Американскиот републикански сенатор Џон Мекејн почина на 81-годишна возраст откако се бореше со рак на мозокот една година. Мекејн, кој бил воен затвореник во Виетнам, беше силен противник на рускиот претседател Владимир Путин и се залагаше за испраќање оружје за Украина по анексијата на Крим, и е познат како еден политичар кој ја поддржа воената интервенција, вклучувајќи го и бомбардирањето на Југославија во 1999 година.

Мекејн е роден на 29 август 1936 година во зоната на американската поморска база во Панамскиот Канал – во тоа време територија на САД. Син и внук на адмиралот, Мекејн беше пилот за време на војната во Виетнам. Откако неговиот авион беше соборен во 1967 година, тој помина повеќе од пет години во заробеништво.

Во затвор, тој често бил мачен, заради што трпел трајни физички последици, а две години ги поминал во самица. Во Сенатот, тој беше гласен противник на сурови методи за испитување на осомничени за тероризам. Тој беше избран во Конгресот во 1982 година, по повеќе од две децении служба во морнарицата, и за сенатор во 1986 година. Во Виетнам се вратил како сенатор, и работел на остатоците од американски војници убиени во таа земја да се вратат дома.

Мекејн е шест пати избран за претставник на американската држава Аризона во американскиот Сенат, а два пати неуспешно се кандидираше за избор за претседател на САД. Тој важеше за еден од најрадикалните американски сенатори, кои популарно се нарекуваат “јастреби”.

Пред два дена беше објавено дека Мекејн решил да го прекине третманот на агресивна форма на рак на напреднатата болест и старост.

ЗА КИМ ЈОНГ УН

На почетокот на минатата година односите меѓу САД и Северна Кореја беа многу лоши по честите закани меѓу Вашингтон и Пјонг Јанг. Мекејн тогаш не бираше зборови и даде опасен коментар за изгледот и психичката состојба на Ким Јонг Ун.
– Кина е единствената која може да го контролира Ким Јонг-Ун, тоа лудо дебело дете кое ја води Северна Кореја – изјави тогашниот американски сенатор.

Мекејн рече дека Ким не е “рационална личност”.

“Ние не работиме тука дури и со некој како Јосиф Сталин, кој во своето варварство покажал некоја рационалност”, рече тој.

ЗА РУСИЈА КАКО СВЕТСКИ ЛИДЕР

Откако Русија влезе во војната во Сирија во 2015 година, Русија рече дека тогаш САД ја изгубиле позиција како светски лидер.

“Тоа е трагедија, драги мои Американци”, трагедијата што досега ја постигнавме “, вели претседателот на Комитетот за вооружување на Сенатот.

ЗА ОРБАН

Во 2014 година, Мекејн се противеше на испраќање на нов амбасадор на САД во Унгарија, кога ги повика своите колеги да го блокираат назначувањето од Сенатот на САД. Унгарскиот премиер го нарече “неофашистички диктатор”.

ЗА ВЛАДИМИР ПУТИН

Рускиот претседател Владимир Путин е најголемата и најважната закана за безбедноста на светот, дури и повеќе од исламска држава, изјави Мекејн на средината на минатата година.

– Мислам дека Исламската држава може да направи ужасни работи. Но, Русите се обидоа да ги уништат темелите на демократијата и да го променат исходот од американските избори. Гледам нема докази дека тие успеале или се обиделе и се уште се обидуваат да се променат изборите – изјави Мекејн во интервју за американската ПБС.

Во мемоарите на Мекејн, “Немирен бран: Добри времиња, оправдани причини, големи борби и други благодарности”, кои беа објавени оваа година, американскиот сенатор испушта оган на претседателот на Русија, како и кон Трамп, со кој имал неколку јавни несогласувања. Поголемиот дел од објавените коментари во врска со наводното попречување на Русија на изборите во 2016 година, и на реакцијата на Трамп на контроверзите.

– Владимир Путин е еден зол човек и тој има намера да изврши зло дела кои вклучува уништување на либералниот светски поредок предводен од САД кои донесоа повеќе стабилност, просперитет и слобода на луѓето отколку што некогаш постоеле во историјата – е напишано од Мекејн.
– Целта на Путин не е да се победи кандидат или партија. Тој сака да го порази Западот “, пишува Мекејн.

ЗА ГАДАФИ

По воената интервенција во Либија во 2011 година, Мекејн изјави дека соборувањето на Моамер Гадафи е инспирација за народите ширум светот, вклучувајќи ги Сирија, Иран, Кина и Русија.

– Силно веруваме дека луѓето од Либија денес се инспирација за народите во Техеран, Дамаск, па дури и во Пекинг и Москва, – рече републиканскиот сенатор од Аризона.

Според неговите зборови, либијците го инспирираат светот и покажуваат дека “најлошите диктатори може да се заменат со демократија и слобода”.

ЗА МАКЕДОНИЈА

Во 2014 година, сенаторот Џон Мекејн се согласи дека по серијата самити на НАТО без експанзија, репутацијата на оваа институција е во прашање.

Во јануари 2014 година, сенаторот од Аризона Џон Меккејн смета дека грчката позиција за името на Македонија е несфатлива. Тој ова го изјави на трансатланскиот форум на Центарот за стратегиски и меѓународни студии во Вашингтон, одговарајќи на прашањето за улогата која Конгресот на САД може да ја има во грчко-македонскиот билатерален спор. Прашањето го постави претседателот на Обединетата македонска дијаспора Методија А. Колоски.

