Од Монтевидео до Катар – историјата на Србија на Мундијалите не е мала,

Фудбалската репрезентација на Србија е наследник на сите резултати на претходните земји во последните 92 години.

Под различни имиња настапи на 12 од досегашните 21 светски првенства. Имаше различни резултати, фудбалска историја не е „тенка“, но се уште чека учество во финалето.

Најблиску дојде на првото планетарно првенство одиграно во далечното Монтевидео.

Деталите (скоро) сите ги дознавме преку култниот филм на Драган Бјелогрлиќ „Монтевидео, Бог те видео“, бидејќи навистина ги користеше историските факти на главните ликови.

Во главниот град на Уругвај одигра три натпревари, а во првиот меч на Светското првенство го совлада Бразил со резултат 2:1. Стрелци беа Александар Тирнаниќ и Ивица Бек.

Да, на сите ни текна, колку би било добро да се повтори истото на стадионот „Лусаил“ во Доха на 24 ноември со имењакот на Тирке Митровиќ и, на пример, Душан Тадиќ во главните улоги…

Тогаш тогашната репрезентација на Кралството Југославија (но без хрватски играчи) беше подобра од Боливија со 4:0 (Бек два гола, Марјановиќ и Вујадиновиќ), со што директно се пласираше во полуфиналето.

И тогаш се случи еден од најконтроверзните натпревари во историјата на најважната споредна работа во светот.

По водечкиот гол на Вујадиновиќ, Уругвај едноставно мораше да победи, а пресвртот го започна познатиот полицаец кој ја уфрли топката надвор од теренот и тоа беше почеток на крајот, а домашните подоцна славеа со 6:1.

Потоа имаше меч за 3. место, но никогаш не се одигра, па Југославија и Соединетите Американски Држави го поделија бронзениот медал.

Уругвај во финалето ја совлада Аргентина со 4-2 и стана првиот светски шампион во фудбал. Бидејќи поинаку не можеше да биде пред претежно вооружената локална публика, тоа е запишано во архивите од тој век.

Потоа српската репрезентација не се пласираше на првенствата во 1934 година во Италија и 1938 година во Франција, а потоа следуваше Втората светска војна, по што се смени името во ФНР Југославија.

Следен настап беше на Светското првенство во Бразил во 1950 година, каде го зазеде петтото место со две победи и еден пораз.

И овој шампионат отстрани неколку селекции поради оддалеченоста на патот, како Франција, додека Индијците добија забрана бидејќи нивните играчи сакаа да играат – боси, што беше спротивно на правилата на ФИФА.

Југославија беше подобра од Швајцарија со 3:0 (стрелци Рајко Митиќ, Коста Томашевиќ, Тихомир Огњанов) и Мексико 4:1 (Стјепан Бобек, Жељко Чајковски два гола на Томашевиќ).

Но, за првото место во групата загубија од домаќините во Рио де Жанеиро (0:2) и останаа без пласман во завршната фаза.

Бразилците стигнаа до големото финале каде ги пречека Уругвај кој според некои информации пред преку 200.000 гледачи на познатата „Маракана“ ги сврте табелите и по вторпат стана светски шампион.

 

Четири години подоцна се играше во Швајцарија каде играа неколку селекции, па можеше да се игра во формат каде од групата се пласираа по две екипи.

Повторно беа во група со Бразил, со кого овојпат ремизираа (1:1, стрелец Бранко Зебец), додека Франција ја совладаа со минимален резултат и гол на Милош Милутиновиќ.

Во четврт-финалето се сретнаа со Западна Германија, која беше подобра со резултат 2:0, а бидејќи подоцна ја освои шампионската титула победувајќи ја „лесната коњаница“ од Унгарија, Југославија првенството го заврши на 7-то место.

 

Многу слично сценарио беше забележано и во Шведска во 1958 година, бидејќи Србија на почетокот на првенството повторно беше подобра од Франција (3:2 – Александар Петаковиќ и Тодор Веселиновиќ два гола), но и ремизираше против Шкотска (1:1 – Александар Петаковиќ ) и Парагвај (3:3 – Радивоје Огњановиќ, Тодор Веселиновиќ и Здравко Рајков).

