На денешен ден, 28 ноември 1980 година, започна производството на најпознатиот југословенски автомобил во фабричките погони на „Црвена застава“ во Крагуевац.

Југо, со ознаките 45, 55, 60 и 65, и различни букви зад тие броеви, како и неговата конвертибилна верзија, се произведуваше до 11 ноември 2008 година, кога од производните линии на фабриката „Застава“ во Крагуевац излезе последното 794.428 југо.

Во својот 28-годишен долг век на производство, најзначаен период беше од 1985 до 1992 година, кога југото беше извезено во САД, каде беа продадени вкупно 141.651 автомобил.

Наречен „работа на векот“, овој голем извоз на југословенската економија, од самиот почеток, беше голема тема во тогашните медиуми. Хрватскиот портал Индекс неодамна, во соработка со веб-страницата „Југопапир“, пренесе текст на новинарот Милорад Љубисављевиќ од 1986 година, првично објавен во магазинот „Авто Свет“, кој за тема го имаше приемот на Југо „преку барата“. Еве ги најинтересните делови од текстот.

Што му замеруваа Американците на Југо?

Март 1986 година: Кога заврши тест-возењето на Југо ГВ, остана впечатокот дека конечно и ние имавме коњ на трката, и тоа дури и на американскиот пазар. Сепак, американскиот „Потрошувачки информатор“ не мислеше така.  Што му замеруваа на Југо.

Написи и статии се пишуваа за тоа како Југо ја освои Америка. Дури и повеќе странци пишуваа од југословенските медиуми - и секогаш пофално. Дека автомобилот привлече одредени клиенти потврдуваат и податоците дека се плаќаше однапред.

И после се тоа, во февруарскиот број (1986) на еминентниот американски „Потрошувачки информатор“ - ладен туш! Точно е дека комплиментите малку ја размазија Југославија, но оваа критика изгледаше како низок удар.

Само да кажеме дека на моите колеги во „Потрошувачки информатор“  ништо не им се допадна кај Југо. Како да заборавија дека тоа не е само најмалиот продаден автомобил во САД, туку и најевтиниот.

Толку му замерија што возачот има некое чувство помеѓу тврдо и меко додека кочи - и тие го користеа изразот „сунѓер“, иако мораа да признаат дека сопирачките се одлични. Тогаш тие рекоа дека надворешното огледало е поставено далеку, па возачите со понизок раст не можат да го користат, што исто така не е точно.

Тие негодува и за тоа како се поставени безбедносните ремени, бидејќи им пречат на високите возачи и велеа дека безбедносните ремени на задните седишта тешко се прицврстуваат. Потоа, дека воланот е претежок и ги заморува рацете.

Роберт Павловиќ, кого сите едноставно го нарекуваат Боб, е еден од потпретседателите на „Југо Америка“. Презимето го открива неговото потекло. Неговиот прадедо одамна замина во САД во потрага по подобар живот. Долго време се занимава со автомобилски бизнис.

Пред да биде ангажиран во „Југо Америка“, тој работеше за „Форд“, потоа за „Крајслер“, а потоа и за Министерството за транспорт, каде што имал многу работа да се сети на возила коишто не ги исполнуваат строгите американски стандарди.

Првпат дојде во „Застава“ во април 1985 година. Тој пристигна да ја прегледа фабриката, а да луѓето од фабриката  научат нешто од него. Неговата главна задача е контрола на производството. Затоа, заедно со луѓето од „Застава“, тој разви систем за контрола што се применува и денес.

Кога го прашавме што мисли за пишувањето „Потрошувачки информатор“, тој не се изненади. Очигледно тој веќе добро ја проучил статијата.

- Моето лично искуство со „Потрошувачки информатор“ е лошо - вели Павловиќ. - Престанав да верувам во тој весник додека се уште работев во Министерството за транспорт. Се случи лошо да пишуваат за одредени возила, а ние како државна служба ги испитувавме. Нашите наоди не се согласија со нивните. Дури и тогаш, јас и моите колеги престанавме да им веруваме.

 Јас не би го прифатил тој напис како точен. Необично е да се коментира врз основа на тестирање на само едно возило. Ние во „Југо Америка“, по обемното истражување спроведено на 1.600 наши клиенти, напишавме извештај кој покажува дека повеќе од 90 проценти од нив се многу задоволни од својот автомобил. Имам тенденција да верувам во извештајот, кој вклучува 1.600 автомобили, повеќе од оној заснован на тестирање на само еден.

Продажбата не опаѓа

На прашањето може ли статијата на „Потрошувачки информатор“да ја разниша позицијата на Југо во Америка, Роберт Павловиќ нè увери дека тоа не доаѓа предвид. Како доказ, тој го нуди фактот дека продажбата не е намалена.

Сепак, го потсетуваме г. Павловиќ дека „Застава“ и „Југо Америка“ донесоа одлука да ги проверат безбедносните ремени на сите возила.

- Вообичаена практика е производителот да објави повлекување на своите возила поради појасите - вели Роберт Павловиќ - Повеќето купувачи сметаат дека е нормално компанијата што им продала автомобил да се грижи за нивната безбедност. Купувачот е задоволен поради тоа, затоа што смета дека компанијата е исклучително заинтересирана за неговата безбедност. Може да биде дури и реклама!

