Истражувањето започнува овој вторник: група избрани луѓе ќе добијат безусловен основен приход од 1.200 евра за три години. Проектот се следи научно, а интересот за учество во него беше огромен.

Аплицираа повеќе од два милиони луѓе, а на крајот беа избрани 122. Од 1 јуни 2021 година, во следните три години, тие ќе добиваат месечен основен приход, односно минимална плата од 1.200 евра. Ова е дел од пилот-проект насочен кон истражување на ефектот на безусловниот основен приход (УТД), пишува ДВ.

Учесниците не мораа да докажат каква било потреба од пари и им е дозволено да прават што и колку сакаат за време на проектот. Тие немаат никакви обврски кон финансиерите на проектот, освен што мораат „да пополнат седум прашалници на Интернет во рок од три години, за време на траењето на студијата“, според веб-страницата на проектот. Дополнителни 1.380 лица, исто така, пополнуваат прашалници на секои шест месеци, но не го примаат основниот приход туку само компензација за поминато време. Тие се избрани по случаен избор.

Парите доаѓаат од околу 150.000 приватни донатори и примателите не мора да ги оданочуваат. Станува збор за донација од 43.200 евра по учесник, вкупно околу 5,2 милиони евра. Проектот го започна непрофитно здружение во Берлин.

Иницијаторите на мојот основен приход, како што се нарекува здружението, се убедени дека безусловната исплата на пари на сите граѓани ќе реши многу проблеми од денешниот живот. Се верува дека ако се отстрани притисокот врз поединци да заработат доволно пари за да преживеат, луѓето ќе станат послободни, покреативни и посреќни.

Може ли реалноста да ја издржи оваа утопија? И, исто така, ќе биде научно истражуван како дел од проектот. „Ќе тестираме што прават луѓето кога имаат материјална безбедност три години“, рече водачот на студијата Јирген Шуп од германскиот институт за економски истражувања. “Дали трошите пари или создавате финансиски резерви? Дали престанувате да работите или работите помалку? Дали станувате подружељубиви и повеќе донирате?”

Сето ова може да се утврди во овој обемен експеримент, објасни Шуп во подкастот на ДВ, наречен Луѓе и пазари. Дури и промените во нивото на стрес може да се испитаат со примероци на коса од некои испитаници затоа што најверојатно ќе имаат помал притисок благодарение на подарената (најниска) плата што ја примаат.

Истражувачот на DIW, Шуп, се надева дека ќе добие увид во експериментот на теми што им се особено драги на противниците на основната плата, а тоа се иновациите и претприемништвото:

„Можеби примателите на плата ќе бидат похрабри во одлуките, како што се започнување на сопствен бизнис или промена на работното место“.

Забележливо е дека многу познати претприемачи – од Бил Гејтс, преку Марк Цукерберг и Џеф Безос, сè до германските браќа Самвер – немаа егзистенцијални стравови кога се осмелија да основаат свои компании.

„Ние сакаме да знаеме“ е мотото на овој пилот проект. Мајкл Бомејер од „Моја основна плата“ признава дека очекувањата за резултатите од проектот го прават нервозен. „Се разбира, во овој пилот проект може да се покаже и дека основната плата нема ефект за кој се надеваме“, вели тој во видеото на веб-страницата на проектот.

Исто така, прашање е дали дебатата за основните приходи ќе биде помалку идеолошка за три години, кога ќе заврши проектот. Веќе има критичари кои го доведуваат во прашање ваквиот пристап и тие имаат еден аргумент: тригодишното ограничување не дозволува да се извлечат заклучоци за тоа како луѓето се однесуваат ако постојано им се исплаќа основна плата.