Додека многумина се прашуваат дали Трамп воопшто ќе ја предаде власта, а некои веќе саркастично го замислуваат финалето на култниот филм „Скар фејс“ во кој главната улога ја игра Трамп, додека со барикади ја „брани“ Овалната канцеларија, факт е дека светот се придвижи и веќе се подготвува за нова администрација на Бајден.

Малкумина практикуваат прекумерен оптимизам за ова прашање, освен делот од американското гласачко тело кое наивно верува дека сите проблеми во Америка ќе бидат магично решени со пораз на Трамп.

Некои работи сигурно ќе останат исти, но некои треба значително да се променат, особено кога зборуваме за надворешната политика, бидејќи тие драстично се променија со доаѓањето на Доналд Трамп на власт пред 4 години.

Администрацијата на Бајден сигурно нема да биде континуитет на Трамп, но дали ќе биде продолжение на Обама? Ова е можеби клучното прашање што може да се претстави во поедноставена варијанта - дали Америка ќе се врати таму каде што застана во 2016 година?

Да речеме во најголем дел ќе се случи, затоа што Трамп беше голем исклучок. На крајот, Буш и Обама имаа повеќе сличен стил на управување отколку Обама и Трамп. На многу начини, Трамп беше пресврт во надворешната политика на администрацијата на Обама.

Јасно е дека самиот Трамп дури и не се вклучи премногу во надворешната политика, но тој ја делегираше таа работа на истомисленици и остави американскиот пат да биде скроен од луѓе кои имаа прилично различен став од неговите претходници. Ќе остане запаметено дека Трамп не започна нова американска војна, што е можеби најсветлата точка во неговиот мандат (кој знае што би се случило во вториот мандат ...), но не може да се каже дека тој бил „мирен“ - далеку од тоа.

Доктрината на Трамп, ако така ја наречеме, не се сведе на воен интервенционизам, но другите притисоци, пред се санкциите, беа многу посилни. Може дури и да се тврди дека Трамп бил лично противник на т.н. „хуманитарни интервенции“ што во голема мерка се производ на американската либерална политичка струја. Од друга страна, веднаш по доаѓањето на власт, тој дефинираше кои се американските непријатели и ги нападна со брутални санкции - пред се против Иран и социјалистичките влади на Латинска Америка.

На крајот, Трамп не беше успешен. Тој не го скрши Иран, иако ситуацијата скоро излезе од контрола претходно оваа година кога тој нареди убиство на генералот Касим Сулејмани. Тој им ја довери Латинска Америка на експерти за промена на режимот, кои се обидоа на разни начини да ја разбијат социјалистичката влада во Венецуела, но и таму не успеаја. Тие успеаја само до одреден степен во Боливија, каде беше извршен десничарски удар, но за кратко време - левичарите веќе се вратија на власт.

Не може да се каже дека Трамп веќе „агресивно се движеше кон Кина на„ првиот ден “по доаѓањето на власт, но како што напредуваше неговиот мандат, односите меѓу Вашингтон и Пекинг се влошуваа за да бидат на најниско ниво од Никсон, кога инцицираше детант.

Ставот кон Русија му беше, во најмала рака, енигматичен. Се чинеше дека Трамп навистина сакаше нормализирање на односите, барем на почетокот, но американската опозиција го спречи со насилно туркање на теоријата на заговор дека Трамп бил во дослух со Путин и дека Русија интервенирала за да му овозможи на Трамп да победи на изборите во 2016 година. Оваа операција, во ретроспектива, имаше за цел само да спречи попуштање на притисокот врз Русија и можеме да кажеме дека беше успешна. На крајот, односите меѓу САД и Русија останаа приближно таму каде што беа пред доаѓањето на Трамп, можеби дури и малку полоши.

Трамп едноставно се помири со фактот дека нема да може да стори ништо во врска со тоа. Тој лично не го охрабруваше притисокот врз Русија, како кон Кина, но веќе не беше во можност да ги спречи ниту своите официјални лица да продолжат со „нападот“ - неговиот државен секретар Мајк Помпео помина голем дел од своето време на функцијата за демонизирање на руско-европскиот северен поток 2 тврдејќи дека истото ќе претставува огромна закана за Европа.

Трамп ги задржа најопасните „соколи“ на одредена дистанца - тој успеа на време да го отстрани Џон Болтон и тоа може да биде главната причина зошто за време на ерата на Трамп, САД не започнаа нова војна.

