Од април, на патиштата во Србија ќе стапи на сила важна новина за транспортниот сектор - сите камиони со тежина поголема од 3,5 тони ќе мора да имаат инсталиран TAG уред за електронска наплата на патарина.
Задолжителната употреба на TAG уредот значи дека класичното плаќање патарина со готовина или картичка на рампите за камиони е минато. Системот за електронско плаќање постои во Србија со години, но досега тоа беше избор, а не обврска.
Од 1 април, тоа станува единствен начин камионите да поминуваат низ зоните за наплата на патарина.
TAG уредот се поставува на шофершајбната на возилото и овозможува автоматско отчитување при минување низ наплатната рампа или под порталот. Износот на патарината се пресметува и наплаќа без запирање на возилото, што заштедува време и ги намалува застоите.
Зошто е воведена обврската?
Според најавите на надлежните органи и податоците од Патиштата на Србија, целта на оваа мерка е повеќекратна.
Првенствено, сакаат да го забрзаат протокот на сообраќај, особено на најпрометните делови од автопатите. Тешките товарни возила често создаваат метеж на наплатните рампи, особено за време на транзитните периоди, а автоматизацијата на патарините треба да го намали времето на чекање.
Друга важна причина е безбедноста. Секое запирање и повторно стартување на тешките камиони носи одреден ризик. Системот без запирање придонесува за постабилно и попредвидливо движење на возилото.
Третиот елемент е модернизацијата на фактурирањето. Србија постепено се движи кон таканаречениот модел на „слободен проток“, што подразбира наплата на патарина без физички рампи.
Во првата фаза, системот ќе се применува на кружниот пат околу Белград, каде што секојдневно поминуваат голем број товарни возила, а подоцна се очекува да се прошири и на други патишта.
Што е моделот „Слободен проток“?
Моделот „Слободен проток“ е систем за наплата на патарина без класични наплатни рампи и без запирање на возилото. Наместо куќи и бариери, над патот се поставуваат портали со камери и сензори кои: го читаат TAG уредот во возилото, ја препознаваат регистарската табличка (доколку возилото нема TAG), автоматски ја пресметуваат и наплаќаат патарината. Возилата поминуваат со нормална брзина, без да забавуваат или да чекаат.
Што значи ова за превозниците?
За транспортните компании, новите правила носат обврска за прилагодување. Сите камиони ќе мора да бидат регистрирани во електронскиот систем за фактурирање и опремени со соодветен уред. Иако ова вклучува одредени административни и технички чекори, на долг рок би можело да донесе заштеди преку побрз проток на стоки и помалку застои на патиштата.
Бизнисмените истакнуваат дека е важно преодниот период да биде доволно долг за да можат сите превозници, особено помалите, да се прилагодат без дополнителен финансиски товар.
Чекор кон дигитализација на сообраќајот
Воведувањето на задолжителна TAG за камиони е дел од поширока стратегија за дигитализација на транспортната инфраструктура.
Електронските системи овозможуваат поточна евиденција, поефикасно фактурирање и подобро планирање на одржувањето на патиштата. Бидејќи товарните возила се најчестите корисници на автопатите на подолги растојанија, нивното вклучување во задолжителниот систем е логичен прв чекор.
Од април, повеќе нема да има избор за камионите - електронското фактурирање станува стандард. Доколку системот се покаже како ефикасен, тоа би можело да отвори врата за понатамошно подобрување и целосен премин кон наплата на патарини без рампи, што би го направило патувањето низ Србија побрзо и поедноставно за сите учесници во сообраќајот.
Патем, иако задолжителниот TAG уред за камиони почнува да се спроведува на 1 април 2026 година, претходно беше предвидено обврската да се применува од 1 јануари, но имплементацијата беше одложена до април, така што превозниците и корисниците ќе имаат преоден период и техничка поддршка пред да стане задолжително.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
