Веројатниот иден бугарски премиер, Румен Радев, е познат по своите критики кон европската политика кон Русија и неговото противење на воената помош за Украина.
Доколку Бугарите не излезат на гласање барем еднаш годишно, тие се целосно изгубени. Во недела, на 19 април, тој ќе оди на парламентарни избори по осми пат во последните пет години. Исходот и овој пат би можел да биде традиционален, со предвремени избори за помалку од една година. Никој нема сила да освои апсолутно мнозинство и повторно ќе има коалициска влада, најверојатно повторно од некомпатибилни партии.
Од 2021 година, тие имаа седум премиери, од кои ниту еден не го заврши својот мандат. Сепак, по еуфоријата поради унгарските промени, тој сега е загрижен дека бугарските избори би можеле да се свртат во спротивна насока, односно Бугарија би можела, барем засега, да стане она што беше Унгарија на Орбан до минатиот викенд, некој нов европски проблематичен човек или, послаб, но „што и да дадете“, новиот европски тројански коњ на Путин.
По падот на „вистинскиот Орбан“, сега бугарскиот Орбан - Румен Радев - се смее.
Имено, според сите анкети, новата партија на поранешниот претседател на Бугарија, прорускиот Румен Радев, Напредна Бугарија (Прогресивна Бугарија), води со околу 30 проценти поддршка. Радев поднесе оставка од функцијата претседател на почетокот на оваа година токму за да може да се кандидира на овие избори и да ја преземе премиерската функција.
Земја на дното на ЕУ со хронична корупција
Бугарија е во постојани превирања, политички и економски, бидејќи е на самото дно на ЕУ, а со воведувањето на еврото на 1 јануари 2026 година, работите станаа уште покомплицирани, но затоа е на врвот на рејтингот за корупција според Транспаренси Интернешнл. Партијата што тој штотуку ја основа веднаш се искачи во орбитата на политичката сцена.
На почетокот на годината, Бугарија беше зафатена од протести, кои ги организираше проевропската партија на поранешниот премиер Кирил Петков, „Продолжуваме со промени - Демократска Бугарија“, но се чини дека Радев, кој од почетокот на руската агресија врз Украина, благо речено, не покажал никаква „одбивност“ кон Владимир Путин и често ја критикува европската политика кон Русија. Бугарската политикологка Мадлен Николова пишува за „Њу Лефт Ривју“ (НЛР) дека Радев се дистанцирал и од воведувањето на еврото и од конфронтацијата со Русија.
Проевропската коалиција го отфрли како „петта колона на Путин“, и покрај тоа што посетувал Колеџ на воздухопловните сили на САД и отслужил 12 години во војската на НАТО. Овие обвинувања само го зајакнаа неговиот имиџ како непристрасен аутсајдер, над корупциските скандали и ситните препирки во владејачката класа.
Проблемот на Бугарија е што постојано е на политичко-идеолошката поделба меѓу Исток и Запад, и затоа не може да се стабилизира на никаков начин, бидејќи позицијата е приближно половина-половина.
Сепак, тој се спротивставува на воената помош за Украина бидејќи, како што вели, „тоа само ја продолжува војната“. Во исто време, Радев е за „разговор“ за увоз на руски енергетски извори и помала зависност од „диктатот на Брисел“, иако не го доведува во прашање членството на Бугарија ниту во ЕУ ниту во НАТО, особено затоа што Бугарија, заедно со Романија, се смета за една од најважните алки на југоисточното крило на НАТО, бидејќи е на Црното Море, а руското влијание е значајно. Радев вели дека Бугарија е единствената словенска и православна земја во ЕУ и затоа има потенцијал и потреба за дијалог со Русија.
Вечниот Бојко Борисов
Главен ривал на Радев е „вечниот Бојко Борисов“, лидерот на проевропската партија ГЕРБ (Граѓани за европски развој на Бугарија), која има поддршка од околу 20 проценти, но би можел да остане во опозиција.
Имено, партијата на Кирил Петков, иако е „радикално“ проевропска и има поддршка од 12-13 проценти, не сака да биде во коалиција со Борисов, но, според бугарските медиуми, дури може да биде и главен коалициски партнер токму со Радев, со кого се нашле по прашањето за „неопходните реформи“ и „борбата против корупцијата“, но прашањето е како ќе ги усогласат приоритетите на надворешната политика, бидејќи Петков е целосно со политиката на Брисел што се однесува до Украина.
Сепак, Петков и Борисов се на воена нога, иако делат слични ставови. Петков, кога беше премиер, дури и го уапси под сомнение за злоупотреба на службената должност и корупција, но веднаш го ослободи.
Кој друг влегува во играта?
Прашањето е како ќе се справи партијата на бугарските Турци Движење за права и слобода (Hak ve Özgürlükler Hareketi), инаку членка на Либералната интернационала и Алијансата на либерали и демократи за Европа (ALDE), која секогаш може да смета на 8-9 или дури и повеќе проценти од гласовите, но тие се блиски до Борисов и тешко е да се очекува од нив да соработуваат или да го поддржат Радев.
Според анкетите, прагот сепак би можел да го премине Социјалистичката партија - тоа се поранешни комунисти кои ги делат ставовите на Радев за еврото, националниот суверенитет и Украина - и ултранационалистичката Препород (Vazrazhdane), чиј лидер Костадин Костадинов често лета во Москва на разговори и чија реторика е слична на онаа на поранешните комунисти.
Николова вели дека популарноста на Радев лесно се објаснува
- Иако е ненаметлива фигура, поранешниот претседател е единствениот политичар надвор од кругот на крајно десничарските националисти кој ја критикува насоката во која се движи земјата. Иако ограничено, ова несогласување се издвојува во политички простор доминиран од послушност кон Брисел и неолибералниот консензус.
На прес-конференцијата каде што го претстави својот нов политички проект, иако го потврди местото на Бугарија во ЕУ и НАТО, Радев ја нагласи важноста на заштитата на националните интереси, повикувајќи на „критичко размислување и трезвени проценки“ при одредувањето на надворешната политика на земјата.
Сепак, надвор од ова реторичко свртување кон суверенитетот, останува нејасно што ќе понуди неговата Напредна Бугарија во однос на вистинскиот напредок. Изборната програма на партијата содржи многу неолиберални фрази кои веќе им се добро познати на гласачите: фискална стабилност, ограничено мешање на државата во економијата, намалување на бирократијата и административните оптоварувања и воведување на вештачка интелигенција во сите области на јавната администрација, од судовите до социјалните услуги.
Социјалната правда овде е претставена како несакан ефект од ограничувањето на корупцијата и зајакнувањето на довербата на инвеститорите, што наводно треба да се постигне преку обемна дигитализација. Неговата платформа предвидува зголемување на воените трошоци и интеграција со силите на НАТО. Многу точки од неговата програма се чини дека се копирани од некој бриселски документ - истакнува Николова.
Бугарија се соочува со напнати избори, кои исто така со нетрпение се очекуваат во Брисел, но и овој пат судбината на новата влада е неизвесна и не треба да се исклучи можноста до крајот на годината Бугарите повторно да излезат на гласачките кутии.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
