Коронавирусот се забрзува и Европа е изненадена што се најде во прилично незгодна ситуација.

Вакцината што веќе ја нарачале не пристигнува, и прашање е кога ќе стигне.

Што точно се случило?

Всушност, сè во Брисел е веќе повеќе од јасно, но засега гледаме само „ситни побуни“, приказни за тоа како тие ќе „трескаат со тупаници на маса“ со цел да ги „принудат“ фармацевтските компании да го испорачаат она што веќе го имаат платено.

Проблемот е во тоа што нема маса за лупање, освен можеби по целата должина на Атлантикот, бидејќи од двете страни на овој океан се кријат одговорите на прашањето каде заврши вакцината наменета за Европската унија.

Она што се случува е всушност втората рунда од пристапот „За*би ја ЕУ“, која пред неколку години ненамерно се популаризираше на „жешката линија“ од заменик државниот секретар на САД, Викторија Нуланд.

Изненадувањето е минимално, барем што се однесува за оние што така се поставија, изненадува само количината на наивност што ја има Европа.

Доколку постои самоцензура, тогаш ова е самонаивност произведенa од бесконечните избегнувања на Европа за „разбранување“ на статус кво поредокот што постои на трансатлантската линија.

Во спротивно, немаше да има потреба од сите овие „јавни тајни“, но ќе можеше отворено да се каже она што скоро сите веќе го знаат – САД и Велика Британија скокнаа преку ред, дадоа повеќе пари на фармацевтите и тие ја оправдаа својата мисија: што не е за да се спаси човештвото од сериозна закана, туку создавање профит – „спасот“ тука доаѓа скоро како нуспојава, несакан ефект (доколку новите видови на вирусот не ги уништат и тие надежи).

Според британскиот весник Телеграфвакцините АстраЗенека – кои ЕУ веќе ги нарачала и платила – „можеби завршиле во Велика Британија“, откриваат неименувани дипломатски извори во Брисел.

Како е можно тоа? Како што рековме, и споменатите „неименувани“ извори го потврдуваат тоа – оваа британско-шведска фармацевтска компанија испорачала до Велика Британија веќе подготвени дози за ЕУ, бидејќи Велика Британија платила повисока цена за доза отколку што ЕУ го стори уште порано.

Сите овие се повеќе од добро познати аспекти на конкуренцијата на слободниот пазар, но трагично и поразително е што оваа ситуација со коронавирусот се остави и на оваа приказна.

Ова не е натпревар за „нов паметен телефон“, станува збор и за човечки животи и за функционирање на државните економии.

Многу земји сакаат да истакнат дека оваа пандемија е „како воена состојба“ – тогаш зошто тие не се однесуваат така?

Во војна, секоја држава е повеќе од способна да го потчини целиот приватен бизнис на одбраната на земјата, нема големи дебати.

Тогаш, како е можно „судбината на светот“ да им е доверена на неколку странски фармацевтски профитери?

Ако една мала Куба може да произведе ефикасна вакцина, може да се верува дека цела Европа има толку недоволен капацитет?

Европската унија требаше да собере храброст да ја претвори оваа борба во блоковски проект со цел производство на „европска вакцина“, а не да зависи од компании кои секогаш можат да сплеткарат, да фолираат, да завлекуваат, и се сè заради свој интерес и подобра котација на берзите.

Според проект на Европската унија, оваа приказна ќе биде крајно поразувачка, бидејќи ќе ги открие нејзините внатрешни противречности во нејзината сирова состојба.

Силата на една покомпактна федерација, како што е американската, сега ќе дојде до израз, додека ЕУ ќе остане гола како проект кој „зборува многу“, но прави малку, освен во полза на економските интереси на оние актери кои можат да го користат што е можно поадекватно.

Ова многу беше јасно уште минатата година некаде во ова време.

Се шпекулира дека коронавирусот бил донесен во Италија од двајца кинески туристи на 31 јануари 2020 година. Кон крајот на февруари, првите пациенти почнаа да умираат, а потоа ситуацијата ескалираше.

Добар дел од остатокот од Европа во тоа време се однесуваше како „да не ја познава“ Италија повеќе, а во епицентарот на вирусот првите странски сили кои пристигнаа беа руски и кубански.

Како ќе се одвиваат работите може да се види во пролетта 2020 година, кога американски агенти, како во шпионски филм, се појавија буквално на пистата на кинескиот аеродром за да го откупат товарот со заштитни маски.

Авионот полета, но не кон Европа, туку кон Америка.

Имајќи ги предвид ваквите случаи, како може Европа да помисли дека Америка, кога работите ќе станат „густи“, ќе се прескокне на начин што ќе дозволи вакцината да помине низ Европа?

ЕУ може да оди по својот пат и лесно да го види резултатот од оваа приказна. Со други зборови, кога би била во позиција на Америка, таа скоро сигурно би се однесувала на ист начин.

