Вести како оние дека Трамп бил ограбен, како и оние дека Бајден е неприкосновен победник на изборите, само додаваат масло на огнот. Светот е поделен на Трамписти и Антитрамписти. Има добри луѓе од обете страни.

Европа не можеше да одолее на модерниот момент, па отвори уште една криза, иако веќе има премногу. Можеби се случи случајно, но од едната страна на европскиот финансиски договор беа Трампистите, а од другата другите.

Унгарија и Полска не дадоа потписи за согласност за активирање на официјалното усвојување на седумгодишен фонд за буџет и економско закрепнување, во вкупна вредност од повеќе од 1.800 милијарди евра. Тој пакет беше договорен со голема тешкотија во јули, по повеќемесечни разговори и маратонски самит во Брисел, но повеќе за тоа подоцна.

Прво за големите кризи што ја тресат Европа. Има премногу такви за да може детално да се дискутираат на еврпски лидерски самит.

Крајниот рок за постигнување трговски договор за Брегзит неизбежно завршува и се помалку е веројатно дека ќе има некаков договор. Ова не само што би предизвикало значителна штета во Велика Британија, туку и во ЕУ. Врвот на преговарачката криза е во тек, а гласањето на Европскиот парламент за можен договор за структурата на односите по Брегзит е одложено за 28 декември. Но, големото прашање е дали ќе има за што да се гласа.

Втора по ред, но не и по големината на кризата, е терористичката закана, која трае со години, но неодамна доби уште пострашна форма. Научивме за обезглавувањето во европските метрополи. Како воопшто да се одговори на тоа? Како да се осигурате за Божиќните празници?

Прашањето за европската безбедност дополнително го разниша изборната криза во Америка, а Франција и Германија различно ја гледаат идната улога на Соединетите држави во стратешката одбрана на ЕУ. Париз заговара еден вид стратешка автономија, а Берлин вели дека не треба да се негува илузијата дека ЕУ може да има безбедност, стабилност и просперитет без НАТО и Соединетите држави. Тешко е да се каже која проценка има подолг рок, но трансатлантските врски се европска реалност.

Постои и сеприсутна пандемија што, како гориво, ги разгорува сите гореспоменати кризи.

Прашањето за основните граѓански права и слободи во ЕУ е исто така отворено, бидејќи во некои земји членки, како што е Грција, во сила е привремена забрана за јавни собири, поради опасност од ширење на инфекцијата со вирусот корона. Некои европратеници предупредија дека може да има ризик ваквите мерки да бидат злоупотребени во некои земји. Грчката опозиција тврди дека Пандорината кутија е отворена, и дека всушност станува збор за забрана за протести.

Значи, финансирање, Брегзит, тероризам, стратешка несигурност и протести. Ова се петте тековни кризи кои излегуваат од контрола. И сето тоа заедно беше дополнително катализирано од големата здравствена криза, вртоглавиот раст на јавните долгови и најголемиот економски пад од Втората светска војна. Како воопшто може да се реши ова?

Не треба да им се верува на политичките и берзанските шпекуланти кои не уверуваат дека вакцината ќе реши сè. Само не губи надеж, ни велат. Ова може да изгледа како подеднакво наивно верување, како некој наркозависник да може да ги реши своите големи проблеми со дополнителен шприц со повеќе хероин. Вакцината, на крајот, може да го излечи светот на короната, но процесот веројатно ќе трае со години.

Од друга страна, светот е веќе презадолжен. Според официјални податоци на ММФ, централните банки ширум светот веќе издадоа 19,5 трилиони долари за кризни програми за поддршка на економијата. Веќе се премногу пари за да може да се направат сериозни планови за нивно враќање во временскиот рок што човечкиот живот може да го опфати, па затоа е логично од таа гледна точка да се зграби што повеќе.

Но, се чини дека овој пат не може да помине без сериозни последици, како што поминуваше последниве години на пример, во случајот на банкрот на Грција или глобална финансиска криза од 2008 година.

Да се ​​вратиме на најновото од безброј отворени прашања во Европа, она за ратификувањето на договорот за дистрибуција на 18 стотини милијарди евра. Варшава и Будимпешта не сакаат да се согласат дека исплатата на парите од споменатиот пакет е условена од механизмот за владеење на правото. Тие стравуваат дека ова може да му овозможи на Брисел да го блокира нивното финансирање доколку ЕУ процени дека не се управуваат во согласност со владеењето на правото. Таквите проценки може да бидат извлечени од Советот и Парламентот на ЕУ врз основа на ставот на двете земји кон прифаќање мигранти или легализирање на истополови бракови, на пример.

Ова се главните стравови на Унгарија и Полска и нивниот главен аргумент е - ќе потпишеме сè што беше договорено во јули, но ова не беше случај. На нивна страна е словенечкиот премиер Јанез Јанша, кој рече дека договорот мора да се почитува во јулска форма. Во однос на принципот на владеење на правото, тој ги отфрли извештаите во медиумите дека двете земји не прифаќаат владеење на правото, бидејќи земјите каде тоа не се почитува не можеле и не можат да станат членки на Европската унија. Со оглед на историјата на преговорите за поглавјата 23 и 24, образложението на Јанша изгледа солидно.