Во истото сценарио како четири години претходно, Западна Германија повторно беше подобра од Југославија во четвртфиналето, овојпат со резултат 1:0.

На крајот, „Сините“ првенството официјално го завршија на петтото место, а Бразил стана шампион, за првпат во историјата на Светските првенства.

 

Еден од најконтроверзните Светски првенства во историјата на фудбалот е забележан во 1962 година во Чиле, пред се затоа што е патентиран „Катенаџо“, стилот на игра на Италијанците што го усвоиле многу тимови.

Никогаш помалку голови, никогаш повеќе црвени картони, како и никогаш повеќе повреди го одбележаа турнирот на кој Југославија се пласираше во полуфиналето.

Исто така, тоа беше првенството на кое за Шпанија играше славниот Ференц Пушкаш, што било преседан во тоа време.

Почна лошо, со 2:0 пораз од СССР, но со головите на Јосип Скоблар, Милан Галиќ и Дражан Јерковиќ, Уругвај беше поразен со 3:1, пред Колумбија да биде демолирана 5:0 со головите на Галиќ двапати, Јерковиќ двапати и Воислав Мелиќ.

Во четврт-финалето се исплатија долговите кон Западна Германија, а голот за триумф од 1:0 го постигна Петар Радаковиќ, а во полуфиналето ривал и беше Чехословачка.

Југославија водеше до 80. минута со голот на Јерковиќ, но во самата завршница беа примени два гола и уште еден сон за финале беше срушен во Јужна Америка.

Во мечот за третото место домаќинот во Сантијаго Де Чиле беше кобен за Југославија и славеше со 1:0, додека во финалето Бразил ја освои втората титула против Чехословачка.

Потоа, Југославија ги пропушти Светските првенства во Англија во 1966 година и Мексико во 1970 година, иако во меѓувреме играше во финалето на ЕП во 1968 година и остана без трофеј по поразот од Италија во финалето, за да се врати во 1974 година во Германија каде играше под името Федеративна Република Југославија.

На стартот повторно Бразил и овој пат реми без голови, во следната рунда Заир претрпе пораз од 9:0 (хет-трик на Душан Бајевиќ, а Драган Џајиќ, Ивица Шурјак, Јосип Каталински, Владислав Богиќевиќ, Бранко Облак и Илија Петковиќ).

Со ремито против Шкотска (1:1, Станислав Караси) се продолжи, но не во нокаут фазата, туку за првпат во историјата во втората групна фаза во која осум селекции беа поделени во две нови групи.

Таму ривали беа Западна Германија (0:2), Полска (1:2 – Стане Караси) и Шведска (1:2 – Ивица Шурјак), а сите три порази беа забележани во тоталниот распад на југословенската репрезентација. На крајот и официјално беше освоено 7-то место.

 

СФРЈ го пропушти првенството во Аргентина во 1978 година, а во 1982 година наместо 16, во Шпанија учествуваа 24 репрезентации, а Југославија падна во група со домаќинот Шпанија, Северна Ирска и Хондурас.

По воведното реми без голови против северноирците, Шпанија ја совлада Југославија со резултат 2:1 (единствен стрелец беше Иван Гудељ), а потоа Владимир Петровиќ Пижон го постигна победничкиот гол против Хондурас за 1:0.

Сепак, тоа не беше доволно, па Југославија го заврши првенството веќе по групната фаза и официјално го зазеде 16-тото место.

 

По пропуштеното Светско првенство во фудбал во 1986 година, доаѓаме до релативно поновата историја, бидејќи Светското првенство во Италија во 1990 година буди спомени дури и за оние кои не се родени во тоа време.

Секако, станува збор за познатите натпревари кои ги одбележа актуелниот селектор Драган Стојковиќ Пикси, чии снимки и денес се пуштаат во спортските емисии, заштитувајќи се од заборавот.

Тоа беше последното големо фудбалско натпреварување пред санкциите и суспензијата што следеа.