Што можеме да очекуваме сега со доаѓањето на Бајден на власт?

За почеток, можеме да кажеме дека е тешко да се очекува од него да „се спротивстави“ на соколите на американската надворешна политика. Покрај тоа, тој може да ги внесе прилично во неговата администрација.

Се разбира, од демократска гледна точка, јастребите често се претставени како „гулаби“, но тоа не значи дека тие се помалку деструктивни - всушност, тие можат да бидат многу повеќе затоа што немаат никакво спротивставување. Природно спротивставување на американската воена агресија се демократските гласачи, но добар дел од нив се крајно лицемерни во своите верувања и нема да го кренат својот глас против својот народ. Според тој клуч, Обама со толку леснотија успеа да ја „продаде“ агресијата врз Либија во 2011 година.

Би било далеку потешко за еден републиканец да го стори тоа (протестите против инвазијата на Буш во Ирак беа огромни).

Мирен демократ на власт во САД би бил навистина добар исход насекаде низ светот, но за жал, немаме толку среќа. Тешко е да се запамети војна што Бајден не ја поддржуваше (да, тој го стори тоа и за инвазијата на Буш во Ирак).

Сепак, за некои земји, враќањето на демократите треба да биде добра вест.

Од Иран велат дека ќе бидат внимателни, но јасно е дека ова е исходот на кој се надеваа. Бајден едноставно нема изговор да не ги врати САД во рамките на нуклеарниот договор со Иран од кој нагло излезе Трамп - веројатно за да ги задоволи неговите десничарски пријатели во Израел.

Ако Бајден продолжи по патот на Трамп, тоа ќе биде навистина трагично - комбинацијата од хистерична омраза на Трамп и демократскиот „хуманитарен интервенционизам“ ќе биде ново ниво на нео-империјализам.

Да се ​​надеваме дека сепак нема да биде така, и дека Бајден барем малку ќе размисли за позитивното наследство на неговиот поранешен шеф Барак Обама.

Затоа што, ако тоа е случај, односите со Иран треба итно да се деескалираат и да продолжат понатаму кон потенцијално воспоставување на дипломатски односи. Иранскиот народ го стори својот дел - ја задржа умерената струја на власт преку 4 долги години санкции и економски удари на Доналд Трамп. Сега е на администрацијата на Бајден да ги отплати. Истото важи и за Кубанците. Обама воспостави дипломатски односи со Куба на крајот на неговиот мандат, а Трамп беше злокобен да ги уништи.

Да се ​​вратиме уште малку на Блискиот исток. Израел секогаш можеше да смета на американската поддршка, но ова со Трамп беше повеќе од тоа - ова беа 4 години давање на Израел. Ако било каде требаше да се бара „договар, сојузник“, тогаш тоа требаше да се одвива на релација Трамп-Израел, а не Трамп-Русија.

Бенјамин Нетанјаху во никој случај не е задоволен од заминувањето на Трамп, но тој веќе доби многу од него - американската амбасада во Ерусалим, признавањето на Голанските висорамнини како дел од Израел...

Саудиска Арабија исто така не е задоволна што Трамп заминува - фактот што на овој не му беше важно кој брутално го погуби Џамал Хашоги е само еден детал. Исто така постои и врска со Иран, и со планот да се создаде т.н. „Арапското НАТО“ против Техеран.

Турскиот претседател Ердоган успеа да ги деградира односите со САД дури и за време на Трамп - „успех“ со оглед на тоа што Трамп избегна да го критикува Ердоган. Враќањето на демократите во Белата куќа е голем предизвик за Ердоган, бидејќи тој е прилично убеден дека тие имале барем некаква врска со обидот за воен удар во Турција летото 2016 година.

Египетскиот претседател Сиси имаше сојузник во Трамп во борбата против Муслиманското братство. Кај Бајден? Можеби не толку - особено ако продолжи со политиката на Обама, а Сиси многу добро знае кој првично им овозможи на исламистите да дојдат на власт во Египет.

Помеѓу Обама и т.н. политичкиот ислам очигледно постоеше некаква „тајна врска“, но тоа не мора да значи дека ќе биде исто и за Бајден.

