Никогаш не пристигнал на својата крајна дестинација. Бомбата, што до денес непознати сторители ја  поставиле во авионот, експлодирала над тогашна Чехословачка, додека авионот бил на височина од 10.000 метри.

Загинале сите освен една жена, стјуардесата Весна Вуловиќ.

„Тој факт е сè уште неверојатен“, изјавил за Би-би-си на српски Илија Кукобат, историчар на воздухопловството и соработник во Институтот за современа историја.

„Имало случаи на луѓе кои преживеале падови од голема височина, како советските и британските авијатичари за време на Втората светска војна, но некој да преживеале пад од 10.000 метри…

 

Vesna Vulović

 

Авионска несреќа

Истрагата, спроведена во тогашна Чехословачка, покажала дека експлозијата на бомбата е причина за авионската несреќа.

„Југословенските истражители бее поканети да учествуваат во чехословачката истрага. Во краткото резиме на извештајот, што го објави нашата Федерална управа за цивилно воздухопловство, во редовниот годишен билтен за редовни авионски несреќи пишуваше дека се работи за бомба“, објаснува Кукобат.

Авионот се урнал среде експлозија на куфер кој бил потпрен на преградниот ѕид на првиот багажник, изјавил за „Политика“ пред десет години Златко Вереш, тогашниот шеф на југословенската контрола на летање и експерт за авионски несреќи.

„Се ширеа различни теории, затоа што раководството на СФРЈ никогаш не сакаше да го објави името на човекот кој ја донел бомбата во авионот, иако непобитно е утврдено дека тој е припадник на хрватската екстремна емиграција“, раскажал Вереш.

„Во тие години беше засилена активноста на непријателската емиграција, поточно усташката“, вели Кукобат.

Имало и други теории – една од нив е дека припадниците на чехословачката армија собориле авион за време на воена вежба на кој наводно не му било дозволено да лета таму.

„Сето тоа се теории на заговор, тоа никогаш не е докажано“, рекол тој.

Весна Вуловиќ ја спасило тоа што останала во задниот дел од авионот, кој останал релативно недопрен, па контролните површини на опашката делувале како крило и го ублажиле падот.

 

Vesna Vulović

 

Авионот ДЦ-9 на ЈАТ се урнал во атарот на селото Српска Каменица, денеска во Чешка. Весна ја пронашол локалниот шумар Бруно Хенке.

„Сечев дрва во шумата кога ја слушнав експлозијата. Истрчав надвор и видов луѓе како летаат низ воздухот“, рекол тој неколку години по несреќата.

Во војска, рекол, научил колку е важна првата помош, па помогнал во преврската на 22-годишната Весна.

„Кога пристигна брзата помош, ја легнавме девојката на носилка и ја предадовме на лекарите“, додал тој.

Набргу потоа се родила внуката на Хенке – го добила името Весна.

Веста дека Вуловиќ го преживеала падот од 10.000 метри ги збунила врвните медицински експерти и го шокирала светот, пишува магазинот РТВ во текстот од 1979 година.

„Чудо не бил вистинскиот збор, морало да се смисли нов.

Тие денови, Бобан Митровиќ, пензиониран стјуард, го очекувал првиот распоред на летање по завршувањето на напорниот шестмесечен курс за летачки екипаж.

Во тие години ЈАТ бил омилен работодавач кај младите поради можноста да патуваат низ светот и да заработат пристојни пари, а конкуренцијата за прием на обука била огромна, рекол тој.

„Како да ми запре животот кога ја слушнав веста за оваа трагедија. Не ми беше грижа кога видов дека еден месец подоцна треба да бидам во екипажот на летот за Прага“, се сеќава Митровиќ.

Но, не се откажал две години по трагедијата, ја запознал Весна Вуловиќ, која по долго закрепнување почнала да работи како таканаречена земна стјуардеса, до нејзиното пензионирање.

Педесет години подоцна, на официјалната веб-страница на Гинисовата книга на рекорди, нејзиното име се уште е напишано – го преживеала падот од највисоката висина во историјата.

Поради сето тоа, нејзиниот случај со децении привлекува големо медиумско внимание ширум светот. Дури и познатите Митбастери (Разбивачи на митови) од каналот Discovery снимија епизода за неа и проверија како е можно таа да преживее.

Како Весна Вуловиќ ја избегна смртта?

„Нема живот на 10.000 метри, плус декомпресијата прави сешто, може да направи голема штета… само што преживеала е чудо, а камоли падот“, рекол Кукобат.

Ниту Лука Поповиќ, експерт за авиосообраќај, денеска не може да објасни како Вуловиќ, која тогаш медиумите пишуваа дека „седум пати ѝ избегала на смртта“, го преживеала падот од 10.000 метри.

„Бомбата била поставена во делот каде што се наоѓа багажот. Покрај експлозијата, Весна Вуловиќ го преживеала и падот“, вели Поповиќ.

 

 

Вуловиќ раскажала дека била врзана за седиштето во авионот, кое по експлозијата останало поврзано со тоалетите и паднало на планина покриена со снег.

Според едно нејзино сведочење, Весна Вуловиќ во Копенхаген, кога влегувала во авионот, забележала дека еден од патниците е чуден.

– Човекот наводно не се вратил во авионот и наводно ја поставил бомбата, но ниту тоа не е докажано, рекол Кукобат.

„Дадов стотици интервјуа, секогаш повторувајќи ја истата приказна. И дека, по несреќата, ме најде шумарот Бруно Хенке, поранешен војник на Рајхот, кој со батериски ламби ја пребаруваше областа каде се урна авионот со група селани.“.ж

 

 

View this post on Instagram

 

A post shared by The Cold War (@thecoldwartv)

 

„Ќерката на Хенке доби девојче по пет месеци и и го даде моето име. На местото на трагедијата е поставен голем споменик. Повеќе за сè – ниту збор“, рекла таа.

По несреќата, Вуловиќ неколку дена бил во кома. Имала фрактура на черепот, а подоцна и интрацеребрална хеморагија. Ги скршила двете нозе, неколку ребра, три пршлени и имала скршеница на карлицата. Поради овие повреди таа останала парализирана од половината надолу.

Благодарение на чешките лекари, особено на докторот Иво Фусек, кој ја оперирал во Прага, Весна Вуловиќ десет месеци по падот повторно проодела.

Закрепнувањето таа го препишала на „српскиот инает“ и исхраната во детството – чоколадо, спанаќ и рибино масло.

Станала почесен граѓанин на Српска Каменица, а претседателот на Југославија, Јосип Броз Тито и го врачил одликувањето народен херој.

Мирослав Илиќ, познат пејач на народна музика, ѝ ја посветил песната „Весна стјуардеса“.

Весна почина во 2016 година.