Југословените групната фаза ја започнаа со убедлив пораз од Западна Германија (1:4 – Давор Јозиќ), но со голот на истиот играч потоа ја совладаа Колумбија (1:0).

Во Болоња, Југославија ги надигра Обединетите Арапски Емирати со резултат 4:1 (Сафет Сушиќ, Дарко Панчев двапати и Роберт Просинечки), па се пласираа во осминафиналето.

Потоа на „Бентегоди“ во Верона се одигра легендарниот меч против Шпанија, во кој Пикси ги испрати Мартин Васкез и Антонио Зубизарета по „бурек и весник“, а потоа во продолжението изведе перфектен слободен удар од 25 метри и ги испрати „сините“ до четвртфиналето.

 

А таму, Аргентина предводена од Диего Армандо Марадона.

А избраниците на Ивица Осим, предводени од Стојковиќ, Савиќевиќ, Сушиќ и други, не беа нималку инфериорни во однос на „гаучосите“, иако од 31. минута играа со играч помалку поради исклучувањето на Рефик Шабанаџовиќ.

По повеќе од 120 минути немаше голови, па се решаваше на пенали. Томислав Ивковиќ го одбрани ударот на Марадона и доби облог од 100 долари, но промаши и Драган Стојковиќ погодувајќи ја гредата, како и Драгољуб Брновиќ и Фарук Хаџибегиќ.

Не вредеа головите на Роберт Просинечки и Дејан Савиќевиќ, а со голот на Густаво Десоти во петтата серија Аргентина се пласираше во полуфиналето, а подоцна и во големото финале, каде Западна Германија ја совлада со голот на Андреас Бреме од единаесетерец.

 

На ова влијаеја санкциите, бидејќи истата оваа југословенска репрезентација не играше на Светското првенство во САД, па во 1998 година се појави во Франција под името Сојузна Република Југославија.

Под водство на Слободан Сантрач и имиња на теренот како Драган Стојковиќ, Предраг Мијатовиќ, Дејан Станковиќ и други, на стартот Иран беше поразен со гол од слободен удар на Синиша Михајловиќ (1:0), а потоа загуби. 2:0 против Германија (Мијатовиќ и Стојковиќ), која се извлече и дојде до конечни 2:2.

Со победата над Соединетите Американски Држави со голот на Слободан Комљеновиќ (1:0) за ривал во осминафиналето ја „избраа“ Холандија.

Следува познатата утакмица во Тулуз во која Југославија израмни на 1:1 со голот на Комљеновиќ и доби пенал за кој и ден денес се зборува. Предраг Мијатовиќ шутираше од 11 метри и ја погоди гредата над веќе поразениот Едвин ван дер Сар.

Казната дојде во 90. минута кога Едгар Давидс постигна еден од ретките голови во кариерата, а Франција стана последен шампион, додека Хрватите ја освоија бронзата на првиот турнир по распадот на големата нација.

 

По прескокнатиот планетарен турнир во Јапонија и Јужна Кореја во 2002 година, четири години подоцна настапи под името Србија и Црна Гора.

И доживеа целосно фијаско, заземајќи го последното место со сите три порази и гол разлика 2:10.

Увертира на шампионатот во Германија беа препукувања во репрезентацијата (а кога не беше така) и збунетост бидејќи селекторот Илија Петковиќ изостави одредени веќе видени играчи од списокот, а го вклучи и сопствениот син Душан.

Епилогот беше пораз од Холандија (0:1), дебакл од Аргентина (0:6) при промоцијата на Лионел Меси на мундијалската сцена и срам од Брегот на Слоновата Коска (2:3) со головите на Никола Жигиќ и Саша Илиќ, црвен картон за Алберт Наѓ, како и два скриени пенали на Милан Дудиќ.

На листата на репрезентации на крајот Србија го зазеде последното, 32. место.

Финалето во Берлин е едно од најспектакуларните, бидејќи Зинедин Зидан го удри со глава Марко Матераци во продолженијата на мечот меѓу Италија и Франција, а „Златната божица“ на крајот отиде во „чизмата“ по подоброто изведување пенали.