Главниот напад врз Унгарија и Полска се случи од Германија. Министерот за надворешни работи Хајко Мас рече дека е подобро да не каже што мисли за  нивното вето на буџетот и фондот за кризи. На крај, тој рече дека Германија, како претседател на ЕУ, има улога на медијатор во оваа ситуација и дека верува во брзо решавање на проблемот. Германскиот министер за европски прашања Михаел Рот рече дека нема оправдување за понатамошни одложувања и дека секој мора да постапува одговорно. Не е време за вето, туку за солидарност, вели Рот. Што може да се спротивстави на тоа?

И еве што беше напишано во јули за владеењето на правото. Дека финансиските интереси на Унијата ќе бидат заштитени во согласност со принципите утврдени во Договорот за унија, особено вредностите утврдени во член 2. И дека Советот на ЕУ ја нагласува важноста за почитување на владеењето на правото и дека ќе се воведе режим на непредвидени состојби за заштита на буџетот на ЕУ за следната генерација.

Во членот 2 се вели дека Унијата е основана врз вредностите на почитување на човечкото достоинство, слободата, демократијата, владеењето на правото и почитувањето на човековите права, вклучително и правата на лицата кои припаѓаат на малцинствата и дека овие вредности се заеднички за земјите-членки во општеството за плурализам и недискриминација, толеранција, правда, солидарност и еднаквост на жените и мажите. Тоа навистина е напишано.

Земајќи го предвид горенаведеното, од јули до ноември беше формулирано дека за одлука за казнување на една земја и за намалување или запирање на исплатата на средствата, потребно е квалификувано мнозинство во Советот на ЕУ. Некои сметаат дека тоа е безбедносна кочница што ги спречува западните и северните земји да гласаат за казнување на Исток и Југ.

Виктор Орбан на тоа гледа поинаку. Тој оцени дека не може да се согласи со предложениот механизам за санкција, бидејќи таквиот дефиниран концепт дава можност за политички злоупотреби. Тешко е да се каже дека Орбан не е во право кога ги спомнува можностите. Во исто време, тој ја користи предноста што е неопходен консензус за усвојување на финансискиот пакет, па затоа се обидува да извлече некаква корист од тоа.

Орбан и Андржеј Дуда треба да бидат подготвени утре за жесток гнев и непријатен разговор со Ангела Меркел. Таа досега успешно го кршепе отпорот на „бунтовниците“ во редовите на ЕУ, па така треба да биде и овојпат. Шансите се многу мали дека Орбан и Дуда нема да се согласат. На крајот на краиштата, и двајцата, како Трамп, му честитаа на Бајден за неговиот избор за претседател. Орбан јасно, Дуда изврте, но тој исто така честиташе. А, Јанша донесе голема одлука кога реши да остане Трампист, до крајот.

Трамп веќе стана историска личност. Тој успеа да го подели светот на Трамисти и Антитрамписти. Своевремено, исто вака му тргна од рака и на Путин, кој го издржа сето тоа без гримаси на лицето. Но, за тоа друг пат.

Додека Америка и Европа се во тешка криза и тие не ја кријат, и додека Русија трпи и молчи, Кина е во експанзија. Во Кина нема криза, на економијата и цветаат ружи таму. Во неделата, таа го потпиша договорот за слободна трговија The Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP) со уште 14 други азиско-пацифички земји.

Така, беше создадена зона на слободна трговија, која вклучува третина од светското население и ист број економии. Толку големо парче од пазарот сè уште никој не откинал. Тој е поголем од Европската унија или Унијата на САД, Канада и Мексико и е поголем од Евроазиската унија на Путин. Индија преговараше долго време и на крајот се откажа од влегувањето во РЦЕП.

Вака некако стојат работите на масата за карти или шаховската табла.

Кина се обидува да ја преземе улогата на водач на глобализацијата и многу се пишува за тоа. Експертите таму го користат терминот „обнова на глобализацијата“. Започна обновената глобализација со кинески карактеристики. На крајот на краиштата, претседателот на американскиот ФЕД, Џером Пауел, за прв пат зборуваше за некаква нова економија, а не за закрепнување на предпандемиската економија.

Имајќи предвид како работат Кинезите, несомнено е дека до денар имаат пресметано колку пари треба да заработат од новата можност. На нивниот домашен пазар има 1,4 милијарди луѓе, а на пазарот на RCEP околу 2,5 милијарди луѓе. Тоа е потенцијално 56 проценти повеќе купувачи на кинеска стока ослободени од царински давачки, а тоа се многу, многу пари. Многу повеќе од 1.800 милијарди заглавени во Европа.

Орбан е во право кога тврди дека во јулскиот договор не пишува дека Унгарија нема да добие пари ако не одобри истополови бракови, но владеењето на правото едноставно се спомнувало премногу пати во овој финансиски договор што сигурно му паднало на памет пред да се согласи во јули.

Тогаш, што навистина треба да значи буџетот на следната генерација на ЕУ? Прво, краткорочна помош за преживување на сите, па сè друго, вклучително и зелената агенда. Порано или подоцна на Европа ќе и требаат големи, многу големи пари за да ги закрпи своите долгови и дефицити.

Дали следната генерација ќе мора да ги позајми од некаде, или можат цврсто да се потпрат на сегашниот договор во чија двосмисленост се дават оние што го смислија?

(Vecer.mk via)

Најчитани вести