- Само во јануари (1986 година), во САД се продадени 2.834 примероци. За споредба, да речеме дека „Алфа Ромео“ продаде 404 автомобили, Ауди 5.113, Пежо 1.036, Рено 350, Мерцедес 7.608, Тојота 45.000 и Субару 16.700 автомобили. Минатата година во САД биле увезени 2.838.000 автомобили, од кои 75 проценти од Јапонија. Оваа година се планира Застава да извезува 60.000 автомобили Југо во САД.

Некое чудење

Случајно, после написот на „Потрошувачки информатор“во Крагуевац се одржа промоција на најновите модели на „Југо А.“ Новинарите можеа да ги испробаат југо 45А, југо 55а и вистинскиот „американец“ – Југо ГВ.

Дали навистина произведовме автомобил што ги освојува Американците?

Опремата инсталирана во сите три модели, вклучително и оној што се извезува во САД, е повеќе или помалку иста. Тие се разликуваат само во она што е вградено во ГВ, бидејќи тамошните регулативи го налагаат тоа.

Југо 45А доби пошироки гуми (145 SR 13) наместо претходните 135 SR 13. Новина е што се користат гуми од типот „тубелес“, кои немаат внатрешна гума. Патем, ова е специфичност на американскиот пазар.

Многу поважна новина е што каросеријата, за сите три модели, е изработена од претходно заштитен лим. Ова значи дека каросеријата ќе трае подолго и подобро ќе се спротивстави на корозија.

Не е важно што покрај Југото, американските клиенти добиваат и петгодишна гаранција дека автомобилот нема да кородира. Се распрашавме и сите во „Застава“ тврдат дека каросеријата, на оние што се извезуваат и оние што ќе бидат продадени на домашни клиенти, се идентични.

Што се однесува до моделот „Југо 45А“, другите новини се претежно за да се подобри удобноста, но и да се направи поубав. Така рачката на менувачот е „облечена“ во пластична навлака. Заштитниот капак околу него повеќе не е направен од гума, туку од вештачка кожа. Штитниците од сонце се во нова форма и може да се свртат така што ќе ве заштитат од сонцето и од страните.

Забележано е уште едно подобрување, нијансите што се користат во автомобилите се повеќе во согласност со бојата на надворешноста. Покрај тоа, „Застава“ најавува дека изборот на бои ќе биде побогат, секако благодарение на влијанието на Американците.

Во однос на карактеристиките на возењето, „Југо 45 А“ е многу сличен на обичниот „Југо 45“. Под хаубата се наоѓа мотор со 903 кубика и 45 КС, кој не е исклучително жив, но е сигурен и не троши многу гориво.

„Југо 55А“ претрпе многу поголеми промени. Нормално е и кога се знае дека истите возила се извезуваат во САД, адаптирани само за тамошниот пазар.

Новината, која потекнува од нашата „деловна активност на векот“, како што го нарекуваме извозот на Југо во САД, е нов систем за стартување на моторот. Наместо класично, со платина, беше инсталиран нов, електронски. Благодарение на тој уред, моторот на автомобилот стартува полесно во студените зимски утра, а што исто така не е занемарливо, не бара никакво одржување.

Исто така постои и модифициран карбуратор, нов разводник за палење, и кога сето тоа ќе се додаде, резултатот е: почисти издувни гасови и, според фабриката, малку помала потрошувачка на гориво.

Во секој случај, фабриката гарантира дека „Југо 55А“, со брзина од 90 км / ч, троши 5,9 л / 100 км. Не можевме да го провериме ова, но за време на краткото возење можеше да се забележи дека моторот работи тивко, дека е жив и дека автомобилот добро се држи на патот, дека е едноставен и лесен за возење.

Инсталиран е и посилен алтернатор и серво уред за сопирање, а позицијата на акумулаторт  е променета во сите модели за подобра заштита во случај на судир.

„Југо 55А“ исто така доаѓа со две светла за назад како стандард, што може да се користи за прилагодување на осветленоста на инструментите, запалка за цигари ... Треба да се напомене дека седиштата се модерно дизајнирани и имаат џебови за мали предмети на задната страна. Се седи поудобно, но впечаток е дека тие сè уште се превисоки. Во кабината и на вратата беше инсталиран и поголем ретровизор.

Генерално, „југо 55А“ може да се спореди со други слични мали модели во Европа во однос на карактеристиките на возењето и опремата. Но, амбициите на „Застава“ се многу поголеми кога станува збор за овој автомобил.

Можевме да го испробаме и „Југо Г.В“. Истото важи и за него како за 55А, иако добивме впечаток дека е малку потивок. Броевите на инструментите означуваат милји, а кога ќе влезете во автомобилот и ќе ја оставите вратата отворена, се слуша звук што ве предупредува да ја затворите. Истиот звук ве потсетува да ги прицврстите појасите.

Американското југо има катализатор и некои други ситници под хаубата. Постои и уред за собирање на бензинско испарување, има уред кој секогаш обезбедува ист притисок во карбураторот.

Сè на сè, автомобилот се вози лесно. Добро се држи на патот, солидно забрзува и сопира добро. Кога ќе излезете од него, не можете да се ослободите од впечатокот дека конечно имаме коњ на трката, дури и на американскиот пазар.

Телеграф.рс