ПОНЕДЕЛНИЧКИ

Скопје, 2014. И потоа

Јас сум скопјанец. И ова е мој град.
Овде сум се родил, во неговиот центар, кај Црвен крст. И, ако даде Господ, овде ќе завршам. Никаде немам намера да одам, и не верувам дека некаде ќе ми биде подобро. Во мојот град сум проодел. Овде сум се заљубил првпат. Во Весна Балтезиќ, ќерката на мојата учителка Софија. Овде сум берел кајсии од туѓи дворови, тука сум се тепал. Тука сум станал маж. Овде, и никаде на друго место.

Тука се направени сите мои гревови. А ги има подоста, богами.
Учев во скопски школи, скромни, чисти и домаќински. Сум ги лечел моите сипаници и заушки во скопските болници, кои некој ги изградил за мене.

Патував многу, но никаде не сретнав такви бавчи со јоргован, и цвет на рани цреши што така мирисаат, како во моето маало, во Бирарија.

Тука, во овој град, на овој асфалт, со моите два брата, сум учел што е живот; со Тошта, Китка, Мики Швеѓанецот и Агим сум учел што е асфалт. Со Саша Маркус, Упа, Лазе Манасков, Бобо, Златко и Боро Ангеловски сум учел што е уметност. Што е театар. Колку силен зборот може да биде. Со Бојо, Јани, Славе, Геле, Мишко Веселински, Славчо, Горан... сум разбрал дека никој не чека на нас на овој Свет. Се бара, и бори, за своето место. Со нив, и слични, сум го патувал патот до сопствен леб, и свое име, што ќе се разликува меѓу многуте во скопскиот телефонски именик.

Овде сум растел, и паѓал. И станувал, за да не пропаднам.

Од овде ме испратиле во војска. Тука сум се опивал со Реџо Балиќ, со Зоќо или Драган Поповски. И, сабајлето, овде сум се трезнел. На овдешните музичари имам потрошено пари колку за една пристојна кола. Никаде на друго место. Не дека не сум пробал и надвор, ама тоа не е тоа.
Сум пробал да живеам во Љубљана. Сум имал план да живеам и во Истамбул. И за Амстердам се подготвував... Ама не, не е тоа Скопје.

Ова е моето Скопје. Ова е мојот град, и мојот живот е тука.
Овде играле сватовите на мојата свадба. Овде, со мојата Марија, сме ставиле плочка со нашите имиња, на своја врата. Овде сме израснале две деца. И тие скопјани, како и јас. И сакам, во овој град, да се изградиме нешто за нив.

Овде сум гледал, од моето работничко маало, како Бранко ги затвара нивните фабрики. Ладно, како да бере круши кои, јебига, ќе израснат догодина пак. Тука, во моето маало, сум гледал како работничките ќерки и жени стареат побрзо од оние задомаќинети во господските куќи. Дур трепнеш, нивните свилени кожи, црвените жедни усни и јадри гради стануваат излитени како стари кондури. И така, предвреме остарени, натежнати од долгови и болештини трпат, ќутат и чекаат нивните деца да бидат поинакви. Ако бидат.

Овде сум гледал, со децении, како се градат куќи. Големи куќи на политичарите, и нивните блиски. Како нивните пријатели стануваат милионери без труд, без школо... затоа што, под рака, добиле дозвола да отворат кафана, шпедиција, фришоп... и да не платат данок, ако на нив им платат рушвет.

Како ствараат своја полиција, туркаат свои судии, поставуваат свои професори кај кои нивните деца полагаат преку ред. И, се така, знаеш веќе.

И сега некој, мимо тој ред, решил да смени. Да не гради скапа куќа, да не живее од рекет, платен од оние на кои им се простени даноците и казните.

Да изгради нешто во Скопје. Единствениот град во државава кој има плоштад без ниту еден јавен објект на него. Само сива, бетонска ледина.

Некој решил, после толку мои, и твои години, да гради, еј! Како секој што решил да гради, има на врат препаметни сеирџии, кои на градителите ќе им дрочат, и солат памет дека тоа и не е најдобро. Како и дома. Ни фамилија не може да се сложи како да се кречи, а не дали и каква куќа да се гради.

Ама куќите, за среќа, сепак се градат. И остануваат, за децата по нас.
Како што и ова, што сега се гради во Скопје, останува за нас, и после таа 2014.: изградените театри, судови, музеи, школи, болници... па и стадионите, никој не може да ги земе, и однесе со себе. Наши се. Ги имаме, наместо руините што беа, и наместо бетонската ливада од денешниот плоштад.

Дали се најдобри, најубави, такви какви што баш ние сакаме да бидат?
Секако дека не се баш такви какви што секој од нас сака. И никогаш не било да бидат такви. Ни во Барцелона, ни во Софија, ни во Солун... никаде. Но, дали тоа значи дека градбата треба да запре. Да остане бетонската ливада?! Да продолжи навиката - од јавни пари да се гради свое, а да се плука заедничкото.

Скраја било.
Денес се против, протестираат оние што на прва би избегале надвор.
Дали треба да чекаме баш сите да се согласиме како ќе се гради. Век ќе помине, ќе поумираме, и нашите деца ќе остарат, и нема да се согласиме. Ќе се враќаме од туѓите градови, прераскажувајќи колку убави театри, музеи, стадиони, болници... имаат. А ние, со бетонска ледина сред мојот град Скопје.

Нема веќе да гледам како од моите, јавни пари, и понатаму се градат куќите на политичарите и нивните блиски. Се купуваат јахти и станови по Европа... гледам како се гради мој театар, мој стадион или болница, мој музеј... кои ќе останат, за моите скопјани. Да не памтат како некои што граделе.

После се, ние сме само она што другите, во сеќавањата, го имаат за нас.

Пишува: Драган П. ЛАТАС

Поврзани

Најнови вести

Коментари