Избирачките места во Мостар беа отворени утрово во 7.00 часот. По 12 години прв пат граѓаните избираат нова локална власт во градот, што е симбол на длабоки етнички поделби во БиХ, 25 години по војната.

Како што потврдија за Хина во Градскиот изборен штаб, сите 150 избирачки места се отворени на време, а нешто повеќе од 100.000 гласачи ќе можат да гласаат до 19 часот.

Граѓаните на Мостар избираат 35 советници во Градскиот совет од 370 кандидати, од кој посредно се бира нов градоначалник.

Секој гласач добива две гласачки ливчиња на избирачкото место. Едно за претставници од една од шесте метрополитски области во која живее, а во другата, одлучува за кандидатите од градската листа.

Изборите ги следат 1.717 набудувачи, а првите резултати се очекуваат во 21 часот.

По 12 години, Мостар има можност да избере нова локална влада откако водечките хрватски и бошњачки политичари, лидерите на ХДЗ БиХ и СДА, Драган Човиќ и Бакир Изетбеговиќ се согласија за измените на законот за избори во градот.

За изборите се пријавија 32 политички партии, коалиции и независни кандидати.

Политички штрајк на СДА

Проблемите со изборите во Мостар започнаа по апелацијата на хрватските партии, кои тврдеа дека гласањето на Бошњаците вреди повеќе од гласањето на Хрватите на локалните избори. Тужбата беше прифатена и дел од Статутот на градот, наметнат од високиот претставник Педи Ешдаун, беше укинат.

Сепак, за сите овие години, хрватските и бошњачките политички партии не успеаја да постигнат договор. Тие не се согласија дури и откако Ирма Баралија од Наша странка ја доби тужбата против БиХ во Европскиот суд за човекови права во Стразбур бидејќи, како што изјави во тужбата, немала можност да гласа на локалните избори во Мостар.

Придонесот на Баралија е дека пресудата на судот во Стразбур ја интересира меѓународната заедница, поточно ЕУ и САД, да се вклучат во процесот.

Прв чекор кон решшавање на спорот

Сепак, само првиот дел од Договорот од Мостар, кој се однесува на измените во законот за избори и изборот на Градскиот совет на Мостар, е спроведен, а договорот постигнат од Човиќ и Изетбеговиќ има уште два сегмента, објаснува Милан Ситарски од мостарскиот институт за социјални истражувања.

– Ова е усвојување на новиот Статут на градот, на кој особено инсистираше СДА. Статутот треба да биде усвоен од новиот Градски совет. Постои и трета компонента на договорот, на која инсистираат ХДЗ и другите хрватски партии, а тоа е започнување на ефикасен и плоден разговор за измените на оние сегменти од изборниот закон кои регулираат избор на членови на Претседателството на БиХ од Федерацијата и Федералниот дом на народите, бидејќи тоа се прашања кои ги тиштат Хрватите каде во повеќе наврати беа прегласувани, забележува Ситарски.

Со оглед на нерешените прашања меѓу двата конститутивни народи, Бошњаците и Хрватите во БиХ, изборите во Мостар не се решение за секого, туку се првиот неопходен чекор кон решавање на политичките и системските контроверзии, не само во градот Мостар, туку и во БиХ како целина, рече тој.

Невиден во светската демократија

Неодржувањето на изборите остави последици врз Мостар – градскиот буџет се рециклираше од година во година, недостасуваше стратегијата за развој ,но сепак градот сепак функционираше добро, имајќи предвид дека немаше свое претставничко тело, смета Ситарски.

– Тоа е бизарна ситуација. Мостар стана град-случај – во демократскиот свет не е забележано дека избори се одржуваат само по третиот мандат во однос на претходните. Мислам дека е крајно време овој град да стане еднаков со сите други локални самоуправи во БиХ, иако дури и сега не е рамноправен. Повторно, ние одржуваме избори во различно време од сите други локални самоуправи. Ова можеше да се избегне доколку постоеше политичка волја, заради некои нивни мотиви, одредени политички сили бараа подоцна да се одржат избори во Мостар – не знам дали тоа се должеше на инженерство со регистрација на гласачи кои беа склони кон нив. Но, ако ситуацијата е сепак на некој начин бизарна, таа е, но помалку отколку што беше во претходните дванаесет години, смета Ситарски.