Американскиот претседател Џо Бајден пред два дена објави дека планира да има дури 600 милиони дози на вакцина до почетокот на ова лето, или доволно за да ја вакцинира речиси целата американска популација (потребни се две дози по корисник за да се создаде долгорочен имунитет).

Европа, од друга страна, може само да почека и да се надева дека Америка ќе се заврши до тогаш.

Јасно е дека некои вакцини ќе продолжат да пристигнуваат во Европа, чисто за целата оваа работа да не биде премногу очигледна, но на крајот нема да игра голема улога затоа што, да ве потсетиме, целта на вакцината не е само заштита населението од коронавирус, туку и повторно отворање на економијата.

Со вакцинирање на само мал број жители, ЕУ може само да чека, но нема да има масовно отворање и секој следен ден од заклучувањето задава големи удари на економијата, можеби дури и толку големи што дури и огромниот пакет за спас изгласан од лидерите на ЕУ минатата година нема да биде доволен за посериозна санација.

Ова за возврат може да доведе до тектонски нарушувања на глобално ниво, во смисла на моќност.

Замислете, на пример, дека Бајден навистина успева во својот план и го коронавирусот „протера“ од САД дури и пред почетокот на ова лето, а Европа треба да чека есен, зима или подолго.

Ќе се создаде голем јаз што тешко може да се надополни, а дека „големите сојузници“ можат многу добро да бидат и големи ривали, видовме низ овие години на администрацијата на Трамп, каде односите меѓу Вашингтон и Брисел значително се влошија.

Друга наивност од страна на ЕУ ќе биде верувањето дека тоа било така единствено заради ефект на „Трампизмот“ – Трамп само поотворено покажа како навистина стојат работите и би било илузорно да се верува дека администрацијата на Бајден ќе биде толку различна (што може веќе се гледа од првиот потег: Дилемата на Бајден беше решена уште првиот ден: Укинувањето на „Трампизмот“ ќе биде строго селективно – зошто да се изгубат вредните откритија, како што е агресивниот став кон Кина и притисокот врз Иран? Амбасадата веќе беше се пресели во Ерусалим …).

Може ли да се очекува „невозможното“, дека ЕУ на крајот ќе биде принудена да ја бара вакцината на места што веќе ги обележала однапред, по политички линии, како „никогаш од таму“?

Јасно е дека мислиме на вакцини од Русија и Кина. Некои земји, кои со текот на времето создадоа простор за маневар, веќе го прават тоа, како што е Унгарија (која веќе доби дози на руската вакцина Спутник V).

Повеќето земји од ЕУ нема да се осмелат да одат во таков правец, барем не сеуште, или барем додека ситуацијата не стане крајно алармантна, што се надеваме дека нема.

Шефот на ЦСУ, Маркус Зедер, смета дека проблемите со вакцинацијата се закана за легитимноста на целата германска стратегија за борба против короната. Затоа премиерот на Баварија повикува на поголем капацитет за производство и побрзи процедури за одобрување. Премиерот на Баварија исто така бара руски и кинески вакцини да бидат тестирани за можно одобрување во ЕУ.

Тој предлага „индустрија за итни вакцини“ контролирана од државата.

„Јас сум посветен на социјалната пазарна економија“, рече шефот на ЦСУ за „Велт“.

„Сепак, поради пандемијата, постои вонредна состојба што може долгорочно да ја оштети пазарната економија.Затоа треба да има индустрија за итни вакцини во која државата поставува јасни упатства. Значи, ни требаат повеќе производни капацитети и побрзи процедури за одобрување. Покрај тоа, мора да се провери дали се дозволени и други вакцини“, побара Зедер.

„Европските регулаторни тела треба исто така да ги тестираат руските и кинеските вакцини што е можно поскоро. Ако овие се безбедни и ефикасни, тие исто така треба да се користат,“ побара Зедер.

Досега вакцината од Модерна и од Бионтех и Фајзер се одобрени во Европската унија. Во петокот, ЕУ даде и зелено светло за вакцината Астра-Зенека.

Штетата е веќе направена.

ЕУ веќе губи милијарди бидејќи кампањата за вакцинација не се одвива според однапред утврдените рокови, а човечките животи ќе бидат изгубени.

Може ли ова да биде доволно големо „школо“ за во иднина? За некои нови слични кризни ситуации?

Треба да биде, но без голема реформа нема да биде – и ќе се реформира пред се во начинот на размислување за геополитиката и поентата на Европа во денешниот свет.

Јасно е дека тука зборуваме за моменталното чудење на Европа од каубојски тактики и вакцино-национализмот, но да не заборавиме дека светот не се САД и Европа.

Исто така, постојат голем број земји кои не се доволно богати да набават вакцини по „аукциски цени“ – во многу сиромашни земји, особено во Африка, сè уште не е вакцинирано ниту едно лице!

СЗО со право посочува дека ова е „морална катастрофа“ на нашето време, а таа ќе биде уште поголема од причините што ги наведовме, за фактот дека судбината на човекот е оставена на волјата на моќните корпорации.

(Vecer.mk via)