Испливаа документи на ЦИА

СТРОГО ДОВЕРЛИВО: Ова е големата тајна на СФРЈ и Македонија

Тајната научна студија на ЦИА во декември 1975 година тврди дека поранешната Југославија ги имала сите потребни капацитети и дури доволно резерви на ураниум од сопствени извори за да направи атомска бомба до 1980 година, вели професорот Ковачевиќ, кој имал ретка можност да види на увид осум тајни документи.

Ковачевиќ, кој е гостин предавач на Универзитетот во Сан Франциско и чие основно поле на истражување е работата на разузнавачките служби, дошол до материјали откако во февруари 2016 година упати барање за документи до ЦИА поврзани со југословенската атомска програма.

"По повеќе од една година и половина, во октомври 2017 година добив осум документи на вкупно 84 страници. Документите покриваат период од триесет години, од 1957 до 1986 година, од различни формати, од кратки извештаи до научни студии, и сите од нив беа етикетирани како високи тајни и јасно е дека неколку генерации аналитичари на ЦИА сериозно се занимавале со оваа тема. Документите се редактирани на некои места за да се сокријат извори на информации, а во придружното писмо ми беше кажано дека се уште има некои документи кои остануваат јавно недостапни бидејќи влијаат врз националната безбедност на САД, па се уште има тајни ", вели Ковачевиќ.

 

Во документите на ЦИА до кои Ковачевиќ имал увид, веднаш по Втората светска војна Југославија воспоставила соработка со САД за развојот на атомската програма и почнала да испраќа студенти на специјализација на универзитетите во САД. Така, во 1952 година, Југославија, во соработка со научниците на Американското геолошко друштво, спровеле истражување на нејзината територија и откриле дека има солидни ураниумски наоѓалишта во Словенија (Идрија) и во Македонија (Злетово).

Исто така, во еден документ од јули 1979 година се вели дека единствено локацијата во Словенија (Жировски врв) може да произведе 300.000 тони ураниум годишно, што е доволно за околу 300 тони ураниум оксид (атомско гориво).

Соговорникот посебно забележува дека од документите на Централната разузнавачка агенција, може да се види дека ЦИА била добро информирана за сè што се случувало во Југославија, со "очигледно добро организирана мрежа на информатори во југословенските институции". Сепак, Ковачевиќ верува дека Американците "не можеле да влијаат врз одлуките на највисоките југословенски политичари".

"Документите јасно покажуваат дека политичкото раководство на Југославија на чело со Тито соработува со Западот и Истокот само до степен до кој тоа одговара на југословенските интереси. Кога Американците нешто не сакале да дадат, се барало од Русите, и обратно. На пример, кога во средината на педесеттите години, САД не сакале да дадат експериментален нуклеарен реактор, Југославија веднаш го купи од СССР., а потоа во доцните седумдесетти потпиша договор со американската компанија "Вестингхаус" за изградба на првата и единствената нуклеарна централа во Кршко, иако за тоа биле заинтересирани и советски компании. Тоа беше тешка игра, која, додека Тито беше жив, југословенското раководство ја доведе до совршенство ", вели Ковачевиќ.

Кога станува збор за конкретните можности на Југославија за производство на атомски бомби, од документи на ЦИА недвосмислено може да се заклучи дека за дваесет години силно е зајакната југословенската атомска програма, додека во студијата на ЦИА од 1958 година се заклучува дека Југославија нема капацитет за производство на нуклеарно оружје, а пак во еден документ од декември 1975 година, ЦИА го тврди спротивно - дека тој капацитет постои.

Ковачевиќ наведува дека, според документот од 1975 година под наслов "Изгледите за понатамошно ширење (пролиферација) на нуклеарно оружје", јасно се заклучува дека Југославија би можела да произведе атомска бомба до 1980 година.

"Тајната научна студија на ЦИА, од декември 1975 констатира дека Југославија има доволен капацитет (дури и резерви на ураниум од сопствени извори, односно рудниците во Словенија и Македонија) да направи нуклеарна бомба до 1980 година. Треба да се напомене дека, сепак, потребни биле дополнително инвестиции во фабриката за преработка на ураниум и, се разбира, во изградбата на оружје што може да биде носител на бомба. Значи, Југославија можела да има бомба над бомбите, сè зависело од политичката волја на тогашното раководство. Некои од нив во раководство, во кое Тито поради болеста веќе немал доминантна улога, се чини дека својата иднина веќе ја гледале надвор од југословенска држава која, според мое мислење, многу веројатно, сопствената атомска бомба ќе ја спасеше од бруталниот и крвав распад ", смета Ковачевиќ.

Поврзани

Најнови вести

Коментари