Ќе видиме и што ќе се случи кога станува збор за Сирија. Поранешниот шеф на Бајден, Обама, пред скоро една деценија рече дека Башар ал-Асад „мора да си оди“. Можеби тој ќе продолжи со таа идеја, но нема да му биде лесно затоа што во меѓувреме сириската армија ослободи голем дел од земјата. Сепак, фактот дека во контекст на новата администрација почнуваат да се споменуваат имиња како Сузан Рајс, „хуманитарен интервенционизам“ би можел да добие нов интензитет (и само ако Хилари Клинтон биде внесена во новата администрација...).

Каков ќе биде ставот на Бајден кон Кина? Многумина во САД (и пошироко) ќе се согласат дека заострувањето на Трамп кон Кина се случи „во последен момент“ пред Кина да стане премногу моќна и незапирлива за САД.

Можеби е точно, но тоа повторно не значи дека Бајден ќе продолжи по неговиот пат. Работата е во гледиштата кон светот, а погледите тука се сосема различни.

Трамп и луѓето околу него го гледаат светот преку нациите и рамнотежата на нивната моќ. За либералите, поимот нација е одамна дотраен концепт и ако не треба да размислуваат за избори, јавно ќе го признаеја тоа.

Од таа перспектива, Бајден всушност може нагло да ги одмрзне односите со Кина и да ги врати таму каде што беа пред доаѓањето на Трамп. Не затоа што Бајден е „Кинез“ (како што тврдеше Трамп за време на кампањата), туку поради едноставниот факт дека големиот бизнис, транснационалниот бизнис, се поклопува со американско-кинеска симбиоза.

А Русија? Деновиве од Москав испраќаат сигнали дека не се загрижени дека демократите се враќаат на власт, дури и ако тоа е нешто што можеби го посакуваат.

Тешко. Судирот меѓу Русија и Соединетите држави сега се враќа во крупен план и ако односите се влошат денес, тие утре ќе станат многу полоши.

За американските либерали, Русија (овој вид на Русија) е неприфатлива појава. Зошто? Зарем Кина не е далеку поголема и поконкретна закана за Соединетите држави?

Не ако зборуваме за идеологија. И тука ја наоѓаме клучната разлика помеѓу Трамп и идната администрација на Бајден.

Идеологиите не му значат многу на Трамп. Не му е гајле кој во кои држави раководи, не го интересира дали човековите права напредуваат или уназадуваат таму. Системот што се враќа на власт со Бајден не мисли така. За нив, Русија е „репетитор“ што шири конзервативни верувања низ целиот свет и тие сметаат дека е поопасна од кој било кинески економски мегапроект или модернизација на кинеската војска.

На меѓународните организации како ООН, СЗО и други треба да им биде полесно, бидејќи Бајден нема да војува против нив како Трамп.

Во поприлично неугодна ситуација од друга страна, се најде Велика Британија, обложувајќи се на уште еден мандат на Трамп. Сега тие може да завршат отсечени и од Европа и од Америка. Трамп беше анти-ЕУ и тоа им одговараше. Со Бајден, односите меѓу САД и ЕУ ќе започнат да се подобруваат, а Велика Британија ќе остане „некаде помеѓу“ (не би било изненадувачки ако сега итно направат отстапки во преговорите со Брисел!).

Со заминувањето на Трамп многу работи ќе се променат.

Некои работи дефинитивно ќе се подобрат, но тешко е да се каже каков ќе биде исходот. Со некое замислено склопување на добрите елементи на Трамп и идната администрација на Бајден, Америка што не претставува закана за светскиот мир може дури да се уреди, но тоа веројатно нема да биде случај.

Трамп се обиде да го направи спротивното од претходната администрација и се очекува и Бајден да го стори истото.

Сепак, работите во самите САД нема да се нормализираат преку ноќ, па не би било изненадувачки што во следните години САД се повеќе ќе се занимаваат со себе и помалку со светот (сега итно треба да се справат со епидемијата што ескалира).

Поларизацијата и внатрешните фрустрации достигнаа исклучително високи нивоа, а Бајден не е личност што би можела да ги обедини двете Америки, колку и да го споменува тоа.

Всушност, сето ова што го спомнавме во врска со односот на неговата администрација кон надворешниот свет допрва треба да се случи, самата администрација на Бајден допрва треба да се случи.

Последните денови Трамп игра голф и само повремено на Твитер пишува дека бил ограбен на изборите, но тешко дека сè ќе се одвива толку лесно.

Од денес до 20 јануари, кога Бајден треба официјално да стане 46-от американски претседател, остануваат уште многу денови, а оваа крајно непријатна година сè уште не е завршена.

(Vecer.mk via)

Најчитани вести