот Исток и Европската комисија подготви итен пакет мерки за помош на домаќинствата и компаниите.
Поради новата криза и прекинот на снабдувањето од Блискиот Исток, европските купувачи се принудени да се натпреваруваат на светскиот пазар со азиските земји за ограничени количини на течен природен гас (LNG), при што азиските купувачи се подготвени да платат до шест долари повеќе.
Во такви околности, рускиот гасовод, и покрај политичката чувствителност, стана поевтина алтернатива.
Газпром, кој не ги објавува своите месечни статистики од почетокот на 2023 година, не одговори на барањето за коментар, а според пресметките на Ројтерс, извозот на гас на компанијата во Европа минатата година падна на само 18 милијарди кубни метри, најниско ниво од средината на 1970-тите.
Путин дополнително ја заострува својата реторика додека Европа се ниша на работ на недостиг. Тој во март изјави дека Русија би можела да размисли за целосно прекинување на испораките на гас за Европа дури и пред рокот на ЕУ во 2027 година, што укажува на пренасочување на преостанатите количини кон растечките пазари во Кина.
Заканата доаѓа во време кога Европската Унија се приближува кон клучните рокови за прекинување на соработката со Русија: забраната за увоз на руски течен природен гас (ЛНГ) стапува на сила на 25 април, а забраната за увоз на гас преку цевководи преку краткорочни договори на 17 јуни.
За споредба, извозот на руски гас во Европа на својот врв во 2018 и 2019 година изнесуваше околу 180 милијарди кубни метри годишно.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
