Вечер анализа

И на Трамп и на Путин им одговара разграничување на Косово - Вучиќ и Тачи се во финале

Русија сака корекција на границите, како договор меѓу Србите и Албанците за неа да и се даде легитимитет да ги реши проблемите во Молдавија, Грузија и Украина, тврди американската Агенција Bloomberg.

Како што наведува, Путин има причина да го поддржи ова сценарио, бидејќи на тој начин ќе доби адут дека истиот или сличен модел ќе се применува во решавање на некои од нивните замрзнати конфликти.

Договорот меѓу Србија и Косово за решавање на долготрајниот спор околу нивната заедничка граница станува повеќе од апстрактна идеја. Лидерите на државите одржаа првични разговори за т.н. корекција на границите, процес што би можел да понуди начин за олеснување на нивниот пристап кон Европската унија. Разговорот беше доволно добар за српскиот претседател Александар Вучиќ и косовскиот претседател Хашим Тачи да се појават заедно за време на викендот на прес-конференцијата во австрискиот град Алпбах.

Обликот на било која договорна спогодба е непозната, бидејќи ниту еден лидер не кажал што значи "поправање на границите". Широка теорија е дека страните разговараат за трговија на косовско мнозинска – српска територија, лоцирана северно од реката Ибар, за српско мнозинска – албанска прешевска долина. Постојат добри причини да се разгледа овој вид на размена на земја како лоша идеја. Но, постои еден аргумент кој може да надмине какви било забелешки: Откако сите делови од поранешна Југославија, како и Албанија, ќе се во ЕУ, значењето на специфичната демаркација на границите меѓу нив на крајот ќе биде избришана.

Разговорите ги олесни австрискиот канцелар Себастијан Курц, чија земја претседава со ЕУ. Тој е желен да изгради репутација како неопходен европски мост-градител во Европа и се обидува да го искористи моментумот од неодамнешниот договор помеѓу лидерите на Грција и Македонија за решавање на спорот околу името на Македонија.

Сепак, територијалната размена помеѓу Србија и Косово ќе предизвика голем број проблеми. Прво, тоа ќе биде потег кон чисти етнички држави во Србија и Косово. По југословенските војни, западните сили што интервенираа за да го прекинат крвопролевањето се надеваа дека нациите што произлегоа од конфликтите ќе научат да ги почитуваат нивните малцинства. Прецртувањето на границите по етнички линии би било признание дека овие надежи се залудни и може да го зголеми искуството за малцинствата во другите поранешни југословенски држави да се отцепат. Опасноста е особено голема во Босна и Херцеговина, каде што регионите со претежно српско и хрватско потекло би можеле да гравитираат кон Србија и Хрватска, а во Македонија, која има силно етничко албанско малцинство.

Ако размената ги поттикне албанските националисти во Македонија и Косово да извршат притисок за "Голема Албанија", а Србите и Хрватите се движат да ја растурат Босна, опасноста од вооружени конфликти повторно ќе се појави. Тоа е ситуација која никој не сака. Затоа германската канцеларка Ангела Меркел се противи на секој договор што би вклучил промени во границите, иако советникот за национална безбедност, Џон Болтон, изјави дека администрацијата на Трамп нема да се спротивстави на таков исход.

Постојат и други причини поради кои не може да дојде до размена. Под прво, може да биде крајно неуредна. Повеќето од косовските Срби живеат јужно од Ибар. Секој трансфер на земјиште би ги ставил во неповолна положба во споредба со Србите од северно Косово и тие би биле под притисок да заминат.

Потоа, тука е Русија, која доследно ја поддржува Србија за косовското прашање, одбивајќи да ја признае поранешната покраина како држава или да дозволи да се приклучи кон Обединетите нации. Но, исто така, посочи дека ќе го поздрави договорот до кој Србија и Косово ќе дојдат сами. Земјината размена би била, барем површно, поволен исход за Кремљ, кој ќе добие мерка за легитимитет во туркање за слични решенија за замрзнатите конфликти што ги создаде со Молдавија, Грузија и Украина. Тоа не е исход кој повеќето западни сили ќе бидат среќни да го прифатат.

Аргументите во корист на договорот се подеднакво моќни. Поранешните југословенски земји покажаа дека се совршено способни да се договорат за границите. Во март косовскиот парламент го ратификуваше договорот за демаркација на границата со Црна Гора, што ЕУ го бара како услов да им се дозволи на косовските граѓани слободно патување. На договорот се спротивставија на косовските националисти кои тврдеа дека довел до територијална загуба, но сепак се случи и целиот пекол не се случи.

Тој договор може да постави преседан за поважен договор меѓу Србија и Косово. Освен тоа, ако таквиот договор може да го изедначи патот во ЕУ за двете земји - од нив ќе се бара да ја погребаат секирата пред да можат да се приклучат - националната јурисдикција во неколку градови и села ќе го изгуби значењето во рамките на животот на една генерација како што границите меѓу членките на ЕУ стануваат ирелевантни.

