Историјата на лексо, унгарскиот колега на францускoто јадење рататуј, започна во Америка со шпанско посредување, а не изненадувачки, под турско-српско влијание. Како и да е, можеме да кажеме дека, иако го имаме предвид ова меѓународно потекло, лексо е многу унгарско јадење, бидејќи не е слично на нидено јадење составено од пиперка-домат комбинација, од која било друга нација, ниту во гарнирањето, ниту при подготовката.

Првите пиперки се донесени дома во Европа од докторот на Колумбос, а потоа, како резултат на подоцнежна експедиција, доматите се вратиле и на стариот континент. Сепак, долго време, Европејците не успеаја да го искористат неверојатниот нов зеленчук, бидејќи изненадувачки се веруваше дека е отровен долго време.

Ва Унгарија, доматот – а со тоа и јадењата слични на денешното унгарско лексо – пристигна на Балканот за време на турската окупација. Иако турскиот курс беше сомнително сличен, “традиционалното унгарско лексо“ се појави многу подоцна, така што веројатно ја добиле идејата за јадењето од Турците.

Во сегашна форма, храната за прв пат се појави околу 1870-тите, а беше подготвена на отворен оган од бугарски градинари кои се населиле во земјата. Во 1902 година, списанието А Хет прв пат објави рецепт за лексо, иако во тоа време се уште се нарекуваше „рац омацка“, каде што зборот „омацка“ значи „сос“.

Зборот lecsó првпат се појавува како провинциски збор од Diósjenő, собран од Sándor Horváth во форма lcső, lcsó (зелена пиперка со домати) во изданието од 1914 година на списанието Маѓар нилв (унгарски јазик) том 10. Според некои експерти, зборот е искривена верзија на терминот všeličo (мешан, од секаков вид) што го користи словачкото население Кистомпа, на само 20 километри од Дишењик.

„Вистинската кариера“ на лексо, од друга страна, започнува кога Првата унгарска фабрика за лименки можеше да направи конзервирано лексо – толку успешно под брендот „Глобус“, што стана и сериозна ставка за извоз. Ова беше време кога се роди странското име за јадењето, се роди и германското звучно „летсчо“.

Денес, се смета дека „лексо“ е еден од камен-темелниците на унгарската кујна, а исто како и другите главни јадења во земјата, има исто толку рецепти колку што има куќи, од лексо – со ориз, лек сосо јајца и лексо со колбаси.

Лексо
– состојки –

8 унгарски сочни пиперки
4 големи домати
1 голем кромид
100 грама сланина
100 грама колбас
сол, бибер по вкус

Измијте ги и исечете ги пиперките, исецкајте ги доматите и ситно исецкајте го кромидот. Исечете ја на коцки сланината и започнете со пржење. Откако ќе се стопи маснотијата, додадете го кромидот, испржете го и потоа по неколку минути додадете ги и сочните пиперки. Штом малку ќе проврие, додадете ги и колбасите и доматите. Додадете сол и бибер по вкус, а откако ќе зготвите заедно миксот, по 10 минути, подготвен е основниот унгарски лексо, кој малку можете да го мешате со додавање ориз, јајца или повеќе колбаси.