 

По долго време врза две учества на планетарниот шампионат, а оценката на многу љубители на фудбалот е дека Светското првенство во Јужна Африка беше едно од најдобрите и највпечатливите досега.

Вувузелас, Џабулани, Вака Вака, разиграните домаќини и првиот турнир во Африка беше првиот во историјата на кој настапи под името Србија.

Ново знаме, нова химна, нов грб, нови дресови и – стар менталитет. Предводени од Радомир Антиќ, со голема еуфорија заминаа во Африка, и се вратија со историска победа и два шокантни порази.

Прво беа изненадени од селекцијата на Гана предводена од Милован Рајевац (0:1), а потоа истото го направија и на моќната Германија во второто коло.

Долго ќе се памети голот на Милан Јовановиќ и неговиот скок во каналот покрај теренот, а потоа и одбраната на Србија со играч помалку (Дејан Станковиќ доби црвен картон во раната фаза од натпреварот) и Владимир Стојковиќ одбранетиот пенал на Лукаш Подолск.

 

На крилата на таа победа се преселија од Порт Елизабет во Мбомбела и таму доживеа нова шлаканица. Поточно, две, од Австралија (1:2), затоа што ако примеа само еден гол, ќе испаднеше дека ќе ја поминеа групата и подоцна ќе им се отвореше патот до полуфиналето бидејќи ќе ги имаа САД за ривали, а потоа Уругвај во предвиденото четвртфинале.

Но, голот на Марко Пантелиќ во финишот не беше доволен и Србија со гласини дека играчите „пиеле и пушеле“ пред натпреварот, посрамена се врати дома, додека Шпанија ја прослави светската титула со голот на Андреас Иниеста во 117. минута против Холандија.

 

Србија, тогаш, отсуствуваше од Бразил во 2014 година, а предводена од Славољуб Муслин, избори пласман во Русија во 2018. Но, таа на Светското првенство не отиде со истиот човек, туку неговиот тогашен помошник Младен Крстајиќ, ја доби таа чест.

Покрај тоа, непосредно пред патувањето во Русија, на Бранислав Ивановиќ му беше одземена капитенската лента и му беше дадена на Александар Коларов, па хармонијата во репрезентацијата беше целосно нарушена.

Сепак, започна одлично и во првото коло Костарика беше поразена со голот од слободен удар на Александар Коларов, а спустот на земјата следеше пет дена подоцна против Швајцарија.

Гранит Џака и Ѓердан Шаќири, Албанци по потекло од Косово кои настапуваат за Швајцарија, а кои тие денови беа најгласни во политичките провокации околу јужната српска покраина, ги постигнаа головите за пресврт и болниот пораз на Србија (1:2) , некако, пренесува и до претстојниот судир во Катар.

Немаше доволно време ранетите „орли“ да се опорават од тоа и адекватно да се подготват за Бразил во Москва, па следеше лесен пораз од 2:0 и уште едно (пре)рано враќање дома.

 

Српската група Г во Катар ќе биде речиси идентична со онаа од Русија, со тоа што Костарика е заменета со Камерун и со навестување дека овојпат распоредот ќе биде нешто поразличен, а со надеж дека Драган Стојковиќ Пикси ќе го држи под контрола познатиот српски менталитет и нагонот на секој Србин да се самоубие пред најголемиот натпревар.

Србија започнува на 24 ноември на стадионот „Лусаил иконик“ против Бразил, а четири дена подоцна на стадионот „Ал Џануб“ изутрината против Камерун.

Според сите проценки, се ќе запре во третото коло и нова пресметка против Швајцарија на „Стадион 974“, каде „орлите“ ќе бараат одмазда за поразот во Калининград и, конечно, пласман во нокаут фазата.

Многумина го предвидуваат ова, но искуството не учи дека токму од тоа треба да се плашат. И да се биде внимателен со очекувањата.

Нека ги потценат другите, а не тие нив.

И нека се плашат.

Извор: б92

Фото: Илустрација