Договорот од страна на лидерите на Србија и Косово да работат заеднички за пристапување во ЕУ ќе биде доказ дека европскиот проект продолжува да функционира како огромна мека сила. Улогата на Курц, која беше широко критикувана за формирање на влада со екстремно десни популисти, ја покажува отпорноста и определбата на ЕУ да се прошири и покрај тоа што може да изгледа како силна центрифугална сила.

Ако Вучиќ и Тачи можат да најдат начин за постигнување на договор, ЕУ ќе биде повеќе од компензирана за достоинството од Брегзит: Ќе биде тешко да се оспори нејзината способност да се лекуваат дури и релативно нови воени лузни. Дури и ако нема договор, Европа може да биде трпелива, исто така ..

 

Приближување на САД и Русија

Промената на ставот на Америка, која се залагала за корекција на границите меѓу Србите и Албанците и ако двете страни се согласат, ќе ги доближи Доналд Трамп и Владимир Путин кога станува збор за решавање на косовското прашање. И некои земји на ЕУ наскоро би можеле да го омекнат својот став.

Српскиот министер за надворешни работи, Ивица Дачиќ, нагласува дека Србија успеа да ја смени речиси зацементираната позиција на некои западни земји во однос на Косово.

- Историски промени и историски успех се направени, бидејќи КиМ стана тема за која повторно се зборува. Тоа ни дава историска можност да добиеме нешто за нашиот народ. Борбата следи - вели Дачиќ.

Политичкиот аналитичар Драгомир Анѓелковиќ смета дека е добро големите сили да ја покажат својата волја да им дозволат на Србите и Албанците сами да го решат проблемот:

- Србија се залага за таков пристап и добива зголемена поддршка во меѓународната заедница. Нашата цел е да можеме самите да ги решите нашите проблеми на мирен начин.

Меркел и Трамп за Косово

Ангела Меркел: Ние го поддржуваме сето она што води до решение

Телефонски разговор меѓу претседателот на САД, Доналд Трамп и германската канцеларка Ангела Меркел се уште не го скрши тврд став на Берлин дека границите на Балканот мора да останат непроменети.

- Ние ги поддржуваме сите разговори кои се доведат до крај, до решението на ова прашање, но зборуваме за целовитоста на територијалниот интегритет, кој сега е создаден, една вредност, им го реков истото тоа на премиерот на Босна и Херцеговина и на Црна Гора, ние мора да бидеме внимателни да потезите во една територија, да не водат кон потези во други територии - рече Меркел, потврдувајќи дека таа и Трамп зборувале за решение за Косово.

Потпретседателот на Центарот за надворешна политика, Драган Ѓукановиќ, потсетува на порака од Брисел дека страните треба да дадат простор за постигнување на конечниот договор:

- Германија ќе има предвид дека договорот е неопходен и дека нејзините рамки до одреден степен можат да се променат. Германија нема да направи таква опструкција, бидејќи нејзината цел е да воспостави регионална стабилност.

Џорџ Фридман: Границите не заковани

Џорџ Фридман, американски геополитичар и основач на "Стратфор", смета дека САД нема да се противат на какво било решение на косовскиот проблем, кое придонесува за мирот во регионот, вклучително и размена на територии.

- Откако веќе ги смени границите на Србија за време на војната, мислам дека не постои причина дека сегашните граници се свети - истакна тој и рече дека го поддржува договорот што може да го постигнат Белград и Приштина без мешање од страна на трети лица.

Порака до хрватскиот премиер

Стефановиќ:Ти нема да ги утврдуваш границите на Србија

Заменик-премиер Небојша Стефановиќ, рече хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ дека не е повикан да ги одреди границите на Србија.

- По изјавата на Пленковиќ, јасно е дека сите оние кои се инаку против Србија ја потврдуваат својата положба со фактот дека против договор меѓу Србите и Албанците, и ќе сторат се што е во нивна моќ за да се спречи какво било решение кое ќе значи поголема стабилност и мир. Го повикувам Пленковиќ повеќе да не ни помага, бидејќи ние јасно да видовме колку добро ни мислат во 2008 и колку многу се приврзуваат кон позициите на Бадинтеровата комисија. Не се тие кои ги утврдуваат границите на Србија и поради тоа, не се ниту повикани ниту можете, а ги замолувам сите други во регионот ако не можат да ни помогнат, да не ни одмагаат, заклучува Стефановиќ.

Пленковиќ претходно изјави дека Хрватска е крајно претпазлива и нема да биде во позиција да се залага за промена на границите меѓу Србија и Косово и цврсто стои зад заклучокот на Бадинтеровата комисија дека границите на републиките станале државни.

Поврзани

Најнови вести

Коментари