„По прашањето на Македонија и Грција, за многу од нас е едноставно несфатливо, дури и откако по многу пати нашите грчки пријатели ќе не избрифираат и ни објаснуваат колку за нив е важно името. Се надевам дека ова прашање ќе се реши, но не можам да разберам како може името Македонија толку многу да ги навредува нашите пријатели во Грција. Можеби не сум доволно бистар”, изјави сенаторот од Аризона Меккејн, водечки републикански сенатор во Комисијата за надворешни работи и претседателски кандидат на изборите во 2008 година.

Сенаторот Мекејн е добитник на ОМД Меѓународна награда за слобода на 2011 година.
На 12 јуни годинава, сенаторот твитуваше по постигнувањето на согласност за потпишувањето на договорот меѓу Македонија и Грција за името.

– Испраќам целосна поддршка на @tsipras_eu & @Zoran_Zaev и како тие работат заедно на решавање на спорот за името на #Macedonia. Ако продолжат да покажуваат храброст на државници, поголема безбедност и просперитет ќе бидат резултат и за нивните земји и за регионот!

ЗА ЦРНА ГОРА

Пред да стане Црна Гора членка на НАТО, Мекејн ја пофали за пристапот во Алијансата.

– Вие ја имате моја целосна поддршка. Би бил многу среќен што Црна Гора ќе стане членка на НАТО – изјави американскиот сенатор до тогашниот премиер Мило Ѓукановиќ во Минхен за време на меѓународната безбедносна конференција.

Минатата година, еден ден пред парламентарните избори во Црна Гора, неколку лица беа уапсени поради сомневање за подготовка на државен удар. Американскиот сенатор, исто така, се осврна на случајот и обвинувањата за поддршката што ја добија од Русија и ја нарече Црна Гора “убава, мала земја”.

– Ако си Владимир Путин, кого го запознав со текот на годините, си седиш таму и се извлекуваш, иако буквално се обидуваше да го смени исходот не само на нашите избори. Француски избори. Тој се обиде да ја собори владата на Црна Гора, убава мала земја. И немаше никаква казна.

Во март Црна Гора го одликуваше со орден на црногорското знаме за придонес за црногорските интереси, зајакнување на меѓудржавните односи и меѓународниот углед и позиција на Црна Гора. од првиот степен поради придонесот во развојот на билатералните односи меѓу САД и Црна Гора.

ЗА СРБИЈА И КОСОВО

Мекејн постојано истакнуваше дека САД ќе продолжат да го поддржуваат Косово како заедничка инвестиција во градењето на мирот и стабилноста. Во април минатата година за време на обраќањето пред пратениците на Собранието на Косово, рече дека долгорочната безбедност на Косово е во директна во врска политички односи со САД, НАТО и меѓународните партнери.

– Таа е тесно поврзана со почитувањето на демократските вредности и владеењето на правото. Затоа е важно трансформацијата на косовските безбедносни сили во косовските вооружени сили да се спроведе преку уставни промени. Ова е суверена одлука што единствениот косовски народ може да донесе за себе. Тоа треба да биде процес кој ќе ги опфати сите заедници, вклучително и косовските Срби “, рече Мекејн.

Тој сметаше дека дијалогот треба да продолжи и дека е можно помирување со Србија, наведувајќи ги историјата и тековните односи меѓу САД и Виетнам. Мекејн додаде дека мирот и просперитет на Косово зависи од процесот на дијалог, поддржан од Брисел и со поддршка на САД.

Во последното интервју за српскиот сервис на Гласот на Америка во април 2017 година, Мекејн, меѓу другото, вети поголемо учество на САД на Балканот. Тој го даде интервјуто по претседателските избори во Србија што ја посети и во Белград му честиташе на изборната победа на претседателот Александар Вучиќ.

Тогаш, на прашањето дали е загрижен за договорот што Србија го склучила за купување на оружје од Русија, врз основа на што Белград ќе добие руски авиони, тенкови и друга опрема, тој одговорил дека во САД “очигледно, тие не можат да бидат среќни поради тој договор “. Тој додаде дека “во исто време, Србија има многу вековни односи со Русија”.

– Не мислам дека тој сака премногу да се доближи до Русија, бидејќи сметам дека поголемиот дел од населението се прозападни и проевропски ориентирани отколку проруски. Мојот разговор со него беше продуктивен. Ако му обрневме внимание нему, на Србија, би можеле да имаме поголема соработка, почести обуки, вежби, врски кои би биле корисни не само за интересите на Западот, туку и за регионот “, рече Мекејн.

Сенаторот Меккејн гласаше за воената интервенција на Клинтоновата администрација во Југославија во 1999 година, велејќи дека “злосторствата биле потпишани од страна на српската армија со почеток во 1992 година.

– Не смееме да дозволиме геноцидот што Милошевиќ го има на ум за Косово да продолжи. Ние сме во критичен момент “, рече Мекејн тогаш.

Тој беше критикуван за неактивноста на администрацијата на Клинтон над Југославија и инсистираше на тоа дека употребата на копнени трупи не треба да се отфрли.