Кога Свјета, тогаш на 12 години, пристигна во рурална Ирска од Белорусија во средината на 90-тите, тоа беше радост за неа и подарок за годините поминати во учење англиски јазик.

Та беше едно од илјадниците деца донесени во Ирска со добротворни цели во годините по нуклеарната катастрофа во Чернобил во 1986 година во северна Украина, и го користеше својот простоен англиски за да помогне во толкувањето на другите во програмата.

„Таа беше многу сочувствително дете“, вели Хенри Деин, кој заедно со неговата сопруга Маријан, бил домаќин на Свјета, Светлана Тихановскаја во нивниот дом во централниот ирски град Роскреа. „Таа ќе ги држеше рацете пред стоматологот и навистина, ќе ги утешеше останатите“.

Времето поминато со децении пред девојчето што го нарекуваат Свјета, позната како Светлана Тихановскаја, да стане главен кандидат за опозиција на спорните претседателски избори минатата недела во Белорусија. Г-ѓа Тихановскаја (37) во неделата ја напушти земјата и замина за Литванија под, како што велат нејзините соработници, поради притисок од белоруските власти.

Претседателот на земјата Александар Лукашенко според официјалните резултати се избори за убедлива победа на која потоа од опозицијата беше прогласена за измама. Лукашенко, кој остана на власт во услови на насилни протести со кои се покажуваше мепризнавање на изборните резултати, се соочи со изненадувачки предизвик од Тихановскаја, негов најжесток ривал. Во последниве денови, протестите преминаа со насилство против демонстрантите и масовни притвори.

За Тихановскаја од самиот почеток беше малку веројатно дека ќе победи на изборите и ќе стане претседател на Белорусија. Пред се, бидејќи никогаш не била во политиката, таа е мајка која престојуваше дома и ја презеде кандидатурата кога повеќе познати опозициски лица, вклучително и нејзиниот сопруг Сергеј Тихановски, блогер, беа затворени или принудени во егзил пред гласањето.

Тихановскаја, која пред изборите се откажа од наставничката кариера за да се грижи за своите две деца, беше навлечена во центарот на вниманието кога вети дека ќе ја продолжи кампањата на нејзиниот сопруг. Таа најде поддршка од гласачите во потрага по алтернатива на Лукашенко затоа што повика на промена по долгогодишната економска стагнација и репресивна политика.

Ана Красулина, секретар за печат на Тихановскаја, рече дека таа била принудена да ја преземе кандидатурата наместо тоа на нејзиниот сопруг.

„Беше многу неочекувано, луѓето веднаш почнаа да се собираат околу неа и да и даваат поддршка“, изјави Красулина.

Тихановскаја во голема мерка е надвор од настаните по пристигнувањето во Литванија оваа недела. Оние што ја познаваат велат дека се најмногу загрижени за безбедноста на жената за којашто виделе како се крева од тешки почетоци за да стане силен водач.

Повеќе од една деценија, Тихановскаја поминуваше ги поминуваше летата живеејќи со Дејанс во Ирска, кај нејзините домаќини од детството. Нејзината способност да зборува искрено за судските процеси со кои се соочи земјата најавуваше дека од неа може да се роди лидер, изјави Дејанс.

Семејството во текот на годините беше домаќин на голем број на други деца во нивниот дом, но стана особено поврзани со Светлана Тихановскаја, која подоцна најде работа за да собере пари за колеџ.

„Таа беше како наше дете“, рече г-ѓа Деин. Последната посета на Тихановскаја на Ирска беше пред околу 10 години, но тие останаа во редовен контакт при што г-дин Дин ја посети во Белорусија.

Светлана Тихановскаја пораснала во Микашевичи, град јужно од главниот град Минск, каде што се покажала како видно добар ученик. Нејзиниот роден град се наоѓа во близина на зоната Чернобил и многу локални жители биле преместени на југ, иако не е познато дали и семејството на Тихановскаја било меѓу преселените.

Нејзиното време поминато во Ирска и овозможило да ги продолжи своите учења, особено на англискиот јазик, и да заработи пари за училиште. Подоцна продолжила да студира на Државниот педагошки универзитет Мозир во Белорусија, но на крај ја оставила работа и посветила на своите две деца, син од 10 и ќерка од 5 години.

Постарото дете е родено скоро глуво, а голем дел од вниманието на Тихановскаја било кон рижа за нејзиниот син. Таа го пресели семејството од Минск во југоисточниот град Гомел, за да може да добие посебна грижа за синот и да си дозволи имплантација што значително го подобрило слухот на детето.

Красулина, секретар за печат на Тихановскаја, рече дека борбата на за здравјето на нејзиното дете и нејзината тврдоглавост во обезбедувањето на најдобрата можна грижа останала дел од нејзиниот идентитет и за време на кампањата.

„Таа остана исправена за цело време, во смисла дека нејзиниот систем на вредности е целосно зачуван“, рече таа.

Домаќините од Ирска, семејството Дин, последен пат разговарале со Тихановскаја на крајот на април, пред нејзината кампања за изборите. Тие се плашеа дека владата ќе ги прикаже сите повици во странство кон неа како потенцијално странско мешање, но продолжија да комуницираат преку текстуална порака и е-пошта.

Откако Тихановскаја ги дозна официјалните резултати од гласањето во неделата, таа исчезна неколку часа, пред да се објави дека пристигнала во Литванија. Во вторникот, Тихановскаја објави видео во кое објаснува зошто ја напуштила Белорусија во раните утрински часови во неделата среде анти-владини протести и во неа се споменува нејзината загриженост за безбедноста на нејзините деца.

Се појави уште едно видео, очигледно снимено под принуда пред Тихановскаја да ја напушти Белорусија, во кое таа ги повикува своите сограѓани да ги прекинат протестите и да го прифатат реизборот на Лукашенко.

Многумина ја сметаа Тихановскаја како аутсајдер во текот на кампањата, но исто така ја сметаа за неопходна, позитивна личност за обединување на опозицијата. Лукашенко никогаш не ја сфаќалсериозно и затоа никогаш не ја уапсил.

Светлана Алексиевич, белоруска писателка и Нобеловец, во интервју за Радио Слободна Европа во средата изјави дека Тихановскаја „е и останува симбол на промените“ која „направи се што можеше“. Но, додаде Алексиевич, сега е време искусните личности да ги преземат напорите на опозицијата.

The Wew York Times